کتاب اجتماعیون عامیون

کتاب اجتماعیون عامیون نوشتۀ سهراب یزدانی است و نشر نی آن را چاپ و منتشر کرده است. تحلیل و ریشه‌یابی فرقهٔ اجتماعیون عامیون ایرانیان به همراه شکل‌گیری، گسترش شعبه‌های این گروه در ایران، برنامه و ساختار آن، اندیشه‌های اجتماعیون و روش‌های مبارزه آنان در این کتاب شرح و بررسی شده‌اند.

درباره کتاب اجتماعیون عامیون

این کتاب به بررسی تاریخی یکی از مهم‌ترین گروه‌های سیاسی در دوران مشروطۀ ایران می‌پردازد. این حزب که به نام «فرقه اجتماعیون عامیون ایرانیان» شناخته می‌شود، در دوران برخاستن جنبش مشروطه‌خواهی توسط گروهی از ایرانیان مهاجر در قفقاز تشکیل شد. شعبه‌های این سازمان در چندین شهر در قفقاز و ایران ریشه دواند و به عنصری پرتلاش و تأثیرگذار در صحنه سیاسی کشور تبدیل شدند.

این کتاب تلاش می‌کند به بررسی چگونگی ایجاد، ماهیت و پیوندهای سازمانی و فکری فرقه اجتماعیون بپردازد و با بررسی پایه‌گذاری فرقه، گسترش شعبه‌هایش در ایران، برنامه و ساختار آن، اندیشه‌های اجتماعیون، و شیوه‌های مبارزه آنان پرتو تازه‌ای بر این حزب و دوران سیاسی بیندازد.

 کتاب اجتماعیون عامیون را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به دوستداران مطالعۀ تاریخ سیاسی ایران پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب اجتماعیون عامیون

«هنگامی‌که کسروی به رویدادهای تبریز می‌رسد، آگاهی بیش‌تری در دست دارد. او می‌گوید که همزمان با شکل‌گیری گروه‌های گوناگون مجاهد، کسانی آن‌ها را به هم پیوند دادند و با حزب سوسیال دموکرات قفقاز مرتبط شدند. از مدتی پیش نیز انجمنی نهانی به نام «مرکز غیبی» این دسته‌ها را اداره می‌کرد. وی چهار تن از رهبران مرکز را نام می‌برد که کربلایی علی مسیو، حاجی علی دوافروش، حاجی رسول صدقیانی، و حاجی محمدصادق علی‌زاده بودند. کسروی این افراد را رهبر بسیاری از حرکت‌های مشروطه‌خواهانه تبریز در روزگار مجلس اول می‌شناسد.۸ اما این موضوع را می‌توان دریافت که اطلاعات او حتی در مورد اجتماعیون تبریز هم چندان پردامنه نیست. برای نمونه، چگونگی رابطه مرکز غیبی با سوسیال دموکراسی قفقاز بر او پوشیده می‌ماند.

در نگارش جدید کتاب ــ که در سه بخش به نام تاریخ مشروطه ایران منتشر شد ــ کسروی گوشه‌ای از تاریخچه اجتماعیون عامیون را گشود. وی در بخش یکم به ایجاد «مرکزغیبی» اشاره کرد و گفت که دوازده نفر از کوشندگان تبریز آن نشست نهانی را برپا کرده بودند.۹ در بخش دوم کتاب، کسروی اطلاعاتی بیش از این در دسترس خواننده گذاشت. به نوشته او، ایرانیان قفقاز، یک سال پیش از آغاز جنبش مشروطه‌خواهی، «از روی» مرامنامه حزب سوسیال دموکرات روسیه، دسته خود را بنیان نهادند. پیشوای آنان نیز نریمان نریمانف بود. پس از آن‌که جنبش مشروطه‌خواهی در ایران برخاست، کسانی مانند علی مسیو و حاجی علی دوافروش و حاجی رسول صدقیانی همان مرامنامه را به فارسی برگرداندند و خود انجمنی نهانی به نام «مرکز غیبی» برپا کردند. گروهی از اجتماعیون قفقاز نیز به تبریز و شهرهای دیگر ایران آمدند و به فعالیت پرداختند.»