کتاب هفده تناقض سرمایه داری و پایان آن

کتاب هفده تناقض سرمایه داری و پایان آن نوشتهٔ دیوید هاروی و ترجمهٔ مریم اصغری است و انتشارات کتابستان معرفت آن را منتشر کرده است. این کتاب نگاهی جدید و منتقدانه به کتاب سرمایهٔ مارکس و نظریهٔ سرمایه‌داری دارد.

درباره کتاب هفده تناقض سرمایه داری و پایان آن

رویکرد کتاب هفده تناقض سرمایه داری و پایان آن، از آنجا که از روش مارکس اما نه ضرورتاً از راهکارهای عملیاتی‌اش تبعیت می‌کند، کمی نامتعارف است. اما مبرهن است که اگر بخواهیم از عادت‌واره‌های کنونی در تفکر اقتصادی، سیاست‌گذاری‌ها و سیاست‌ها راه گریزی بیابیم، به رویکرد متفاوتی در روش‌های پژوهش و فهم ذهنی مسائل نیاز داریم. گذشته از همهٔ این‌ها، موتور اقتصادی سرمایه‌داری به‌وضوح به مشکل برخورده‌است. هیچ‌کس به‌نظر نمی‌آید که درک منسجمی از این داشته باشد که سرمایه‌داری چگونه تا این حد به مشکل برخورده‌ است، چه برسد به درک چرایی آن. اما مسئله همیشه این‌گونه بوده‌است. بحران‌های جهانی همیشه، چنان‌که مارکس می‌گفت، «تمرکز عینی و همسازی قهریِ همهٔ تناقضات اقتصاد بورژوازی‌اند». گشودن این تناقضات می‌تواند مسائل اقتصادی‌ای را که تا این حد باعث پریشانی شده‌است تا حد زیادی روشن کند. 

ترسیم نتایج احتمالی و تبعات سیاسی ممکنِ متأثر از کاربست این شیوهٔ متفاوتِ تفکر نیز، به‌نظر، برای درک اقتصاد سیاسی سرمایه‌داری لازم است. این تبعات ممکن است در نگاه نخست محتمل هم به‌نظر نیایند، چه برسد به اینکه عملیاتی یا به‌لحاظ سیاسی مطلوب باشند. اما طرح بدیل‌ها و به‌ضرورت، اگر شرایط حکم کند، به‌کارگرفتنشان، اگرچه دور از ذهن اما حیاتی است. به این طریق می‌توان پنجره‌ای را به روی عرصهٔ کلی‌ای از امکان‌های دیده‌نشده و دست‌نخورده گشود.

کتاب هفده تناقض سرمایه داری و پایان آن تمایزی بزرگ بین سرمایه و سرمایه‌داری می‌گذارد و به شرح هفده تناقض سرمایه‌داری می‌پردازد.

خواندن کتاب هفده تناقض سرمایه داری و پایان آن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران حوزه‌های علوم‌سیاسی، جامعه‌شناسی و اقتصاد پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب هفده تناقض سرمایه داری و پایان آن

«هفت تناقض اول از این رو بنیادین‌اند که در واقع سرمایه بدون آن‌ها نمی‌تواند عمل کند. علاوه بر این، این هفت تناقض به‌گونه‌ای درهم‌تنیده‌اند که تعدیل یا حل هر یک از آن‌ها بدون تعدیل و حل دیگری ناممکن است. مثلاً زیرسؤال‌بردن استیلای ارزش مبادله‌ای مسکن بر ارزش مصرفی آن دلالتی ضمنی دارد بر تغییر شکل و نقش پول و تعدیل حقوق مالکیت خصوصی‌ای که همگی می‌شناسیم-نه حتی الغای آن. از این رو، یافتن بدیلی غیرسرمایه‌دارانه رشته‌ای است که سر دراز دارد. تغییرات باید هم‌زمان در جبهه‌های مختلف صورت بگیرد. معضلات موجود در یک جبهه عموماً با مقاومت‌های استواری در جاهای دیگر محدود شده و از بروز بحران‌های سراسری جلوگیری کرده‌است. هرچند در مواردی درهم‌تنیدگی تناقضات، بسیار مهلک از کار درآمده‌است. تشدید در یک نوع از تناقضات می‌تواند مسری شود. هنگامی که تناقض مسری بزرگ‌تر و گسترده‌تر می‌شود (چنان‌که به‌وضوح بین سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ رخ داد)، بحران عمومی ناگزیر سر برمی‌آورد. این برای سرمایه خطرناک است و فرصتی برای مبارزهٔ نظام‌مند ضدسرمایه‌داری به دست می‌دهد. درست به همین دلیل، تحلیل تناقضات پدیدآورندهٔ این بحران‌های عمومی، حائز اهمیت است. در صورتی که اپوزیسیون‌ها و مخصوصاً جنبش‌های ضدسرمایه‌داری با کلّیت آنچه در پسِ تناقضات رخ می‌نماید آشنا باشند، آنگاه می‌توانند به‌جای مبهوت‌ماندن و درماندگی از مشاهدهٔ نحوهٔ گسترش و تعمیق تناقضات در جریان شکل‌گیری و حل بحران، از آن به نفع خود بهره ببرند. اگر بحران‌ها مراحل گسست و گذاری باشند که سرمایه طی آن خود را به شکل جدیدی بازسازی می‌کند، می‌توان گفت همچنین مراحلی‌اند که فرصت طرح و پیگیری عملی پرسش‌های اساسی را در اختیار جنبش‌هایی می‌گذارند که می‌کوشند جهان را در سیمای متفاوتی بازآرایی کنند.»