کتاب تاریخ تلخ؛ به روایت احمد شاملو

کتاب تاریخ تلخ؛ به روایت احمد شاملو نوشته محمد قراگوزلو است. کتاب تاریخ تلخ؛ به روایت احمد شاملو، روایتی جذاب از بخش‌های پنهان وجود احمد شاملو است که در این کتاب گردآوری شده است.

درباره کتاب تاریخ تلخ؛ به روایت احمد شاملو

کتاب تاریخ تلخ؛ به روایت احمد شاملو در درآمد و سه بخش نوشته شده است.

نویسنده درآمد این کتاب را «دایناسوری با هزار سر» نام گذاشته است. این بخش یکپارچه در ستایش احمد شاملو نوشته شده است و نویسنده از ابعاد مختلف ادبی و هنری و زندگی او صحبت کرده است. او را دایناسوری عظیم می‌داند که وجه‌ها و چهره‌های مختلف داشته و نمی‌توان ابعاد وجودی‌اش را نادیده گرفت. 

بخش اول کتاب «مبانی تاریخی سیر تطور اندیشه‌ اجتماعی احمد شاملو از فاشیسم به سوسیالیسم» نام دارد. این بخش مبارزات فاشیستی و مسیر فکری شاملو را مرور می‌کنیم. این بخش توضیح می‌دهد.  فصل دوم کتاب «جوینده‌گان شادی» توضیح می‌دهد شاملو چگونه به جبهه‌ سوسیالیست پیوسته است. نویسنده اندیشه‌های سیاسی احمد شاملو را به عنوان یک شاعر بررسی می‌کند. 

فصل سوم «دشنه‌ها و دشنام‌ها» نام دارد. این بخش درباره‌ آثار و نظر دیگران درباره شاملو است. آراء «نادر نادرپور» و «اخوان لنگرودی» درباره او بررسی شده است، به گونه‌ای که نویسنده عنوان فرعی «نادرپور و اخوان لنگرودی، دو روی سکه» برای این بخش انتخاب کرده است. لیبرالیسم و نئولیبرالیسم مقابل نظام امپریالیستی و بازتاب این مکتب‌ها در ادبیات ایران از موضوعاتی است که در این بخش بررسی شده است. 

خواندن کتاب تاریخ تلخ؛ به روایت احمد شاملو را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به ادبیات معاصر ایران پیشنهاد می‌کنیم' 

بخشی از کتاب تاریخ تلخ؛ به روایت احمد شاملو

نه فریدون، نه ولادیمیر

در مورد ارتباط شعر و سیاست از منظر احمد شاملو پیش از این در دو دفتر "چنین گفت بامداد خسته" و "همسایه‌گان درد" کم یا بیش سخن گفته‌ایم. آن‌چه در این جا خواهم گفت نکته‌یی است که می‌باید به طور دقیق در بررسی اندیشهٔ سیاسی احمد شاملو به عنوان یک شاعر و نه سیاست‌مدار یا نظریه پرداز مباحث سیاسی مدنظر قرار گیرد. نکته‌یی که سوگ‌مندانه به بعضی از کج فکری‌های اولترا چپ دامن‌زده و این گمان غلط را تقویت کرده که چون اندیشهٔ سیاسی شاملو در خدمت حزب یا جریان سیاسی خاصی نبوده است پس نه فقط قابل دفاع نیست بل‌که اساساً چندان ارج‌مند نیز نیست. دریغا فقر فکر تحلیلی که چه به آسانی احتضار فضیلت است. چنین تفکری نه فقط فرق شعر و ترانه را نمی‌فهمد، بل‌که اساساً تفاوت‌های زیرساختی یک شاعر مستقل از احزاب سیاسی و ایده‌ئولوژیک چپ را نیز در نمی‌یابد و بدتر از همه این‌که مرز مفهومی شعر سیاسی و اندیشهٔ سیاسی را نیز درک نمی‌کند و سوسیالیسم را از یک مشی سیاسی اقتصادی به مکتبی با غلظت شدید ایده‌ئولوژیک سوق می‌دهد. پیش‌تر نیز گفتم که شاملو خود در جریان یک سخن‌رانی کوتاهِ قبل از شعرخوانی در یوته بوری سوئد به تخالف شاعر و سیاست‌مدار پرداخته است۱۲ و همین جا ضروری می‌دانم به این نکتهٔ بدیهی اشاره و تاکید کنم که رسالت شعر سیاسی دفاع مستقیم از منافع طبقهٔ کارگر و زحمت‌کش و ایضاً به چالش کشیدن سرمایه‌داری و سخن گفتن از تضییع حقوق زنان و کودکان و دفاع از بیمهٔ بی‌کاری و نکوهش تخریب محیط زیست و مرثیه خوانی برای گِل کردن آب و غیره نیست و نباید باشد. افکار شاعر سیاسی ترقی‌خواه و مدافع حقوق کارگران الزاماً با تفکر فلان آژیتاتور بهمان حزب و سمپات این یا آن گروه سیاسی چپ مانسته نیست.

کسانی از قبیل ابوالقاسم لاهوتی و عارف قزوینی و فرخی‌یزدی و میرزادهٔ عشقی هم که آوانگارد شعر متعهد سیاسی به شمار رفته‌اند و به طور مشخص در قالب ترانه و تصنیف سخن گفته‌اند و یا شعاری را به قالب نظم کشیده‌اند و هم تایان ایشان از جمله سعید سلطانپور و سعید یوسف و خسرو گلسرخی و نعمت میرزازاده، که در قالب شعر آزاد نیمایی به سیاسی سرایی وارد شده‌اند در غالب آثارشان از حیطهٔ شعر ناب اجتماعی دور شده و به کلام موزون خطابی، کلی گویی سیاسی و سقوط در جملات خبری و توده‌وار در غلتیده‌اند و به گمان گریز از کمند مقولهٔ "هنر برای هنر" از سمند هنر متعهد نیز به زمین هنر پوپولیستی خورده‌اند. ناگفته پیداست که ورود به مقولهٔ مطول "هنر متعهد" نه موضوع سخن ما و نه در حوصلهٔ این بحث است.