کتاب انقلاب زیست بومی

کتاب الکترونیکی «انقلاب زیست بومی» نوشتهٔ جان بلامی فاستر با ترجمهٔ محسن صفاری در نشر چشمه چاپ شده است.

درباره کتاب انقلاب زیست بومی

امروزه دیگر نمی‌توان در بیماری محیط زیست و اقتصاد و این واقعیت که علت مشترک این بیماری را باید در شیوهٔ تولید سرمایه‌داری جُست، تردید کرد. وجود این علت مشترک است که انقلاب زیست‌بومی را ناگزیر می‌کند. کتاب انقلاب زیست‌بومی در یک دورهٔ دوازده‌ساله نوشته شده است. همهٔ فصل‌ها بر پایهٔ مقالات پیش‌تر منتشرشده نوشته شده‌اند. شماری از موضوعات کلیدی و ابزارهای تحلیلی مانند مفهوم گسست سوخت‌وسازی مارکس و ناسازهٔ جونز در سراسر کتاب به‌تکرار آمده‌اند. این مفاهیم را باید همچون حلقه‌های کلیدی پیوند در تحلیل در نظر گرفت که نشان می‌دهد چرا و چگونه می‌توانیم و باید برای یک نظم زیست‌بومی و اجتماعی پاینده‌تر بجنگیم. انقلاب زیست‌بومی، افزون بر مقدمهٔ مترجم، مقدمهٔ نویسنده بر ترجمهٔ فارسی کتاب، پیش‌گفتار و سرآغاز، در سه بخش و چهارده فصل تنظیم شده است. سه بخش کتاب عبارت‌اند از: «بحران کرهٔ زمین»، «زیست‌بوم‌شناسی مارکس» و «زیست‌بوم‌شناسی و انقلاب».

کتاب انقلاب زیست بومی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به مباحث محیط زیستی پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب انقلاب زیست بومی

«اما این موضوع ما را به پرسشی دیگر رهنمون می‌کند: چه نوع انقلاب زیست‌بومی؟ برای این پرسش پاسخ‌های فراوانی وجود دارند. اما استدلال مرکزی کتاب این است که این پاسخ‌ها را می‌توان به دو رویکرد عمده تقسیم کرد. نخستین رویکرد را در بهترین توصیف می‌توان یک انقلاب صنعتی ـ زیست‌بومی خواند؛ انقلاب صنعتی نوینی که کاملاً با استفاده از ابزار فناورانه، مانند یک نظام انرژیِ پُربازده، به دنبال ایجاد بنیان توسعهٔ پایدار سرمایه‌دارانه است. این انقلاب صنعتی سبز اغلب از سوی طرف‌داران آن همچون شکلی از «مدرن‌گری زیست‌بومی» فهمیده می‌شود که در آن کشورهای صنعتی، به دنبال فرصت‌های نوینی در بازار، پیشروان راه توسعهٔ اختراع‌های فناورانه هستند. تا آن‌جا که به اختراع‌های فناورانه مانند افزایش بازدهی انرژی مربوط است، هیچ عامل بزرگی نمی‌تواند مانعی در راه این نوآوری‌ها باشد. اما در این دیدگاه، غیر از فناوری، کمابیش هیچ‌چیز در سازمان اجتماعی جامعه تغییر نمی‌کند. تعهد به انباشت نامحدود سرمایه و نظمی که خواست‌های ساخته‌وپرداختهٔ بخش خصوصی را فراتر از نیازهای فردی و اجتماعی می‌داند بدون تغییر باقی می‌مانند. راست آن‌که «سبز شدن» اغلب همچون راهی برای گسترش چشم‌گیر تولید کالا و فرصت‌های فروش در یک مسابقهٔ رقابتی و ناسیونالیستی برای رشد و سلطهٔ اقتصادی در نظر گرفته می‌شود. بنابراین، چنین رویکردی در چارچوب پیش‌فرض‌های عمدهٔ «فردگرایانه ـ مالکیت‌طلبِ» نظم اجتماعی جاری باقی می‌ماند.

رویکرد دیگری که من در این کتاب دارم رویکرد انقلابی ریشه‌ای‌تر و اجتماعی ـ زیست‌بومی است؛ رویکردی که فناوری‌های بدیل را هر جا که لازم است به کار می‌گیرد، اما بر نیاز به دگرگونی رابطهٔ انسان با طبیعت و ساختار جامعه، که در روابط تولیدی اجتماعی کنونی ریشه دارد، تأکید می‌ورزد. این مهم تنها می‌تواند از راه فرآیندی از توسعهٔ انسانی پاینده سرانجام یابد؛ یعنی باید بی‌چون‌وچرا در جهت شکل‌های تولید برابری‌خواهانه و اشتراکی حرکت کند و از این‌رو از منطق نظم اجتماعی چیرهٔ کنونی دور شود. هدف، به جای افزودن بر گسست در سوخت‌وساز [متابولیسم] انسان / طبیعت، که ویژگی اقتصاد جهانی کنونی را رقم می‌زند، بازگشت به روابط اجتماعی ـ زیست‌بومی ارگانیک‌تر و پاینده‌تر است. چنین تغییراتی دربردارندهٔ دگرگونی تمدنی بر پایهٔ انقلاب در فرهنگ، اقتصاد و جامعه است.»