کتاب ارلاندو

کتاب ارلاندو (Orlando: A Biography) نوشته ویرجینیا وولف، سرگذشت نجیب‌زاده‌ای است که زندگی‌اش در محدوده‌ی یک عمر معمول نمی‌گنجد. شخصیت اصلی میان شعر، عشق، تنهایی و مناسبات دربار حرکت می‌کند و گذر زمان را به تجربه‌ای فراتر از توالی رویدادها بدل می‌سازد. داستان از نوجوانی خیال‌پرداز آغاز می‌شود که شکوه موروثی خاندانش برای پاسخ‌دادن به خواسته‌های درونی او کافی نیست. کشمکش میان جایگاه اجتماعی و میل به شناختن جهان، یکی از محورهای این سرگذشت است. محمد نادری این رمان را ترجمه و انتشارات امیرکبیر آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ارلاندو

کتاب ارلاندو نوشته‌ی ویرجینیا وولف، زندگی یک شخصیت را در گستره‌ی چهار قرن دنبال می‌کند؛ اما زمان در این رمان فقط زمینه‌ی وقوع حوادث نیست. دگرگونی محیط، عادت‌ها و ارزش‌های اجتماعی بر تجربه‌ی شخصیت اصلی اثر می‌گذارد و پرسش از نسبت انسان با روزگارش را پیش می‌کشد. آغاز داستان در خانه‌ای اشرافی شکل می‌گیرد که اتاق‌ها، خدمتکاران، نشان‌های خانوادگی و یادگارهای خشونت نیاکان، همگی بخشی از معنای قدرت را آشکار می‌کنند. ارلاندو وارث چنین جهانی است؛ نوجوانی که هم سودای دلاوری دارد و هم پشت میز می‌نشیند و شعر می‌نویسد.

حساسیت او به رنگ‌ها، صداها و منظره‌ها، فاصله‌ی میان ظاهر باشکوه زندگی و آشوب پنهان ذهن را نشان می‌دهد. ویرجینیا وولف این فاصله را با حرکت مداوم میان مشاهده‌ی بیرونی و تداعی‌های درونی برجسته کرده است. طبیعت نیز در این میان صرفاً منظره‌ای تزئینی نیست؛ درخت، پرنده و آسمان برای شخصیت اصلی وسیله‌ای برای اندیشیدن به آرامش، گذرا‌بودن زندگی و میل به ماندگاری می‌شوند. خانه‌ی بزرگ خانوادگی، هم پناهگاه اوست و هم نشانه‌ی جایگاهی که انتظارات خاص خود را به همراه دارد.

کتاب ارلاندو از قالب شرح‌حال نیز برای پرسیدن سؤال درباره‌ی امکان شناختن یک انسان استفاده می‌کند. راوی خود را ثبت‌کننده‌ی زندگی شخصیت معرفی می‌کند؛ سپس درباره‌ی ناتوانی شرح‌حال‌نویس در فهم هیجان‌ها و انگیزه‌های او سخن می‌گوید. همین فاصله میان ادعای ثبت حقیقت و دشواری دست‌یافتن به حقیقت، زمینه‌ی طنز را فراهم می‌کند. لحن راوی گاهی ستایش ظاهری اشرافیت را به کنایه‌ای علیه ارزش‌های اشرافی تبدیل می‌کند و گاهی رفتار عاشقانه‌ی شخصیت‌ها را از شکوه خیالی به جزئیاتی روزمره برمی‌گرداند.

شعر و نوشتن نیز دغدغه‌هایی مستقل‌اند: شخصیت اصلی درمی‌یابد که رنگ سبز در طبیعت الزاماً با کلمه‌ی سبز در شعر یکی نیست. این مسئله، فاصله‌ی تجربه و بیان را ملموس می‌سازد. رمان همچنین توجه را به داوری‌های شتابزده درباره‌ی ظاهر، لباس و جنسیت جلب می‌کند. خواندن این سرگذشت، علاوه‌بر همراهی با ماجراها، مستلزم توجه به مکث‌ها، تصویرها و تغییر جهت‌های ذهنی است؛ جزئیاتی که معنای یک لحظه را از خود رویداد گسترده‌تر می‌کنند و مانع تقلیل زندگی شخصیت به فهرستی از موفقیت‌ها و روابط می‌شوند.

خلاصه داستان ارلاندو

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

ارلاندو نوجوانی اشراف‌زاده است که در خانه‌ی بزرگ خانوادگی، میان تمرین شمشیرزنی و نوشتن نمایش‌نامه و شعر روزگار می‌گذراند. او تنهایی را دوست دارد و طبیعت برایش پناهی در برابر هیجان‌های مهارنشدنی است. ورود ملکه به خانه، مسیر زندگی او را به دربار پیوند می‌زند و توجه ملکه، مقام و املاک بیشتری نصیبش می‌کند.

شکوه دربار، کنجکاوی او را فرونمی‌نشاند؛ او مدتی به میان مردم عادی می‌رود و پای قصه‌های ملاحان می‌نشیند. زندگی عاطفی‌اش نیز میان دلبستگی و دل‌زدگی پیش می‌رود تا در جشن روی رودخانه‌ی یخ‌بسته‌ی تایمز، حضور مهمانی روسی توجهش را جلب می‌کند. آشنایی با ساشا، شور تازه‌ای در او پدید می‌آورد؛ شوری که تعهد پیشین و مناسبات دربار را در معرض تنش قرار می‌دهد. شخصیت اصلی در دل این کشش، میان سرخوشی عشق و اندیشیدن به مرگ نوسان می‌کند.

چرا باید کتاب ارلاندو را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ارلاندو را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• راوی، محدودیت‌های شرح‌حال‌نویسی را در برابر پیچیدگی ذهن و احساس نشان می‌دهد.
• طنز داستان، فاصله‌ی شکوه اشرافی و رفتارهای روزمره‌ی صاحبان قدرت را آشکار می‌کند.
• تجربه‌ی شعرنوشتن شخصیت اصلی، پرسش از نسبت کلمه و جهان را پیش می‌کشد.
• گستره‌ی چهارقرنی سرگذشت، زمینه‌ای برای اندیشیدن به رابطه‌ی هویت و تغییرات اجتماعی فراهم می‌کند.

خواندن کتاب ارلاندو را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ارلاندو به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌هایی که ذهن و احساس شخصیت را دنبال می‌کنند.
• خوانندگان علاقه‌مند به طنز انتقادی درباره‌ی اشرافیت و دربار.
• مخاطبان کنجکاو درباره‌ی پیوند هویت، جنسیت و گذر زمان.
• دوستداران داستان‌هایی درباره‌ی شعر، نوشتن و تجربه‌ی عشق.

درباره ویرجینیا وولف

آدلاین ویرجینیا وولف (Virginia Woolf) (۱۸۸۲-۱۹۴۱)، رمان‌نویس، مقاله‌نویس، ناشر و منتقد ادبی بریتانیایی و از پیشگامان جنبش مدرنیسم در ادبیات قرن بیستم بود. او در لندن در خانواده‌ای ادیب به دنیا آمد؛ پدرش سر لزلی استیون، منتقد و تاریخ‌نگار شناخته‌شده بود. وولف برخلاف برادرانش که راهی دانشگاه کمبریج شدند، به‌ دلیل محدودیت‌های جنسیتی آن عصر از آموزش دانشگاهی رسمی محروم ماند و دانش ادبی خود را با بهره‌گیری از معلمان خصوصی و مطالعه‌ی گسترده در کتابخانه‌ی پدرش شکل داد. او در سال ۱۹۱۲ با لئونارد وولف ازدواج کرد و این دو در سال ۱۹۱۷ انتشارات هوگارث را بنیان نهادند؛ مرکزی مستقل که نقشی اساسی در چاپ آثار چهره‌های نوگرایی چون تی. اس. الیوت، کاترین منسفیلد و ترجمه‌ی انگلیسی آثار زیگموند فروید ایفا کرد.

نوآوری بنیادین وولف در رمان‌نویسی، بهره‌گیری ساختارشکنانه از تکنیک جریان سیال ذهن، تمرکز بر زمان روان‌شناختی در برابر زمان تقویمی و کاوش در لایه‌های عمیق درونی شخصیت‌ها بود. شاهکارهای داستانی او نظیر «خانم دالووی» (۱۹۲۵)، «به‌ سوی فانوس دریایی» (۱۹۲۷)، «ارلاندو» (۱۹۲۸) و «امواج» (۱۹۳۱)، معیارهای رمان کلاسیک سده‌ی نوزدهم را دگرگون ساختند. او علاوه بر داستان‌نویسی، در ساحت نقد فمینیستی و نظریه‌ی ادبی با انتشار جستار بلند «اتاقی از آن خود» (۱۹۲۹) و کتاب «سه گینی» (۱۹۳۸)، پیوند میان استقلال مالی و فضای شخصی زنان با خلاقیت هنری و نقد ساختارهای مردسالارانه را صورتبندی کرد که به مراجع ماندگار مطالعات زنان و نقد مدرن بدل شدند.

اقتباس‌ها از کتاب ارلاندو

این رمان تا به حال به شیوه‌های مختلفی مورد اقتباس قرار گرفته ولی از یکی معروف‌ترین آثاری که بر اساس ارلاندو ساخته شد، فیلمی به کارگردانی سالی پاتر بود. در این فیلم بریتانیایی که سال ۱۹۹۲ ساخته شد، تیلدا سوئینتون نقش اصلی را ایفا می‌کرد.

رابرت ویلسون، کارگردان بزرگ تئاتر، نیز در سال ۱۹۸۹ این رمان را دست‌مایه قرار داد و مونولوگی سه پرده‌ای بر اساس آن ساخت. در یکی از اجراهای این تئاتر، ایزابل هوپر نقش ارلاندو را بر عهده داشت.

بخشی از کتاب ارلاندو

«نیاکان ارلاندو، در دشت‌های پوشیده از گل‌های نرگس، در صحراهای لخت و عور و سنگلاخ، در کشتزارهایی که از رودخانه‌های غریب با سرمنشأهای ناپیدا آب می‌خوردند اسب تاخته، سرهای بسیاری از رنگ‌های گوناگون از تن جدا کرده برای آویختن از لاپه‌ها به خانه آورده بودند. و او، ارلاندو، نیز عهد کرده بود به‌نوبهٔ خود چنین کند. اما از آنجا که فقط شانزده سال داشت و هنوز جوان‌تر از آن بود که با آن‌ها در آفریقا یا فرانسه اسب بتازد، غالباً خود را از جلوی دید مادرش و از نگاه‌های کنجکاو طاووس‌های او در باغ بزرگ خانه گم می‌کرد و به اتاق زیرشیروانی می‌رفت و در آنجا شمشیر به دست شوالیه‌وار به این‌سو و آن‌سو حمله می‌برد و با ضربه‌های شمشیر هوا را می‌شکافت و در عالم خیال سرها از بدن جدا می‌کرد و بر زمین می‌افکند. گاه رشته‌ای را که جمجمه بدان بسته شده بود با یک ضربت قطع می‌کرد و جمجمه به زمین می‌افتاد و او ناگزیر دوباره آن را از زمین برمی‌گرفت و به نخ می‌کرد و با چنان فتوت و فروتنی غیرقابل تصویری از لاپه می‌آویخت که دشمنش، همان جمجمهٔ تهی و ناچیز، در برابر این تواضع و افتادگی او با لب‌های چروکیده و سیاه خود فاتحانه لبخند پیروزی بر لب می‌راند. جمجمه به پس و پیش تاب می‌خورد، زیرا خانه‌ای که ارلاندو در طبقهٔ زیرشیروانی‌اش می‌زیست آن‌قدر بزرگ بود که گویی باد خود در آن به دام افتاده راه گریزی جز اینکه در زمستان و تابستان در محدودهٔ اتاق‌های بی‌شمارش گاه به این‌سو، گاه به آن‌سو به وزیدن ابدی خود ادامه دهد، ندارد. پردهٔ ملیله‌دوزی‌شدهٔ منقش به نقش شکارچیان بی‌وقفه در نسیم پیچ و تاب می‌خورد. نیاکان ارلاندو از هر زمان که بودند همه از اعیان و اشراف و شاهان و شاهزادگان بودند. آن‌ها همه تاج بر سر از میان مه و غبار شمال آمده بودند. و آیا آن سایه‌های دراز و باریکی که در داخل اتاق به هر سو کشیده شده بود و آن حوض نارنجی‌رنگی که کف اتاق را پیچازی می‌کرد، از تابش آفتاب از میان شیشه‌های رنگی پنجره که بر روی هم نشان ویژهٔ خانوادگی‌اش را درست کرده بودند، به وجود نیامده بود؟... ارلاندو اکنون در مرکز اصالت، نجابت و اشرافیت ایستاده بود. همین‌که دست بر آستانهٔ پنجره گذاشت تا آن را بگشاید پنجره در یک آن به سان بال پروانه‌ای که ناگهان در معرض تابش آفتاب قرار گرفته باشد، قوس‌قزحی از رنگ‌های صورتی، آبی و زرد را به درون اتاق تاباند.»