کتاب عرب و اسرائیل

کتاب عرب و اسرائیل (Israel and the Arabs) نوشته ماکسیم رودنسون و ترجمه رضا براهنی است و انتشارات خوارزمی آن را منتشر کرده است. این اثر به ریشه‌های تاریخی و سیاسی مناقشه‌ی عرب‌ها و اسرائیل می‌پردازد و نشان می‌دهد که این مسئله به اختلاف دینی یا قومی محدود نمی‌شود و با استعمار، مهاجرت، ناسیونالیسم و دگرگونی‌های بزرگ منطقه گره خورده است. نویسنده باتکیه‌بر اسناد و روندهای تاریخی، تصویری چندوجهی از شکل‌گیری این بحران ارائه می‌دهد و زمینه‌ی فهم عمیق‌تر آن را فراهم می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عرب و اسرائیل اثر ماکسیم رودنسون

کتاب عرب و اسرائیل، نوشته‌ی ماکسیم رودنسون، تلاشی است برای توضیح‌ یکی از پیچیده‌ترین گره‌های سیاسی خاورمیانه از خلال تاریخ، ایدئولوژی و مناسبات قدرت. نویسنده به‌سراغ زمینه‌هایی می‌رود که ناسیونالیسم یهود، ناسیونالیسم عرب، استعمار اروپایی، مهاجرت و فروپاشی امپراتوری‌ها را به هم پیوند زده‌اند. در این مسیر، فلسطین تنها یک جغرافیا نیست و به محل تلاقی آرزوهای ملی، حافظه‌های تاریخی و برنامه‌های سیاسی تبدیل می‌شود.

کتاب عرب و اسرائیل علاوه‌بر شرح رویدادها، می‌کوشد منطق پشت آن‌ها را نیز روشن کند. فصل‌هایی مانند «ناسیونالیسم یهود و ناسیونالیسم عرب» و «از ناسیونالیسم تا ایجاد ملت‌ها» نشان می‌دهند که چگونه ایده‌ی ملت، در هر دو سوی ماجرا، در بستر فشارهای تاریخی و اجتماعی شکل گرفت. ماکسیم رودنسون در کنار روایت مهاجرت یهودیان، رشد صهیونیسم، واکنش عرب‌های فلسطین و نقش قدرت‌های اروپایی، به سیاست قیمومت، وعده‌های متناقض بریتانیا، شورش‌های عربی و سازمان‌یابی جامعه‌ی یهودی در فلسطین نیز پرداخته است. این کتاب خواننده را از خبرها و داوری‌های شتاب‌زده دور می‌کند و به‌سمت لایه‌های پیچیده‌ی مسئله می‌برد.

کتاب عرب و اسرائیل اثری فشرده و استدلالی است که در آن تاریخ سیاسی به هویت و منافع استعماری گره می‌خورد. رودنسون در روایت خود، هم به نقش ایده‌ها توجه کرده هم به سازوکارهای عینی قدرت؛ از اعلامیه‌ها و قراردادها گرفته تا مهاجرت، زمین، جمعیت و سازمان‌های سیاسی. این کتاب هم سیر تاریخی مناقشه را دنبال‌ می‌کند هم اینکه چرا این بحران بارها از نو بازتولید شده است.

خلاصه کتاب عرب و اسرائیل

کتاب عرب و اسرائیل ریشه‌های تاریخی شکل‌گیری مناقشه‌ی عرب‌ها و اسرائیل را دنبال می‌کند. ماکسیم رودنسون ابتدا به دگرگونی موقعیت یهودیان در اروپا، پیدایش صهیونیسم سیاسی و پیوند آن با ایده‌ی بازگشت به فلسطین می‌پردازد. سپس در سویی دیگر، شکل‌گیری ناسیونالیسم عرب و واکنش عرب‌های فلسطین به مهاجرت یهودیان و طرح ایجاد موطن ملی یهود را بررسی می‌کند.

در ادامه، نقش امپراتوری عثمانی، سیاست‌های استعماری بریتانیا و فرانسه، اعلامیه‌ی بالفور، قیمومت فلسطین، شورش‌های عربی و سازمان‌یابی ییشوو در مرکز بحث قرار می‌گیرد. ماکسیم رودنسون نشان می‌دهد که این مناقشه حاصل برخورد چند فرایند تاریخی و سیاسی هم‌زمان است، نه یک عامل واحد و ساده.

چرا باید کتاب عرب و اسرائیل را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب عرب و اسرائیل را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ریشه‌های تاریخی مناقشه‌ی عرب‌ها و اسرائیل را در پیوند با استعمار، مهاجرت و ناسیونالیسم توضیح می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند سیر شکل‌گیری صهیونیسم و ناسیونالیسم عرب را در کنار هم ببیند.
• این کتاب کمک می‌کند تا نقش بریتانیا، فرانسه و سیاست قیمومت در تشدید بحران فلسطین دقیق‌تر فهم شود.
• کتاب به شرح رویدادها اکتفا نمی‌کند و منطق سیاسی و اجتماعی پشت آن‌ها را هم بررسی می‌کند.
• خواندن این اثر برای کسانی مفید است که می‌خواهند از روایت‌های تک‌علتی و ساده‌سازی‌شده فاصله بگیرند.
• وجود سال‌شمار و ارجاع‌های متعدد دنبال‌کردن تحولات را راحت‌تر می‌کند.

خواندن کتاب عرب و اسرائیل را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب عرب و اسرائیل به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی ریشه‌های تاریخی مناقشه‌ی فلسطین و اسرائیل شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• علاقه‌مندان به تاریخ سیاسی خاورمیانه که به پیوند میان استعمار، ملت‌سازی و مناقشه‌های منطقه‌ای توجه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که در مورد ناسیونالیسم عرب، صهیونیسم و سیاست قدرت‌های اروپایی کنجکاوند.
• کسانی که می‌خواهند تحولات خاورمیانه در قرن بیستم را از خلال اسناد، روندها و زمینه‌های تاریخی دنبال کنند.
• مخاطبانی که از متن‌های تحلیلی درباره‌ی تاریخ و سیاست لذت می‌برند و به‌دنبال جمع‌بندی‌های شتاب‌زده نیستند.

درباره ماکسیم رودنسون

ماکسیم رودنسون (Maxime Rodinson) تاریخ‌نگار، شرق‌شناس و اندیشمند مارکسیست فرانسوی بود که در سال ۱۹۱۵ در مارسی متولد شد و در سال ۲۰۰۴ در پاریس درگذشت. او از برجسته‌ترین پژوهشگران تاریخ اسلام، خاورمیانه و جهان عرب بود و سال‌ها به تدریس و پژوهش در زمینه‌ی مطالعات اتیوپی، جنوب عربستان و خاورمیانه پرداخت.

رودنسون در خانواده‌ای یهودی و مهاجر رشد کرد و با وجود دشواری‌های مالی، باتکیه‌بر استعداد خود، به تحصیل زبان‌های شرقی، از جمله عربی، امهری و ترکی پرداخت. او در دوران جنگ جهانی دوم در لبنان و سوریه زندگی و تدریس کرد و پس از بازگشت به فرانسه، فعالیت‌های دانشگاهی و پژوهشی خود را سر گرفت.

رودنسون در آثارش با رویکردی تاریخی، جامعه‌شناختی و انتقادی به بررسی اسلام و جوامع مسلمان پرداخت و تلاش کرد پدیده‌های دینی و تاریخی را فارغ از پیش‌داوری‌های رایج تحلیل کند. او همچنین از منتقدان صهیونیسم و از حامیان راه‌حل دوکشوری برای حل مناقشه‌ی فلسطین و اسرائیل بود.

«اسلام و سرمایه‌داری»، «محمد (ص)» و «درباره‌ی فلسطین» دیگر کتاب‌های ترجمه‌شده از او به فارسی هستند؛ آثاری که همچنان از منابع مهم در مطالعات تاریخ اسلام و خاورمیانه به‌ شمار می‌روند.

بخشی از کتاب عرب و اسرائیل

«عشاق فلسطین در قرن یازدهم، مسیحیان غربی بودند که خاطرهٔ خدایشان و خطری که آرامگاه او را تهدید می‌کرد، آن‌ها را به هیجان واداشته بود. در قرن نوزدهم، عشاق فلسطین عبارت بودند از یهودیان اروپای شرقی. یهودیان سرتاسر دنیا، برای مدت‌زمانی در حدود دوهزار سال، در خواب‌وخیال خود، موطن کهن خود را سرزمینی تصور کرده بودند که در آن قرار بود گرگ در کنار میش به خواب رود و کودکی کوچک، راهبری قوم یهود را بر عهده گیرد؛ ولی ناگهان از این تصور، تصویر خدا محتاطانه ناپدید شد و به‌جای آن، قلمرویی بسیار زمینی پدیدار گردید. این تصور، دور از هر نوع پیشگویی و رسالت ناجی موعود بود و به همین دلیل، بعدها اظهار امیدواری شد که این قلمرو نیز قلمرویی معمولی باشد که در آن، مثل جاهای دیگر، حاکم و حکومت شده، غنی و فقیر و خردمند و نابخرد در کنار هم زندگی کنند و درعین‌حال، برای آنکه استنباطی ضدیهود نشود، قرار بود مثل همه‌جای دنیا، در این منطقه جنایت‌کار و دزد و فاحشه هم وجود داشته باشند.»