کتاب شعر فارسی در کرانه های دور

کتاب شعر فارسی در کرانه های دور (فردوسی، خیام، مولوی، حافظ و تأثیر جهانی‌شان) گردآوری و ترجمه مصطفی حسینی، مقالاتی پژوهشی درباره‌ی نفوذ و حضور شعر فارسی در جهان است و جایگاه و تأثیر شاعران بزرگ ایران همچون فردوسی، خیام، مولوی و حافظ را در فرهنگ‌ها و زبان‌های مختلف بررسی می‌کند. فرانکلین لویس، آنه ماری شیمل و لئونارد لویسون از جمله نویسندگان مقالات این کتاب هستند و انتشارات مروارید آن را منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شعر فارسی در کرانه های دور

مصطفی حسینی در کتاب شعر فارسی در کرانه های دور با گردآوری جستارهایی از پژوهشگران برجسته، به بررسی گستره‌ی نفوذ شعر فارسی و ادبیات کلاسیک ایران در خارج از مرزهای جغرافیایی و فرهنگی ایران می‌پردازد. این کتاب با تمرکز بر چهار شاعر بزرگ، یعنی فردوسی، خیام، مولوی و حافظ، ساختار خود را در چهار بخش اصلی سامان داده است. هر بخش به یکی از این شاعران اختصاص یافته و تأثیر آثار آن‌ها را در فرهنگ‌ها و زبان‌های دیگر، به‌ویژه در جهان ترک، عثمانی، قفقاز، آسیای مرکزی و حتی اروپا، بررسی می‌کند. نویسندگان با استناد به منابع تاریخی، سفرنامه‌ها، ترجمه‌ها و اقتباس‌های ادبی، نشان داده‌اند که چگونه شعر فارسی نه‌تنها در میان فارسی‌زبانان، بلکه در میان ترک‌ها، عرب‌ها، اروپاییان و دیگر ملت‌ها نیز نفوذ یافته است. این کتاب با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، روند انتقال، ترجمه و اقتباس آثار شاعران ایرانی را در بسترهای مختلف تاریخی و فرهنگی دنبال کرده است.

خلاصه کتاب شعر فارسی در کرانه های دور

ایده‌ی کتاب شعر فارسی در کرانه های دور بر این استوار است که چگونه ادبیات کلاسیک فارسی توانسته با عبور از موانع زبانی و فرهنگی، بر اندیشه و آثار نویسندگان و شاعران بزرگی چون شکسپیر، گوته، مارک تواین و رابرت بلای تأثیر بگذارد و در فرایند جهانی‌شدن، جایگاهی رفیع کسب کند. کتاب در چهار بخش اصلی تنظیم شده است: 

بخش فردوسی به بررسی ترجمه‌ها و اقتباس‌های شاهنامه در دیار ترکان و آذربایجان و همچنین بازخورد آن در آمریکا می‌پردازد؛ بخش خیام، تأثیر رباعیات و اندیشه‌های او بر متفکران آمریکایی و ایتالیایی را واکاوی می‌کند؛ بخش مولوی، علل محبوبیت گسترده‌ی رومی در میان مخاطبان مدرن آمریکایی و پیوند شعر او با شعر آزاد را شرح می‌دهد؛ و بخش حافظ، به سنت ادبی حافظ‌شناسی در انگلستان، آلمان و اتریش و تأثیر او بر شاعرانی چون رابرت بلای و گوته اختصاص یافته است. در نهایت، کتاب نتیجه می‌گیرد که شعر فارسی تنها یک میراث ملی نیست، بلکه به دلیل غنای عرفانی، فلسفی و انسانی، به بخشی از حافظه‌ی جمعی و فرهنگی جهان بدل شده و همچنان به عنوان پلی برای پیوند شرق و غرب عمل می‌کند.  

چرا باید کتاب شعر فارسی در کرانه های دور را بخوانیم؟

این کتاب با بررسی نمونه‌های تاریخی، ترجمه‌ها و اقتباس‌های ادبی، نشان داده که شعر فارسی چگونه از مرزهای جغرافیایی و زبانی عبور کرده و الهام‌بخش شاعران، نویسندگان و هنرمندان در سرزمین‌های دور و نزدیک شده است. مطالعه‌ی این کتاب به خواننده کمک می‌کند تا با روندهای انتقال فرهنگی، نقش ترجمه و اقتباس، و جایگاه شاعران ایرانی در ادبیات جهان آشنا شود.

خواندن کتاب شعر فارسی در کرانه های دور را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این مقالات به پژوهشگران ادبیات تطبیقی، علاقه‌مندان به تاریخ فرهنگی ایران، دانشجویان رشته‌های زبان و ادبیات فارسی، و کسانی که به تأثیر شعر فارسی در جهان علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب شعر فارسی در کرانه های دور

«این دوره، از فتح ایران به دست اعراب تا پایان حکومت نادرشاه در سال ۱۷۴۷، را می‌توان به دو بخش تقریباً مساوی، که با هم تفاوت بارزی دارند، تقسیم کرد. در بخش اول، از میانهٔ قرن اول هجری تا ورود مغولان تقریباً شش‌صد سال بعد، فتح ایران به دست مسلمانان چنان پرده‌ای بر چهرهٔ ایران و دیگر مناطق شرق ــ که حتی موجب رهیدن غربیان از محنت‌های بسیار می‌شد ــ کشید که در قسمت عمدهٔ این روزگار نتواستند این پرده را کنار بزنند و به فراسوی آن راه یابند. اما فتح ایران و کشورهای مجاور به دست مغولان این مانع را از میان برداشت و بخش دوم دورهٔ ما از اینجا آغاز می‌شود؛ همان دوره‌ای که در آن غرب، که در آن وقت دیگر سر از آشفتگی برآورده بود، دیگربار توانست با سرزمین‌هایی که مغولان فتح کرده بودند ارتباط برقرار کنند.

براندازی آسان امپراتوری ساسانی به دست اعراب مسلمان می‌بایست بسیاری از ناظران غربی را شگفت‌زده کرده باشد؛ اما بر آگاهان و تحلیل‌گران پوشیده نیست که این فروپاشی ناگهانی دو علت عمده داشت: اول این‌که، ایران ساسانی در نبرد پایان‌ناپذیرش با رُم و بیزانس از دیرباز در آستانهٔ فروپاشی قرار داشت و ضعیف‌تر از آن بود که بتواند یورش مهیب اسلام را دفع کند، خاصه آن‌که یورش تازیان ابعاد بسیار گسترده‌ای داشت. دوم این‌که، اعراب، که معمولاً بین آن‌ها تفرقه بود، اکنون از رهگذر ایمان شدید مذهبی بدل به قومی یکپارچه و متحد شده بودند. اما این ناظران تیزبین، خاصه ساکنان نواحی مرزی امپراتوری شرقی، مجال اندکی برای تأمل در باب سقوط ساسانیان داشتند، زیرا دیری نپایید که اعراب فاتح به غرب نیز یورش بردند.»