کتاب رویت سعیده

کتاب رویت سعیده (کمدی الهی به روایت هیوبرت دریفوس) نوشته زانیار ابراهیمی، ویراسته شهرام رجب زاده و اثری پژوهشی و تحلیلی است که انتشارات شرکت کتاب هرمس آن را در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده است. این کتاب به بررسی و شرح روایت هیوبرت دریفوس از کمدی الهی دانته می‌پردازد و تلاش می‌کند با تکیه بر درس‌گفتارها و تفسیرهای دریفوس، به لایه‌های فلسفی، تاریخی و الهیاتی این شاهکار ادبی بپردازد. نویسنده علاوه‌بر روایت دریفوس، از شروح هانس بلومنبرگ نیز بهره گرفته است تا خلأهای موجود در تفسیر دریفوس را تکمیل کند و تصویری جامع‌تر از جایگاه کمدی الهی در تاریخ اندیشه‌ی غرب ارائه دهد. کتاب حاضر نه‌تنها به تحلیل ساختار و مفاهیم کمدی الهی می‌پردازد، بلکه سیر تطور مفاهیم فلسفی و الهیاتی از یونان باستان تا قرون‌وسطی و عصر مدرن را دنبال می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رویت سعیده اثر زانیار ابراهیمی

کتاب رویت سعیده (کمدی الهی به روایت هیوبرت دریفوس) با تمرکز بر روایت هیوبرت دریفوس از کمدی الهی اثر دانته، به بررسی جایگاه این اثر در میان آثار هنری و فلسفی غرب می‌پردازد. زانیار ابراهیمی با بهره‌گیری از درس‌گفتارهای دریفوس و تکمیل آن‌ها با شروح هانس بلومنبرگ تلاش کرده است تا نه‌تنها روایت دریفوس را بازگو کند، بلکه نقاط ضعف و خلأهای آن را نیز با تحلیل‌های تاریخی و فلسفی پر کند. او ابتدا پیش‌زمینه‌های تاریخی، ادبی و فلسفی شکل‌گیری کمدی الهی را شرح می‌دهد و سپس به تحلیل مفصل روایت دریفوس از این اثر می‌پردازد.

مفاهیمی چون نیهیلیسم، گذار از چندخدایی به تک‌خدایی، نقش آثار هنری در فرهنگ‌ها و تفاوت میان آثار هنری و شعرهای زمانه‌ی عسرت در کتاب رویت سعیده مورد بحث قرار گرفته‌اند. زانیار ابراهیمی با مقایسه‌ی کمدی الهی با آثاری چون رمان‌های موبی‌دیک و برادران کارامازوف تلاش کرده است تا جایگاه منحصربه‌فرد دانته را در تاریخ اندیشه و هنر غرب نشان دهد. این کتاب برای کسانی که به فلسفه، الهیات، تاریخ اندیشه و نقد ادبی علاقه‌مندند، تصویری چندلایه و تحلیلی از یکی از مهم‌ترین آثار ادبی جهان ارائه داده است.

اما هیوبرت دریفوس کیست؟

هیوبرت دریفوس (Hubert Dreyfus)، فیلسوف نامدار آمریکایی، در ۱۵ اکتبر ۱۹۲۹ در ایندیانا متولد شد و در ۲۲ آوریل ۲۰۱۷ در کالیفرنیا بر اثر بیماری سرطان درگذشت. او به‌عنوان استاد فلسفه در دانشگاه کالیفرنیا فعالیت داشت و مدرک دکتری خود را از دانشگاه هاروارد دریافت کرده بود. زمینه‌های اصلی پژوهش او پدیدارشناسی، اگزیستانسیالیسم، فلسفه‌ی روان‌شناسی و ادبیات را در بر می‌گرفت و در سال‌های پایانی عمرش به مطالعه‌ی مباحث فلسفی مرتبط با هوش مصنوعی می‌پرداخت. شهرت دریفوس بیش از هر چیز به‌خاطر تفسیرهای دقیق و عمیق او از آثار مارتین هایدگر است؛ تفاسیری که برخی منتقدان آن‌ها را دریدگر نامیده‌اند. نوشته‌های آموزشی او در این حوزه از منابع معتبر دانشگاهی به شمار می‌رود و شماری از شاگردانش نیز بعدها به مقام استادی در دانشگاه‌های برجسته‌ی فلسفه دست یافته‌اند.

خلاصه کتاب رویت سعیده

نویسنده ابتدا به این نکته می‌پردازد که دریفوس با الهام از هایدگر، آثار هنری را به دو دسته تقسیم می‌کند؛ آن‌هایی که شعر زمانه‌ی عسرت هستند و آن‌هایی که فرهنگی را حول خود به درخشش وامی‌دارند. کمدی الهی اثر دانته، به‌باور دریفوس، در دسته‌ی دوم قرار می‌گیرد و نمایانگر ورود به آنتوتئولوژی قرون‌وسطی است؛ یعنی جایی که فرهنگ مسیحی به اوج انسجام و نظام‌مندی خود می‌رسد. کتاب حاضر در ادامه به شرح روند تاریخی و فلسفی گذار از چندخدایی یونانی و رومی به تک‌خدایی مسیحی می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه مفاهیم فلسفی و الهیاتی از یونان باستان، از طریق دوره‌ی هلنیستی و گنوسیسم، به قرون‌وسطی و مسیحیت ارسطویی‌شده منتقل شده‌اند.

زانیار ابراهیمی با تکیه بر شروح بلومنبرگ، سه خلأ مهم در روایت دریفوس را برجسته می‌کند؛ گذار از یودایمونیا (سعادت یونانی) به رؤیت سعیده (سعادت مسیحی)، پیوند میان آگوستین افلاطونی‌مآب و آکوئیناس ارسطویی‌مآب و نحوه‌ی عبور از فهم مسیحی وجود به فهم مدرن از بودن. این کتاب در بخش‌های مختلف به تحلیل مفاهیمی چون نیهیلیسم، نقش آثار هنری در شکل‌دهی به فرهنگ‌ها، اقتصاد میل و شناخت و تفاوت عشق زمینی و عشق آسمانی در کمدی الهی می‌پردازد. در نهایت نویسنده نشان می‌دهد که چگونه دانته در آستانه‌ی رنسانس با خلق کمدی الهی هم به سنت قرون‌وسطی وفادار می‌ماند و هم نشانه‌هایی از گذار به دوران جدید را در اثر خود منعکس می‌کند.

چرا باید کتاب رویت سعیده را بخوانیم؟

کتاب رویت سعیده با رویکردی تحلیلی امکان فهم عمیق‌تر کمدی الهی به قلم دانته و جایگاه آن در تاریخ اندیشه‌ی غرب را فراهم می‌کند. این کتاب نه‌تنها روایت دریفوس را به‌دقت بازخوانی کرده، بلکه با افزودن شروح بلومنبرگ به خلأهای موجود در تفسیرهای رایج پاسخ داده است. از ویژگی‌های شاخص این اثر می‌توان به پیوند میان فلسفه، الهیات و ادبیات، بررسی تطور مفاهیم سعادت و رستگاری و تحلیل نقش آثار هنری در شکل‌دهی به فرهنگ‌ها اشاره کرد. خواننده با مطالعه‌ی این کتاب با سیر تحول اندیشه‌ی غرب از یونان باستان تا قرون‌وسطی و نشانه‌های ورود به عصر مدرن آشنا می‌شود و می‌تواند نسبت میان ادبیات، فلسفه و الهیات را در یکی از مهم‌ترین آثار ادبی جهان بهتر درک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب رویت سعیده به دوستداران فلسفه، الهیات، تاریخ اندیشه، نقد ادبی و کسانی که دغدغه‌ی فهم عمیق‌تر آثار کلاسیک و جایگاه آن‌ها در فرهنگ غرب را دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین این پژوهش برای پژوهشگران حوزه‌ی ادبیات تطبیقی و کسانی که به‌دنبال تحلیل‌های چندلایه و بینارشته‌ای هستند، مناسب است.

درباره زانیار ابراهیمی

زانیار ابراهیمی، متولد سال ۱۳۶۷ در سنندج، مترجم و پژوهشگری فعال در حوزه‌ی اندیشه‌ی سیاسی است. او مدرک دکتری علوم سیاسی خود را از دانشگاه تهران اخذ کرده و فعالیت‌هایش عمدتاً بر ترجمه و تبیین آثار مهم مرتبط با مناقشات سیاسی، به‌ویژه در زمینه‌ی اندیشه و الهیات سیاسی، متمرکز بوده است. زانیار ابراهیمی با ترجمه و نگارش بیش از ۲۰ اثر، نقش قابل‌توجهی در غنی‌سازی منابع فکری ایفا کرده است. ازجمله آثار او می‌توان به کتاب‌های «رؤیت سعیده (کمدی الهی به روایت هیوبرت دریفوس)»، «خردِ رنج‌آموخته»، «اورستیا به روایت هیوبرت دریفوس»، «زئوس غریبه‌نواز (اودیسه به روایت هیوبرت دریفوس)»، «اندرونی علیا؛ ترس‌ولرز به روایت هیوبرت دریفوس» و «کسب‌وکار اعجاب (نیچه به روایت هیوبرت دریفوس)» اشاره کرد. همچنین او کتاب «خدای مُرده‌زاد: دین، سیاست و غرب مدرن» به قلم مارک لیلا را به پارسی برگردانده است.

بخشی از کتاب رویت سعیده

«ویرژیل در جنگل تاریک

کمدی الهی آغازی مشهور دارد. دانته در میانۀ زندگی (که ۳۵ سالگی است، زیرا در زبور داود، عمر انسان ۷۰ سال ذکر شده است)، خود را در جنگلی تاریک سرگردان می‌یابد. راه نجات می‌جوید و در بالای تپه‌ای انوار خورشید را می‌بیند. اما سه حیوان راه او را سد می‌کنند: یک پلنگ، یک شیر و یک گرگ. او از دفع آن حیوانات ناتوان می‌ماند و ناگهان کمک غیبی، ویرژیل، سر می‌رسد. بسیار گفته‌اند که این عناصر تمثیلی است، اما بر طبق پیوند فیزیک و متافیزیک، باید بگوییم که آن عناصر صرفاً تمثیل نیستند، بلکه دانته واقعاً خود را در آن جنگل می‌یابد (فیزیک) که نشانۀ تاریکی و سرگردانیِ گناه است (متافیزیک) و واقعاً انوار خورشید (فیزیک) را می‌‌بیند که تجلی خداوندند (متافیزیک) و واقعاً یک پلنگ، یک شیر و یک گرگ راه بر او سد می‌کنند (فیزیک)، که به‌ترتیب نشانگر شهوت، غرور و نفس‌پرستی‌اند (متافیزیک)‌.»