کتاب شهرسازان و شهرسازی، رودررو با حرفه

کتاب شهرسازان و شهرسازی، رودررو با حرفه نوشته مریم کهنسال نودهی، تلاشی تحلیلی برای فهم جایگاه و نقش برنامه‌ریزان شهری در ایران است. نویسنده با تکیه بر تجربه‌ی حرفه‌ای و پژوهش میدانی، رابطه‌ی میان شهرسازان، ساختار قدرت، نهادهای برنامه‌ریزی و تاریخ مدیریت شهری را بررسی کرده و عوامل مؤثر بر نقش‌پذیری برنامه‌ریزان شهری را تحلیل می‌کند. این اثر در قالب مجموعه‌ی پژوهش‌های اجتماعی درباره ایران منتشر شده و بر نقش‌پذیری برنامه‌ریزان در بستر سیاسی‌اقتصادی و نهادی ایران تمرکز دارد. نشر نی این پژوهش را منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شهرسازان و شهرسازی، رودررو با حرفه

کتاب شهرسازان و شهرسازی، رودررو با حرفه از تجربه‌ی زیسته‌ی نویسنده در یک شرکت مشاور شهرسازی و پرسش شخصی او در مورد جایگاهش آغاز می‌شود و به پژوهشی گسترده درباره‌ی نقش برنامه‌ریزان شهری در ایران تبدیل شده است. مریم کهنسال نودهی در این کتاب نشان می‌دهد که چگونه فشارهای سیاسی، اقتصادی، ساختاری و درونی شرکت‌ها، همراه با تحولات تاریخی مدیریت شهری، بر رفتار و نقش‌پذیری شهرسازان اثر می‌گذارد. 

کتاب شهرسازان و شهرسازی، رودررو با حرفه به‌ جای تمرکز بر خروجی طرح‌ها، بر چگونگی عملکرد برنامه‌ریزان در موقعیت‌های مختلف تأکید دارد؛ یعنی بر هنجارها، ارزش‌ها، باورها، احساس‌ها، رفتارها و مسئولیت‌هایی که در عمل نقش آن‌ها را می‌سازد. مریم کهنسال نودهی با نقد رویکردهای تک‌وجهی رایج در ادبیات برنامه‌ریزی، از مفهوم درهم‌تنیدگی در مطالعات اجتماعی و روشی ابداعی استفاده کرده تا شبکه‌ی پیچیده‌ی تأثیر متقابل فرد، سازمان، ساختار قدرت و زمینه‌ی تاریخی را در تعریف نقش برنامه‌ریز نشان دهد.

پیام اصلی کتاب، ضرورت آگاهی برنامه‌ریزان از نقش خود و پرهیز از ساده‌سازی این نقش پیچیده است. کتاب حاضر بخشی از مجموعه‌ی پژوهش‌های اجتماعی درباره ایرانِ نشر نی است که هدفش بررسی و تحلیل جامعه‌شناختی پدیده‌های مختلف ایران است؛ از قومیت‌ها و طبقات اجتماعی و دین گرفته تا مدیریت و صنایع کشور.

خلاصه کتاب شهرسازان و شهرسازی، رودررو با حرفه

کتاب شهرسازان و شهرسازی، رودررو با حرفه بر یک سؤال محوری بنا شده است: نقش واقعی برنامه‌ریزان شهری در ایران چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟ نویسنده با ترکیب تاریخ‌نگاری، تحلیل نهادی و مصاحبه‌های عمیق با برنامه‌ریزان، مدیران شهری و دانشگاهیان، نشان می‌دهد که نقش شهرسازان حاصل برهم‌کنش لایه‌های فردی، سازمانی، ساختاری و سیاسی است، نه فقط تخصص فنی یا آموزش دانشگاهی. 

در کتاب، ابتدا تاریخ مدیریت و برنامه‌ریزی شهری از قانون بلدیه تا امروز بازسازی می‌شود و سپس جغرافیای کنونی قدرت، از وزارت‌خانه‌ها تا سازمان‌های موازی دولت و شرکت‌های خصولتی، تشریح می‌شود. نویسنده چرخه‌ی حیات شرکت‌های مشاور شهرسازی را در نسل‌های مختلف دنبال می‌کند و با روش چیدمان عوامل به گونه‌شناسی پنج‌گانه‌ای از نقش برنامه‌ریزان می‌رسد؛ از منفعلان بدبین تا کنشگران متخصص و اخلاق‌مداران محافظه‌کار.

چرا باید کتاب شهرسازان و شهرسازی، رودررو با حرفه را بخوانیم؟

کتاب، تصویری لایه‌لایه از حرفه‌ی برنامه‌ریزی شهری در ایران ارائه می‌کند؛ از تاریخ قوانین و نهادها تا تجربه‌ی روزمره‌ی شهرسازان در شرکت‌های مشاور. این اثر نشان می‌دهد که نقش برنامه‌ریز چگونه زیر فشار ساختار قدرت، اقتصاد رانت‌محور، سازمان‌های موازی دولت و فرهنگ حرفه‌ای شکل می‌گیرد و چرا بدون درک این زمینه‌ها، نقد یا اصلاح شهرسازی ممکن نیست.

خواندن کتاب شهرسازان و شهرسازی، رودررو با حرفه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب شهرسازان و شهرسازی، رودررو با حرفه به دانشجویان و پژوهشگران شهرسازی، برنامه‌ریزی فضایی، جامعه‌شناسی شهری و مطالعات توسعه پیشنهاد می‌شود. همچنین به شهرسازان شاغل در شرکت‌های مشاور، مدیران شهری و کسانی که دغدغه‌ی فهم رابطه‌ی میان قدرت، برنامه‌ریزی و سرنوشت شهرهای ایران را دارند توصیه می‌شود.

درباره مریم کهنسال نودهی

مریم کهنسال نودهی (متولد ۱۳۵۹)، نویسنده، مترجم، و پژوهشگر است. او دانش‌آموخته‌ی رشته‌ی معماری است و آثار متعددی را در حوزه‌ی ادبیات داستانی، نقد و معماری به چاپ رسانده است. از جمله کارهای او می‌توان به ترجمه‌ی مجموعه چهار جلدی «حرفه: داستان‌نویس» و کتاب‌های «امداد! برای نویسندگان» و «جریان چهارم» اشاره کرد. کهنسال نودهی در زمینه‌ی مطالعات شهری، معماری و برنامه‌ریزی شهری هم فعال است و پژوهش‌هایی را به انتشار رسانده است.

بخشی از کتاب شهرسازان و شهرسازی، رودررو با حرفه

«توسعهٔ شهری و تغییر در بافت شهرها در ایران تاریخی طولانی دارد اما از زمانی‌که مدیریت و برنامه‌ریزی برای آن به ابزار قانون مجهز شد، تنها چیزی بیش از یک قرن می‌گذرد. از زمان تصویب قانون بلدیه (۱۲۸۶) به عنوان اولین قانون مرتبط با ادارهٔ امور شهرها تا امروز رویکردهای متفاوتی برای مدیریت و برنامه‌ریزی شهری در ایران به کار گرفته شده و همچنین متناسب با آن‌ها مقررات جدیدی تصویب، نهادهای جدیدی تأسیس و از انواع متفاوتی از ابزارهای برنامه‌ریزی استفاده شده است. تغییر مدام این رویکردها که اغلب متأثر از شرایط سیاسی‌اجتماعی‌اقتصادی کشور بوده باعث شده تا روند توسعهٔ شهری و تغییر بافت شهرها بدون تبعیت از برنامه‌های تعریف‌شده راه خود را برود و مدام بر آشفتگی‌اش افزوده شود. در این فصل به کمک یک تحلیل رویکردی، و با معیار قرار دادن تصویب قوانین تأثیرگذار بر فرایند مدیریت و برنامه‌ریزی شهری در ایران معاصر، تاریخچه‌ای از این فرایند را در قالب پنج دورهٔ متفاوت ارائه می‌کنم: دورهٔ اول قبل از تصویب قانون بلدیه (۱۲۸۶)، دورهٔ دوم از تصویب قانون بلدیه (۱۲۸۶) تا تصویب قانون تشکیل وزارت آبادانی و مسکن (۱۳۴۲)، دورهٔ سوم از تصویب قانون تشکیل وزارت آبادانی و مسکن (۱۳۴۲) تا برگزاری انتخابات اولین دورهٔ شوراهای اسلامی شهر و روستا (۱۳۷۷)، دورهٔ چهارم از برگزاری انتخابات اولین دورهٔ شوراهای اسلامی شهر و روستا (۱۳۷۷) تا انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (۱۳۸۶) و دورهٔ پنجم از انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (۱۳۸۶) تا حال‌حاضر (۱۳۹۹).»