کتاب فن بیان (تمرین های عملی)

کتاب فن بیان (تمرین های عملی) نوشتهٔ رضا شیرمرز است و نشر قطره آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب فن بیان (تمرین های عملی)

گوش، اولین وسیلۀ یادگیری انسان از دوران نوزادی است و به این دلیل شنیدن، ریشۀ درختی به نام بیان است. اصولی‌تر آن است که پیش از تکیه بر پرورش گفتار، بر شکل‌گیری صحیح و منطقی شنیدن و جنبه‌های شنیداری شخصیت کودک تأکید شود.

تمرینات دوهفتگی این کتاب با توجه به همین نگره شکل گرفته و در هشت دورۀ دوهفته‌ای ـ چهار ماه ـ تنظیم شده است. ابتدا تمرینات رهاشدگی به شکل انقباض و انبساط عضلات پیشنهاد شده‌اند. این تمرینات در سه وضعیت درازکش، نشسته و ایستاده به آرَمِش نسبی بدن می‌انجامد. در تمرینات هفتۀ اول و دوم، در ابتدای سه وضعیت مذکور، تمرینات مذکور تعبیه و با جزئیات تشریح شده‌اند و از آوردن این تمرینات در هفته‌های بعد، خودداری شده است.

طی شانزده هفته، هنرجو به تقویت حروف صدادارِ «آ»، «اَ»، «اِ»، «اُ»، «او»، «ای» و مصوت ترکیبیِ «اِی» و تلفیق آن‌ها با مصوت‌های اصطکاکیِ «ش»، «س»، «ز»، «ژ»، «ف»، «و» و «ه»، مصوت‌های انفجاریِ «ب»، «پ»، «ت»، «د»، «ک» و «گ»، مصوت‌های خیشومیِ «م» و «ن» و اصوات سبکِ «ل»، «ر»، «چ» و «ج» که بر اساس گسترۀ صدایی منظم و حساب‌شده‌ای ـ بر پایۀ نُت‌نویسی ساده ـ شکل گرفته‌اند، به‌تدریج به یک ترکیب‌بندی جدید ـ واژه ـ از آن‌ها دست می‌یابد. سعی نویسنده بر آن بوده است تا یکایک این واژه‌ها از میان واژگان زبان فارسی با معنای دقیق و مستند استخراج شوند. برای هر واژه چند مثال از چند ادیب به میان آورده شده تا هنرجو از واژگانی که آموخته است بتواند در متن، مفهوم زنده‌تر و ملموس‌تری به دست آورد.

با تسلط بر گروهی از تمرینات آوایی این کتاب، می‌توان به مقولۀ طنین‌بخشی، شکل ارادی بخشید. این تمرینات از آواز کلاسیک گرفته شده است؛ چون آواز کلاسیک به استفاده از اندام‌های تنفسی و جسمانی برای تولید صدا تأکید دارد.

تنفس آگاهانه، یعنی تعادل. پس هدف ما از تمام تمرین‌های کنترل تنفس و آگاهی تنفسی و ترکیب آن‌ها با حرکت‌های ساده و قابل دسترس، یعنی گره‌گشایی روانی و به تعبیر روان‌کاوان، وانهادگی و رهاشدگی. دریافت انرژی، سلامتی، پایداری دستگاه عصبی، آَرمِش، روشنی و انبساط ذهن، مهار احساسات و اندیشه‌ها، تمرکز و استحکام روانی از دیگر دستاوردهای کنترل آگاهانۀ تنفس است.

خواندن کتاب فن بیان (تمرین های عملی) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دانشجویان رشتهٔ بازیگری و هنرهای نمایشی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب فن بیان (تمرین های عملی)

«حالا دراز بکشید. شانه‌ها را رها کنید و دست‌ها را در دو سوی بدن قرار بدهید. عضلات خود را تا حد ممکن شل کنید. این تمرین را با چشم‌های نیمه‌باز انجام دهید؛ چون وضعیت چشم‌های نیمه‌باز، تمرکززا است. در طول تمرین، مترنم را روی ۶۰ تنظیم کنید، چون در این وضعیت، هر ضربۀ مترنم یک ثانیه محسوب می‌شود. به این ترتیب دم و بازدم عمیق بگیرید. در حین بازدم، هوا را بین ثانیه‌ها به یک اندازه تقسیم کنید:

یک ... سه ... سه

آرام همان‌طور که دراز کشیده‌اید:

۱. بازوی راست و چپتان را بالا بیاورید و با مشت گره‌کرده به سمت بالا بکشید و پس از چند ثانیه رها کنید و به کنار بدنتان برگردانید تا به آرامش کامل برسد. یک بار به ترتیب زیر تنفس کنید:

یک ... سه ... سه

یک بار واژۀ اُم را تا جای ممکن، کشیده ادا کنید.

۲. به حالت درازکش، ابتدا پای راست و سپس پای چپتان را در حالی که سی درجه بالا آورده‌اید، در جهت انگشتان پا بکشید. پس از چند ثانیه رهایش کنید تا به حالت اولیه برگردد و به آرامش کامل برسد. دو بار به ترتیب زیر تنفس کنید:

یک ... سه ... سه»