کتاب زمان و دیگری

«زمان و دیگری» کتابی نوشته امانوئل لویناس(۹۹۵-۱۹۰۶)، فیلسوف فرانسوی است. این کتاب مجموعه‌ای از سخنرانی‌های لیت فیلسوف آلمانی‌زبان است. گرچه این فیلسوف یهودی در کتاب‌های فلسفی خود از تجربه‌هایش به عنوان اسیر در جنگ جهانی دوم، کشته شدن پدر و مادرش در همان سال‌ها وغیره نمی‌نویسد، اما غیر قابل تصور است اگر ما آن‌ها را بی‌تاثیر در فلسفۀ او بدانیم. این گفته اما از جهانی و کلی بودن فلسفۀ او نه تنها کم می‌کند، بلکه چه بسا به آن نیز می‌افزاید. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «با عودت به ریشه‌های هستی‌شناسی تنهایی، امیدواریم که بتوانیم بفهمیم که در کجا می‌توان از مرز تنهایی گذر کرد. هم زمان می‌گوییم که این گذر چه چیزهایی نیست. این گذر یک آشنایی نیست، چرا که از راه آشنایی، ابژه، چه بخواهیم چه نه، از طرف سوژه به طور کامل ربوده شده و دوگانگی ناپدید می‌شود. این یک جذبیت نیست؛ چرا که در جذبیت سوژه از طرف ابژه ربوده شده و این‌گونه باز خود را در یک واحد می‌یابد. تمام این رابطه‌ها به سوی ناپدیدارشدن دیگری سوق داده می‌شوند. در این لحظه ما به مسئله رنج و مرگ برخورد می‌کنیم. نه به این خاطر که این‌ها موضوعات بسیار زیبایی هستند که به ما رخصت این توصیفات روان و درخشان را می‌دهند؛ بلکه به این خاطر که تنهایی خود را در پدیده مرگ، در حاشیۀ یک راز می‌یابد؛ رازی که نباید به طورمنفی به عنوان یک امر ناشناخته در نظر گرفته شود که ما نیاز برداشت یک مفهوم مثبت از آن را داشته باشیم. این مفهوم به ما این اجازه را می‌دهد که در سوژه، رابطه‌ای را کشف کنیم، که در یک رجعت ساده به سوی تنهایی عقب گرد می‌کند. نظر به این که مرگ یک راز است و بنابراین نه ضرورتاً هیچ، رفع یک نقطه ارتباطی از طریق دیگری به انجام نمی‌رسد.»