کتاب پوچی

کتاب پوچی نوشتهٔ آرنولد هینچلیف و ترجمهٔ حسن افشار است و نشر مرکز آن را منتشر کرده است. این کتاب از مجموعهٔ مکتب‌ها، سبک‌ها و اصطلاح‌های ادبی و هنری است.

درباره کتاب پوچی

مجموعه‌ٔ مکتب‌ها، سبک‌ها و اصطلاح‌های ادبی و هنری که این کتاب یکی از آن‌هاست دربرگیرنده‌ٔ حدود سی کتاب مستقل از هم است که از میان کتاب‌های مجموعه‌ٔ The Critical Idiom برگزیده شده‌اند. این کتاب‌ها به مقوله‌های گوناگونی می‌پردازند: برخی به نهضت‌ها و جنبش‌ها و مکتب‌های ادبی، برخی به انواع ادبی و برخی به ویژگی‌های سبکی و مانند این‌ها.

اصطلاح انتقادی پوچی (Absurd) بازتاب یک موضع فلسفی در ادبیات است. در اثـر حاضر، کاربرد و کارنامـه‌ٔ آن در ادبیات معـاصر بررسی می‌شود. تأکید نویسنده بیشتر بر ادبیات نمایشی است زیرا به اعتقاد او پوچی در تئاتر بیان چشم‌گیرتری یافته است. نویسنده می‌کوشد به این پرسش‌ها پاسخ دهد که آیا پوچی اصطلاح سودمندی بوده و آیا نمی‌توان دیدگاه فلسفی را که در آن بازتاب یافته است به نقد کشید یا نارسا شناخت.

خواندن کتاب پوچی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران ادبیات و تئاتر و منتقدان ادبی و هنری پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب پوچی

«تئاتر پوچی (absurd) اصطلاحی است برای گروهی از نمایشنامه‌نویسان دههٔ ۱۹۵۰ که هرچند خود را مکتب نمی‌شمردند، همه ظاهراً در تعابیر خاصی از مشکل انسان در عالم شریک بودند. رئوس این تعابیر را آلبر کامو در مقاله‌اش اسطورهٔ سیزیف (۱۹۴۲) خلاصه کرده و مدعی شده بود که مشکل انسان عبارت است از وجود بی‌هدف و ناهماهنگ او با پیرامونش (و ابسورد در لغت یعنی ناهماهنگ). آگاهی از این بی‌هدفی در هر کاری که می‌کنیم ... یک حالت رنج فلسفی پدید می‌آورد که مضمون اصلی کار نویسندگان تئاتر پوچی به‌ویژه ساموئل بکت، اوژن یونسکو، آرتور آداموف، ژان ژنه، و هرولد پینتر است. آنچه اینان و نویسندگان کم‌فروغ‌تر (روبر پَنژه، نورمنآلبی، فرناندو آرابال، گونتر گراس) را از نمایشنامه‌نویسان پیشین‌تری که دغدغهٔ مشابهی را نشان داده‌اند جدا می‌کند این است که اکنون آرا اجازه می‌یابند افزون بر محتوا شکل را هم تعیین کنند. هر ردی از ساختمان منطقی، یا رابطهٔ عقلانی آرا با یکدیگر در یک بحث نظری معتبر، گم می‌شود و فقط تجربه‌ای نامعقول بر صحنه می‌رود. این کار هم محسناتی دارد و هم اشکالاتی ایجاد می‌کند. نویسندگان ابسورد اغلب دشوار دیده‌اند که یک اجرای آثارشان بدون اینکه قید چیزی زده شود به آخر برسد ... در واقع هنوز سال ۱۹۶۲ بود که به نظر می‌رسید جنبش رمق از کف داده است، هرچند که نشانه‌های نفوذ رهایی‌بخش آن در تئاتر متعارف هنوز احساس می‌شود.

در کتاب تئاتر پوچی (۱۹۶۱) کرد و ازآنجاکه این کتاب بیشترین نقش را در معرفی این اصطلاح به خوانندهٔ انگلیسی‌زبان داشته است منطقی به نظر می‌رسد که از همین رهگذر وارد بحث پوچی شویم. هرچند اصطلاح پوچی با توفیق خجالت‌آوری ورد زبان‌ها شده است (چنان‌که اسلین نیز با تأسف در پیشگفتار گلچین نمایشنامه‌هایی که انتشارات پنگوئن تحت عنوان نمایش پوچی در ۱۹۶۵ منتشر کرده نوشته است) در یک معادلهٔ انتقادی اغلب می‌شود اجازه داد که سهولت بر کفایت بچربد. پس برای سهولت می‌توان نمایشنامه‌های جدید انگلیسی را تحت سه عنوان دسته‌بندی کرد: اول، شاعرانه؛ و به دنبالش دو جنبش ظاهراً مقابل یکدیگر، خشم و پوچی، که از براون که ویراستار مجموعه‌مقاله‌ای دربارهٔ تئاتر و نمایشنامه‌نویسان معاصر بریتانیاست در دیباچهٔ کتاب می‌نویسد:

به نمایشنامه‌های جدید همه جور نامی داده‌اند: تئاتر ظرف‌شویی از اولین اسامی آنها بوده؛ تئاتر نوواقع‌گرایانه؛ تئاتر فقدان ارتباط؛ تئاتر پوچی؛ کمدی تهدید؛ کمدی سیاه؛ تئاتر شقاوت. اما هیچ کلاهی بیشتر از یکی دو سال بر سرشان نمانده، آن‌قدر جا نداشته که بیشتر از یکی دو سر در آن بگنجد، و خیلی وقت‌ها برای روزنامه‌نگارانی که کلاه را دوخته‌اند برازنده‌تر بوده تا برای نمایشنامه‌نویسانی که کلاه برایشان دوخته شده. شاید اولین چیزی که می‌شود دربارهٔ نمایشنامه‌نویسان جدید گفت این است که منتقدان را خوب سرگرم می‌کنند.»