کتاب مطهری، مصلح یا انقلابی

کتاب مطهری، مصلح یا انقلابی نوشته رضا مختاری اصفهانی است. این کتاب به شهید مطهری در نظرات عزت‌الله سحابی، عبدالمجید معادیخواه، علی‌اکبر معین‌فر، احسان نراقی، ابراهیم یزدی می‌پردازد.

درباره کتاب مطهری، مصلح یا انقلابی

مرتضی مطهری در حوزۀ علوم دینی، به‌عنوان فقیه، شارح فلسفۀ ارسطویی ـ صدرایی و خطیب شناخته می‌شود. بر مبنای همین وجوه، در خارج از حوزۀ علوم دینی و به‌ویژه در حوزۀ سیاست و اجتماع هم اصولگرا بود، هم انقلابی و مصلح. او با آنکه خاستگاه خراسانی داشت، بالیدۀ حوزۀ علمیۀ قم بود. 

مطهری در تهران با محافل و مجامعی متفاوت از قم محشور شد. در روزگار تلاطمات سیاسی و اجتماعی کشور، با جوانانی مرتبط شد که دربارۀ حیات دینی خود سؤالاتی داشتند. مرتضی مطهری با این جوانان وارد تعامل شد. خطیب محافل و مراسمی شد که در آن‌ها گفتگو به‌جای تک‌گویی حاکم بود. اندیشه و نظرش در محک این تجربه صیقل خورد. مطهری اما بسیار زود از صحنۀ جمهوری اسلامی غایب شد ترور و حذف فیزیکی، او را از حظور در صحنه سیاسی محروم کرد. در پنج مصاحبه‌ای که در این کتاب آمده، سعی بر احتراز از چنین تصویرسازی است. تصویری که در پنج قاب فراهم آمده است. پنج قابی که با وجود شباهت‌هایی در برداشت‌های این افراد، حاصل نگاه و دنیای این آدم‌ها است. با آنکه محور این پنج مصاحبه شخصیت آیت‌الله مطهری و مشاهدات و تجربیات این افراد از حوادث پیرامون اوست، به اقتضای خاطره‌گویی، روایات حاشیه‌ای نیز گفته شده است. این روایات هم از نکته‌ها و نوگفته‌هایی مهم برخوردارند که بخش‌هایی از تاریخ معاصر و انقلاب ۵۷ را در بر می‌گیرند. 

خواندن کتاب مطهری، مصلح یا انقلابی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به شهید مطهری پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب مطهری، مصلح یا انقلابی

آقای مهندس، از اولین برخورد و آشنایی‌تان با مرحوم مطهری بفرمایید.

من در سال ۱۳۳۱ با آقای مطهری آشنا شدم و از همان موقع، آشنایی ما به روابط خیلی نزدیک کشید. آشنایی‌ام با مرحوم مطهری این بود که آن‌موقع، سال ۱۳۳۱، تازه مهندس شده بودم. دانشجو نبودم، ولی از فعالان انجمن اسلامی دانشجویان آن زمان بودم که مهندس کتیرایی۱، مهندس علی‌اکبر معین‌فر، مرحوم شکیب‌نیا، مرتاضی، این‌ها همه عضو انجمن اسلامی دانشجویان بودند. ما مجله‌ای به اسم «گنج شایگان» درمی‌آوردیم. کسی که به ما خیلی نزدیک بود و کمک مالی هم به ما می‌کرد، مرحوم میرزا حسین‌خان مزینی بود که اوایل زمان مصدق، معاون وزارت کشاورزی بود، ولی بعداً کنار رفت. مردی بسیار فرهیخته و باسواد و بسیار بسیار باهوش و بااطلاعات بود. روحانی نبود، اما بسیار مذهبی و متشرع بود. 

او ما را با آقای مطهری آشنا کرد و مطهری آن‌موقع روحانی‌ای بود که تازه از قم به تهران آمده بود، یعنی طلبه نبود.

چندان شناخته‌شده نبود.

بله، چندان شناخته‌شده نبود و ارتباط ما این‌طوری شد که همین آقای مزینی با مطهری و چند نفر از روحانیون دیگر که اسمشان را خواهم گفت، جلساتی در روزهای جمعه داشتند که مرا هم دعوت کردند در آن جلسات بروم. در آن جلسات، مطلب مورد بحث، کتاب «ماتریالیسم دیالکتیک» دکتر تقی ارانی بود و آن را می‌خواندند و بر مبنای نظریات مرحوم علامه طباطبایی نقدش می‌کردند و در مقابل آن، تز یا فلسفۀ اسلامی را بیان می‌کردند. چون آن موقع جوان و تازه‌کار و به‌اصطلاح تازه فارغ‌التحصیل شده بودم و سابقۀ تحصیلات دینی هم نداشتم، فلسفه هم نخوانده بودم، بنابراین در آن جلسات فقط شنونده و شاگرد بودم و استفاده می‌کردم. محور جلسه آقای مطهری بود که آن کتاب را می‌خواند و در نقد آن توضیحاتی می‌داد. توضیحات فلسفی، کامل و مفصل که همۀ آن‌ها بعدها به کتاب تبدیل شد. یعنی خودش تدوین کرد. چون آن‌موقع ضبط و این چیزها نبود، به‌صورت پاورقی‌های همین کتاب «روش رئالیسم» تدوین کرد.