کتاب ناتوی جهانی و شکست فاجعه بار در لیبی

کتاب ناتوی جهانی و شکست فاجعه‌ بار در لیبی اثری از هوراس کمپبِل با ترجمه علیرضا جباری (آذرنگ) است. این کتاب درباره لیبی پس از رسیدن به استقلال تا سال ۲۰۱۱ و جریان شکست قذافی و همچنین کشته شدن غیرنظامیان و مخالفان رژیم قذافی و درنهایت کشته شدن خود او می‌گوید.

درباره کتاب ناتوی جهانی و شکست فاجعه‌ بار در لیبی

کتاب ناتوی جهانی و شکست فاجعه بار آن در لیبی، درباره لیبی پس از استقلال تا سال ۲۰۱۱، سخن می‌گوید. معمر قذافی، در اول سپتامبر سال ۱۹۶۹ میلادی با ترتیب دادن یک کودتا حکومت محمّد ادریس سنوسی، پادشاه لیبی را سرنگون ساخت و تا سال ۲۰۱۱ بر راس کار بود. این سال را سال مداخله فاجعه‌بار ناتو در لیبی و قتل سرهنگ معمر قذافی می‌دانند. 

هوراس کمپبل که از نویسندگان مجلهٔ چپ‌گرای آمریکایی مانتلی ریویو، است در این اثر توضیح می‌دهد که با مداخله ناتو در لیبی، پرواز بر فراز خاک لیبی ممنوع اعلام شد. این تصمیم به بهانه اجرای قطعنامه شماره ۱۹۷۳ شورای امنیت بود و دلیلش جلوگیری از کشته شدن شورشیان مخالف قذافی بود. اما همین اقدام سبب شد تا شمار زیادی از غیرنظامیان در سراسر لیبی به قتل برسند. ناتو (NATO) یا سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (North Atlantic Treaty Organization) ۴ آوریل ۱۹۴۹ میلادی با هدف دفاع جمعی در واشینگتن دی.سی. پایه‌گذاری شد و هم‌اکنون ۳۰ عضو دارد. بر اساس ماده پنج پیمان ناتو، کشورهای امضا کننده توافق کرده‌اند حمله نظامی علیه یک یا چند کشور عضو در اروپا یا آمریکای شمالی را به عنوان حمله به تمامی کشورهای عضو تلقی کنند و به مقابله آن برخیزند.

هوراس کمپبل در این اثر همچنین از تزلزل شخصیت قذافی، کنش‌های متناقض او در برابر نفوذ قدرت‌های غربی می‌گوید. او معتقد است که سقوط لیبی و شکست فاجعه بار ناتو دلایل مختلفی داشت از جمله آماده نبودن ارتش قذافی برای مقاومت بلندمدت و ذخیره‌سازی انبوه جنگ‌افزارهای خریداری شدهٔ دولت لیبی، ورود لیبی به معامله‌های کلان با انحصارات نفتی و مالی جهانی که سبب زیان‌های اقتصادی بسیاری شد. ملی کردن برخی از سرمایه‌های انحصاری غربی در آن کشور، پیگیری‌های او در تشکیل اتحادیهٔ آفریقا و حمایت همه‌جانبه از اقتدار آن، مبارزه در راه استقلال لیبی و تشکیل جمهوری عربی لیبی، مبارزه در راه استقلال و اتحاد کشورهای آفریقایی از سلطهٔ خارجی و ... 

کتاب ناتوی جهانی و شکست فاجعه‌ بار در لیبی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم 

خواندن کتاب ناتوی جهانی و شکست فاجعه بار در لیبی را به تمام علاقه‌مندان به مطالعات سیاسی پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب ناتوی جهانی و شکست فاجعه‌ بار در لیبی

یک سال پس از صدور قطعنامهٔ سازمان ملل متحد که به کار گرفتن نیرو (ی نظامی) برای برقراری منطقهٔ پرواز ممنوع را مجاز شمرده بود، خبرِ تخلیهٔ نیروهای نظامی ناتو - در هماهنگی با «نیروهای ویژهٔ» قطر، زیر چترِ بمباران نامحدود ناتو - از فهرست خبرهای مهم بین‌المللی خارج شد؛ اما، واقعیتِ تخریبِ لیبی از ذهن آفریقاییان و حامیان صلح در مقیاس جهانی زدوده نشده بود. روشنفکران نگران آفریقایی، در «نامهٔ سرگشاده به جهانیان»، خشم و درد خود را از اینکه سازمان ملل متحد بازیچهٔ دست فرانسه، بریتانیا و ایالات متحد شده ابراز کردند.  این روشنفکران، با توجه به درس‌های جنگ با مردم عراق و بیانیهٔ نیروهای نومحافظه‌کار ایالات متحد که در آن خواهان «مرگ سازمان ملل متحد» شده بودند، دست‌کاری قطعنامهٔ شمارهٔ ۱۹۷۳ در ماه مارس ۲۰۱۱ را افشا کردند.

این حمله به آفریقاییان در شرایط بحرانی تازگی نداشت و شرایط زمان فروپاشی جامعهٔ ملل را به یاد آنان می‌آورد. پژوهشگران آفریقایی که مایل بودند بررسی‌ای تازه دربارهٔ تاریخ جهان انجام دهند، بی‌درنگ دریافتند که جامعهٔ ملل در جریان بحران سرمایه‌داری، پس از اینکه قدرت‌های اروپایی از مداخله در متوقف کردن یورش ایتالیا به اَبیسینا (در اتیوپی)، در اکتبر سال ۱۹۳۵ فروماندند، فروپاشید. درماندگی جامعهٔ ملل زمینهٔ درگرفتن جنگی را فراهم کرد که نوع بشر را به کام چرخه‌های فاجعه‌بار بحران اقتصادی، فاشیسم، جنگ، نسل‌کشی و بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی افکند. در سال ۲۰۱۱، در گرماگرم بحرانی دیگر، کار دیپلماسی بین‌المللی در آفریقا به شکست انجامید و روشنفکران آفریقایی، همچون پیشتازان خود، در هیئت آفریقایی خدمات بین‌المللی (IASB) در سال‌های بحران، دربارهٔ نیروهای سرازیر شده برای به راه انداختن جنگ‌هایی دیگر، هشدار دادند. این روشنفکران آفریقایی به آنان که گوش شنوا داشتند، یادآور می‌شدند که شورای امنیت سازمان ملل متحد از اثبات این نکته که مجاز شمردن استفاده از نیروی نظامی، طبق اصل هفتم منشور آن سازمان، پاسخی متناسب و مساعد به آنچه به واقع به جنگ در لیبی انجامیده، فرومانده است:

روشن است که ایالات متحد و متحدان اروپاییش به استفادهٔ ناشیانه از جنگ‌افزارهای نظامی بازمی‌گردند تا بار دیگر آفریقا را مستعمرهٔ خویش سازند. آفریقایی‌ها باید از استقلال خود که با همهٔ توان برای رسیدن به آن جنگیده‌اند، دفاع کنند. ما ممکن نیست اجازه دهیم که دومین (مرحلهٔ - م) کوشش آنان برای مستعمره سازی در مقابل چشمان ما انجام گیرد. ما ایالات متحد، انگستان و فرانسه را به دلیل سوءاستفاده از شورای امنیت سازمان ملل متحد محکوم می‌کنیم و می‌خواهیم که دادگاه کیفری بین‌المللی از ناتو بازجویی کند تا روشن شود که آیا در لیبی جنایات جنگی شده است یا خیر. ما قتل بدون محاکمهٔ سرهنگ معمر قذافی را محکوم می‌کنیم و خواستار تحقیقات بین‌المللی مستقل و شفافیم که واقعیت‌های دقیق را دربارهٔ این اقدام ثابت کند.