دانلود و خرید کتاب صوتی تکنوفئودالیسم، آنچه سرمایه داری را نابود کرد

کتاب صوتی تکنوفئودالیسم، آنچه سرمایه‌داری را نابود کرد نوشته‌ی یانیس واروفاکیس اقتصاددان و سیاست‌مدار یونانی است که با ترجمه‌ی سیامک کفاشی و گویندگی اشکان عقیلی‌پور توسط رادیو گوشه منتشر شده است. واروفاکیس در این کتاب صوتی از دل تجربه‌های شخصی، خاطرات خانوادگی، تاریخ فناوری و اقتصاد سیاسی، روایتی بلند از دگرگونی سرمایه‌داری و ظهور نظمی تازه ارائه کرده است؛ نظمی که او آن را «تکنوفئودالیسم» می‌نامد. شنونده در این کتاب صوتی با ترکیبی از روایت زندگی، توضیح مفاهیم اقتصادی، تاریخچه‌ی سرمایه‌داری، نقش فناوری‌های دیجیتال و اینترنت، و تحلیل بحران‌های مالی و سیاسی معاصر روبه‌رو است. این کتاب صوتی در قالب نامه‌ای طولانی به پدر نویسنده شکل گرفته و از صحنه‌های صمیمی کنار شومینه و آزمایش با فلزات آغاز می‌شود و به بحث‌های پیچیده‌تری درباره‌ی سرمایه، کار، پول، بانک‌ها، اینترنت، پلتفرم‌ها و قدرت سیاسی می‌رسد. واروفاکیس تلاش می‌کند بدون تکیه بر اصطلاحات خشک دانشگاهی، مفاهیم دشوار اقتصاد سیاسی را از خلال داستان‌ها، اسطوره‌ها، ادبیات یونان باستان، تجربه‌ی شخصی و مثال‌های روزمره توضیح دهد. نشر بیدگل نسخه‌ی مکتوب آن را منتشر کرده و رادیو گوشه با تبدیل آن به کتاب صوتی، امکان همراهی شنونده با این روایت تحلیلی و درعین‌حال شخصی را فراهم کرده است.

درباره کتاب تکنوفئودالیسم، آنچه سرمایه داری را نابود کرد

کتاب صوتی تکنوفئودالیسم، آنچه سرمایه‌داری را نابود کرد با طرح یک فرضیه‌ی مرکزی آغاز می‌شود: از نگاه یانیس واروفاکیس سرمایه‌داری نه در حال یک دگردیسی معمول، بلکه عملاً به پایان رسیده و جای خود را به نظمی داده که او آن را تکنوفئودالیسم می‌نامد. نویسنده این ادعا را در قالب نامه‌ای خطاب به پدرش پیش می‌برد؛ پدری که در کودکی با نشان‌دادن جادوی آهن، فولاد و تاریخ فناوری، ذهن او را به‌سوی ماتریالیسم تاریخی و دوگانگی‌های درونی جهان سوق داده است. کتاب صوتی از همین نقطه‌ی شخصی آغاز می‌شود: شب‌های زمستانی کنار شومینه، آزمایش با قلع، برنز و آهن، نقل‌قول از هزیود، هومر و سوفوکل، و پیوند این تجربه‌ها با شکل‌گیری تمدن، عصر آهن و شتاب‌گرفتن تاریخ. سپس واروفاکیس به‌تدریج این روایت را به سمت مفاهیم مارکس، ماهیت دوگانه‌ی کار (کار کالایی و کار تجربی)، دوگانگی سرمایه (سرمایه‌ی کالایی و سرمایه‌ی قدرتی) و دوگانگی پول می‌برد و نشان می‌دهد چگونه این دوگانگی‌ها در قلب سرمایه‌داری جا گرفته‌اند. در ادامه‌ی کتاب صوتی تکنوفئودالیسم، آنچه سرمایه‌داری را نابود کرد شنونده وارد بخش‌های تحلیلی‌تری می‌شود که در آنها نویسنده تاریخ سرمایه‌داری را از انقلاب صنعتی، الکترومغناطیس و شکل‌گیری شرکت‌های بزرگ و «تکنوساختار» تا نیو دیل، اقتصاد جنگ، نظام برتون وودز، شوک نیکسون، صعود وال‌استریت، ابزارهای مالی پیچیده و بحران ۲۰۰۸ دنبال می‌کند. فصل‌هایی مانند «مرثیه‌ی هزیود»، «دگردیسی‌های سرمایه‌داری»، بحث درباره‌ی مینوتور جهانی، بازار توجه، نقش تبلیغات و سریال‌هایی مثل انسان‌های دیوانه، و تحلیل خصوصی‌سازی اینترنت و پلتفرم‌های دیجیتال، شاکله‌ی کتاب را می‌سازند. واروفاکیس در فصل‌های میانی و پایانی، با تکیه‌بر مفهوم «سرمایه‌ی ابری» و «رانت ابری»، توضیح می‌دهد چگونه پلتفرم‌های دیجیتال و واکنش دولت‌ها به بحران مالی، دو ستون سنتی سرمایه‌داری یعنی بازار و سود را از مرکز به حاشیه رانده و ساختاری شبیه فئودالیسم نوین پدید آورده‌اند؛ ساختاری که در آن طبقه‌ای تازه از «اربابان ابری» و «تیول‌های دیجیتال» بر کار مزدی و کار بی‌مزد کاربران مسلط شده‌اند.

خلاصه کتاب تکنوفئودالیسم، آنچه سرمایه داری را نابود کرد

واروفاکیس در این کتاب صوتی از یک پرسش ساده‌ی خانوادگی حرکت می‌کند: پدرش زمانی از او می‌پرسد حالا که کامپیوترها با هم حرف می‌زنند، این شبکه‌ی جهانی سرمایه‌داری را شکست‌ناپذیر می‌کند یا برعکس، پاشنه‌ی آشیل آن است؟ پاسخ نویسنده به این سؤال، هسته‌ی فکری کتاب را شکل می‌دهد. او ابتدا نشان می‌دهد چگونه فناوری، از آهن و فولاد تا موتور بخار و الکترومغناطیس، تاریخ را شتاب داده و هم‌زمان امکان رهایی و اسارت را با هم در خود داشته است. سپس با تکیه‌بر مارکس، کار را به دو بخش کار کالایی و کار تجربی تقسیم می‌کند و توضیح می‌دهد که سود سرمایه‌داری از ناتوانی سرمایه‌داران در خرید مستقیم کار تجربی زاده می‌شود؛ همان اشتیاق، خلاقیت و عاطفه‌ای که در کارخانه، بیمارستان، کلاس درس یا شرکت تبلیغاتی به کالاها ارزش می‌دهد. در گام بعد، واروفاکیس سرمایه را نیز دوگانه می‌بیند: از یک‌سو ابزار و ماشین و سرور و از سوی دیگر قدرتی که مالک این ابزار بر زندگی دیگران اعمال می‌کند. او با الهام از اینشتین و کینز، پول را هم دوگانه توصیف می‌کند: هم چیز است و هم رابطه؛ هم کالا است و هم تجسم مناسبات اجتماعی. سپس تاریخ سرمایه‌داری را از سرمایه‌داری مبتنی‌بر بازارهای غیرمتمرکز تا ظهور شرکت‌های عظیم شبکه‌ای، تکنوساختار، اقتصاد جنگ، نیو دیل و نظام برتون وودز مرور می‌کند. در این مسیر، نشان می‌دهد چگونه آمریکا با دلاریزه‌کردن جهان، کنترل سرمایه، بازنویسی قانون اساسی آلمان و ژاپن و ساختن برنامه‌ی جهانی پس از جنگ، دوره‌ای از رشد بالا، بیکاری پایین و نابرابری رو به کاهش را رقم زد. با فروپاشی برتون وودز و شوک نیکسون، به‌زعم نویسنده، مرحله‌ی تازه‌ای آغاز می‌شود که او آن را با اسطوره‌ی «مینوتور جهانی» توضیح می‌دهد: اقتصاد آمریکا با کسری تجاری عظیم، کالاهای اروپا و آسیا را می‌بلعد و در عوض، سود و پس‌انداز این کشورها به‌صورت دلار به وال‌استریت بازمی‌گردد. این چرخه، همراه با تضعیف طبقه‌ی کارگر و اتحادیه‌ها، رشد نجومی بدهی و ابزارهای مالی مشتقه، به اعداد «دیوانه‌وار» در بازارهای مالی و بحران ۲۰۰۸ منتهی می‌شود. واروفاکیس سپس به نقطه‌ی چرخش اصلی کتاب می‌رسد: خصوصی‌سازی اینترنت، صعود شرکت‌های بزرگ فناوری در آمریکا و چین، تبدیل بازارها به پلتفرم‌ها و جایگزینی سود با «رانت ابری». او استدلال می‌کند که «سرمایه‌ی ابری» دو ستون بازار و سود را از مرکز نظم اقتصادی کنار زده و ساختاری شبیه فئودالیسم دیجیتال ساخته است؛ جایی که صاحبان پلتفرم‌ها اربابان جدید، شرکت‌های صنعتی واسال‌ها و بقیه‌ی انسان‌ها رعیت‌هایی هستند که هم با کار مزدی و هم با کار بی‌مزد در شبکه‌ها برای این طبقه‌ی جدید ثروت و قدرت تولید می‌کنند.

چرا باید کتاب تکنوفئودالیسم، آنچه سرمایه داری را نابود کرد را بشنویم؟

کتاب صوتی تکنوفئودالیسم، آنچه سرمایه‌داری را نابود کرد فرصتی فراهم می‌کند تا شنونده با زبانی روایی و درعین‌حال تحلیلی، مسیر طولانی سرمایه‌داری از عصر آهن تا عصر ابر و پلتفرم را در یک خط فکری پیوسته دنبال کند. واروفاکیس مفاهیم دشوار اقتصاد سیاسی مانند ماهیت دوگانه‌ی کار، سرمایه و پول، نقش بانک‌ها، نظام‌های پولی بین‌المللی، برتون وودز، شوک نیکسون، ابزارهای مالی مشتقه و بحران‌های مالی را از دل داستان‌های خانوادگی، اسطوره‌های یونانی، ادبیات کلاسیک و مثال‌های معاصر بیرون می‌کشد و به شنونده نشان می‌دهد این مفاهیم چگونه در زندگی روزمره حضور دارند. این کتاب صوتی به‌ویژه برای کسانی جذاب است که می‌خواهند بفهمند پشت صفحه‌ی گوشی هوشمند، پشت رابط‌های کاربری پلتفرم‌ها و پشت تبلیغات و شبکه‌های اجتماعی چه نوع نظم اقتصادی و سیاسی‌ای شکل گرفته است. واروفاکیس با طرح ایده‌ی «سرمایه‌ی ابری»، «رانت ابری» و «تیول‌های دیجیتال» تصویری از جهانی ارائه کرده است که در آن بازارهای کلاسیک و سود صنعتی دیگر مرکز ثقل نیستند و قدرت واقعی در دست صاحبان زیرساخت‌های ابری و پلتفرم‌های بزرگ متمرکز شده است. شنیدن این کتاب صوتی کمک می‌کند رابطه‌ی میان فناوری، نابرابری، دموکراسی، جنگ، بحران اقلیمی، رمزارزها و آینده‌ی آزادی فردی در چارچوبی واحد دیده شود و پرسش پنهان کتاب، یعنی امکان بازیابی خودمختاری در دل این نظم جدید، جدی‌تر طرح شود.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی فهم ریشه‌های نابرابری، بحران‌های مالی، نقش بانک‌ها و دولت‌ها، و تأثیر فناوری‌های دیجیتال و پلتفرم‌ها بر اقتصاد و سیاست را دارند. همچنین به دانشجویان و علاقه‌مندان اقتصاد، علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، مطالعات رسانه و فناوری، و کسانی که به تحلیل انتقادی سرمایه‌داری، تاریخ پول و سرمایه و نسبت آزادی فردی با نظم اقتصادی علاقه‌مندند پیشنهاد می‌شود. شنونده‌ای که مایل است فراتر از توضیح‌های سطحی درباره‌ی هوش‌مصنوعی، رمزارز یا شبکه‌های اجتماعی برود و آنها را در متن یک روایت بلند تاریخی و تحلیلی بشنود، از این کتاب صوتی بهره خواهد برد.

بخشی از کتاب تکنوفئودالیسم، آنچه سرمایه داری را نابود کرد

«پدر، می‌دانم که گیج شده‌ای. امروز به هر طرف نگاه کنیم، سرمایه پیروز است. مظاهر جدید قدرتش از همه‌جا سر برآورده؛ مظاهر فیزیکی در شهرها و چشم‌اندازهای اطرافمان و نمودهای دیجیتال روی صفحه‌های نمایش و در دستانمان. در این بین، فقرا بیشتر گرفتار بی‌ثباتی می‌شوند و دموکراسی‌های ما دربرابر ارادهٔ سرمایه به زانو درمی‌آیند. پس من به چه جرئتی تصور می‌کنم کارِ سرمایه‌داری تمام شده و چیز دیگری جایش را گرفته؟ آیا فراموش کرده‌ام که هیچ‌چیز بیش از این توهمْ سرمایه‌داری را تقویت نمی‌کند، این توهم که سرمایه‌داری تکامل می‌یابد و به چیز جدیدی تبدیل می‌شود، به یک اقتصاد مختلط، یک دولت رفاه یا دهکدهٔ جهانی؟ نه، البته که فراموش نکرده‌ام. نسبت دگردیسی با سرمایه‌داری مثل نسبت استتار است با آفتاب‌پرست: ترکیبی از ذات یا طبیعت و مکانیسم دفاعی. اما صحبت بر سر تغییر ظاهرِ صرف نیست. بسیاری از تغییرشکل‌های سرمایه‌داری دوران‌ساز بوده‌اند. یکی از آنها حدوداً همان زمانی که داشتی مقابل شومینه جادوی آهن را به من یاد می‌دادی داشت آشکار می‌شد. به‌علاوه در حقیقت برای توضیح منظورم از تکنوفئودالیسم، ابتدا باید این تغییرشکل را به‌تفصیل شرح بدهم: آخرین دگردیسی‌های سرمایه‌داری که موضوع این فصل هم هست. بعد از آن بالاخره می‌توانم در فصل بعد تمام‌وکمال توضیح دهم که چه چیزی جایگزین آن شده است. ... پدر! در جواب سؤالت، آن‌طور که بالاخره معلوم شد آن شبکه واقعاً پاشنهٔ آشیل سرمایه‌داری شد: فناوری‌های شبکه‌ایِ دیجیتالی‌ای که سرمایه‌داری بذرشان را پاشید دودی به پا کرد که به چشم خودش رفت. نتیجه چه شد؟ بشریت حالا تحت لوای چیزی قرار گرفته که من فقط می‌توانم آن را شکلی از فئودالیسم توصیف کنم که متکی‌بر فناوری پیشرفته است. تکنوفئودالیسم که قطعاً آن چیزی نیست که آرزویش را داشتیم جایگزین سرمایه‌داری می‌شود.»