با کد تخفیف Salam اولین کتاب الکترونیکی یا صوتی‌ات را با ۵۰٪ تخفیف از طاقچه دریافت کن.
کتاب اصلاحات ارضی اثر رسول مهربان

دانلود و خرید کتاب اصلاحات ارضی

گوشه‌هایی از تاریخ معاصر ایران ۶

۳٫۶ از ۵ نظر
۳٫۶ از ۵ نظر

برای خرید و دانلود  کتاب اصلاحات ارضی  نوشته  رسول مهربان  و خواندن و شنیدن هزاران کتاب الکترونیکی و صوتی دیگر،  اپلیکیشن طاقچه  را رایگان نصب کنید.

دانلود و خواندن کتاب در اپلیکیشن طاقچهدرباره طاقچه بی‌نهایت

دیگران دریافت کرده‌اند

معرفی کتاب اصلاحات ارضی

کتاب اصلاحات ارضی نوشته رسول مهربانی کتاب ششم از مجموعه کتاب‌های گوشه‌هایی از تاریخ معاصر ایران است که در نشر افکار به چاپ رسیده است. مجموعهٔ گوشه‌هایی از تاریخ معاصر ایران حاصل پژوهش و نوشتهٔ رسول مهربان ـ فعال اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مجرب است.

درباره کتاب اصلاحات ارضی

 کتابی که می‌خوانید، جلد ششم از گوشه‌هایی از تاریخ معاصر ایران؛ اصلاحات ارضی نام دارد. رسول مهربان در این جلد از مجموعه بر واقعه اصلاحات ارضی و انقلاب شاه و ملت تمرکز کرده که در فاصله سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۵ و در دو کابینه علی امینی و اسدالله علم انجام شد.

اصلاحات ارضی اعم از تصمیماتی بود که نظام ارباب- رعیتی حاکم بر روستاها و زمینداری ایران را با تغییر میزان و شیوه مالکیت راضی دگرگون کرد. شاه ادعا می‌کرد این کار را به منظور بهره‌وری عمومی از زمین انجام می دهد. کشاورزان در آغاز امیدواربودند که اصلاحات وضعشان را بهتر کند، اما در عمل، این اصلاحات خصلت اصلی نظام کشاورزی قبلی، یعنی نظامی را که در آن اقلیت مالک با استثمار اکثریت روستانشین از کار کشاورزی سود می‌برد، تغییر نداد چرا که غیر از عده‌ای مشخص و اندک، توانایی اداره زمینشان را نداشتند؛ به علاوه این قانون علیه زنان بود و از نتایج منفی آن سلب مالکیت از مالکان زن بود.

شاه گمان می‌کرد با دادن زمین به دهقانان از حمایت عمومی برخوردار خواهد شد. اما بدون کار پایه‌ای برای تربیت و آموزش دهقانان برای اداره زمین‌هایشان یا ایجاد مراکز تعاونی که بتوانند از آن اعتبار بگیرند یا ماشین‌آلات قرض کنند، وضع آن‌ها از گذشته هم بدتر شد؛ و بدین ترتیب ایران که همیشه از نظر کشاورزی خودکفا بود، شروع به وارد کردن مقادیر زیادی مواد غذایی از خارج کرد. به علاوه زمینداران عمده هیچ وقت شاه را به خاطر گرفتن غیرقانونی املاکشان نبخشیدند.

فصل اول کتاب اصلاحات ارضی شرحی کوتاه از مناسبات ارضی ایران در قرن ۱۹ و ۲۰ می‌دهد. از تاثیر انقلاب مشروطه بر مناسبات ارضی می‌گوید، و وضعیت تشدید مناسبات سرمایه‌داران در روستاها پس از کوددتای ۱۲۹۹ را تشریح می‌کند، قسمتی از این فصل نیز به مسئلهٔ ارضی، املاک شاه و سیاست‌های دکتر مصدق در این مورد اختصاص یافته است. 

فصل دوم کتاب بیشتر به نقش و سیاست آمریکا در برنامهٔ اصلاحات شاه ـ یعنی همان انقلاب سفید شاه و مردم ـ به‌ویژه در مورد اصلاحات ارضی پرداخته است. این فصل در نهایت ایجاز، تحلیلی درست از واقعیت مربوط به نقش آمریکا در این اصلاحات را برای پیش مقابله با کمونیسم نشان می‌دهد.

در فصل سوم و چهارم کتاب به‌جز قسمت ۶ از فصل چهارم، که تحلیلی دربارهٔ تحول در نظام زمین‌داری است، به وقایع سیاسی و تصمیم‌های دولت امینی و شاه، و سپس دولت علم و نقش‌یابی اصلی شاه اختصاص دارد. این کتاب اشاره می‌کند که چگونه دولت امینی، که کاملاً دولتی وابسته به سیاست خارجی آمریکا ـ به‌ویژه در آن‌زمان، دولت دموکرات کندی ـ بود، گام به گام برنامه‌های اجرایی اصلاحات ارضی را به پیش برد. 

خواندن کتاب اصلاحات ارضی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران، به ویژه دوست‌داران تاریخ اجتماعی و سیاسی.

بخشی از کتاب اصلاحات ارضی

در دولت دکتر علی امینی فرمانی از بالا به نام «اصلاحات ارضی» به دولت وی ابلاغ شد. برابر این فرمان می‌بایست اصلاحات ارضی به‌فوریت به اجرا درآید. این‌زمان شاه اجرای اصلاحات ارضی را به‌فوریت خواستار شد، زیرا جبههٔ ملی دوم به‌منظور توسعهٔ سیاسی، جنبش وسیعی برای اجرای قانون اساسی و برپایی انتخابات مجلس شورا و مهار استبداد به‌راه انداخته بود. پس از انحلال مجلس شورای ملی توسط شاه و امینی، تشکیل مجدد مجلس شورای ملی، از طریق برگزاری انتخابات آزاد سرلوحهٔ خواسته‌های جبههٔ ملی دوم بود. در تهران، اصفهان، شیراز، کاشان و آذربایجان موضوع آزادی بیان و اجتماعات و اجرای قانون اساسی در درجهٔ اول خواسته‌های اجتماعی قرار داشت.

در اوج مبارزه برای آزادی، فرمان انحلال مجلس صادر شد و به‌دنبال آن برای ضربه زدن به جنبش آزادی‌خواهانهٔ جبههٔ ملی، فرمان «انقلاب شاه و مردم» برای اصلاحات ارضی و سهیم شدن کارگران در سود کارخانه‌ها به دولت امینی ابلاغ شد. اصلاحات ارضی در سرلوحهٔ این فرمان قرار داشت؛ تأکید بر اجرای اصلاحات ارضی، تحمیلی و مصلحتی بود. شاه کم‌ترین تمایلی به از دست دادن سلطهٔ مالی و مالکیت بی‌نظیر خود نداشت. همین شاه به‌منظور عقب راندن نیروهای ملی، دموکرات و عدالت‌خواهان طرح اصلاحات ارضی را با حمایت و کمک «اصل ۴ ترومن» به اجرا گذاشت.

ذکر این واقعیت و حقیقت لازم است که در این زمان دولت‌های ایالات متحدهٔ آمریکا و بریتانیا در این امر متفق بودند که به قدرت رسیدن جبههٔ ملی دوم و مبارزات آزادی‌خواهانه که در سال ۱۳۴۰ در اوج بود، به‌نفع دول غربی نیست. زیرا اولین عمل سیاسی که پس از پیروزی جبههٔ ملی دوم مطرح خواهد شد، طرد تبعات کودتای ۲۸ مرداد خواهد بود؛ یعنی لغو قراردادهای کنسرسیوم نفت، پیمان سنتو و شرکت‌های چندملیتی بازرگانی. مشاوران شاه در سال ۱۳۴۰ با یادآوری و توجه به دوران نهضت ملی و دولت دکتر مصدق شبح همان وقایع را در سپهر سیاست و جامعهٔ ایران می‌دیدند و به شاه هشدار دادند.

برای جلوگیری از پیروزی آزادی‌خواهان (جبههٔ ملی دوم)، طرح اصلاحات اجتماعی کنترل شده و تحت زعامت و رهبری شاه را که در سرلوحهٔ آن موضوع اصلاحات ارضی و سهیم شدن کارگران در سود کارخانه‌ها قرار داشت، تهیه کردند و با اجرای چنین طرح‌هایی روستائیان و کارگران را به وسط میدان مبارزات اجتماعی (خیابان‌ها، میادین و سالن‌های مرکزی شهرها) آوردند. متأسفانه جبههٔ ملی ایران در حمایت و هم‌بستگی از خواسته‌های روستائیان و کارگران که نقش تعیین‌کننده‌ای در مبارزات اجتماعی داشتند، کاملاً بی‌اعتنا بود.

دولت آمریکا و دربار شاه تاب تحمل مبارزات جبههٔ ملی دوم را نداشت و به‌شدت با آن مخالف بود؛ به‌ویژه پس از کودتای ۲۸ مرداد که منابع ثروت و سرمایهٔ ایران به تصرف دولت آمریکا و دول غرب درآمد. اساس جنبش اعتراضی ملت ایران که در جبههٔ ملی تبلّور می‌یافت، مخالفت سرمایه‌داری ملی (بازار) با انحصارات خارجی بود و نقش بازار در ایجاد و استمرار این مبارزات اجتماعی باید در نظر گرفته شود.

کار اصلاحات ارضی شاهانه طوری سازمان‌دهی شد که عنان اختیار در دست شاه و اسداله علم باشد؛ هیاهوی امینی و ارسنجانی، سطحی و تبلیغاتی و بیشتر جنبهٔ اجرائی و طبق دستور ملوکانه (!) بود. و همهٔ این تبلیغات برای اصلاحات ارضی در حالی شکل می‌گرفت که نه قانون مدون و جامع‌الاطرافی وجود داشت؛ نه کادر صالح، امین و درستکاری؛ نه احزاب ملی و مترقی بودند و نه سندیکاهای کارگری و انجمن‌های دهقانی؛ نه از روزنامه‌های افشاگر و منتقد خبری بود؛ و نه مجلس و دولت پاسخ‌گویی وجود داشت. در نتیجه، اصلاحات ارضی در کشور به ضد خود تبدیل شد و جریان استحالهٔ آن به سلطهٔ سرمایه‌داران و قدرت‌مندان دولتی و درباری و سلطهٔ شرکت‌های خارجی بر اراضی مرغوب کشاورزی منتهی گردید. اراضی زیر سدهای دز و دشت خوزستان و اراضی شرکت سفیدرود در رشت و حومهٔ آن در تیول و بهره‌برداری این گروه قرار گرفت.


سایر کتاب‌های رسول مهربان

مشاهده همه
نظری برای کتاب ثبت نشده است
بریده‌هایی از کتاب
مشاهده همه بریده‌ها (۵)
وی فروش انحصاری تریاک، پنبه، تنباکو و گندم را که جنبهٔ صادراتی داشت و در انحصار دولت بود، در پائین آمدن سطح زندگی کشاورزان و شهرنشینان عامل عمده می‌داند. برابر قانون تأسیس شرکت‌های دولتی که علی‌اکبر داور مبتکر آن بود، خرید و معاملهٔ تولیدات کشاورزی مهم (مانند پنبه، گندم، تریاک و
haj.hsan
روستاهای مرغوب و دشت‌های وسیع کشاورزی از جانب پادشاهان مسلط بر کشور به‌عنوان پاداش به سرداران نظامی، شاهزادگان، درباریان و روحانیون نافذالکلمه و مراجع شیعه واگذار می‌شد.
هادی
سرنیزهٔ قشون و ژاندارم و نصایح و احادیث روضه‌خوان ده و تأکید آنان به پرداخت حق مالک و اجتناب از غصب زمین و حقوق اربابی، ضامن ادامهٔ این زندگی رنج‌آور بود. چنین وضعی گاه موجب عصیان و جنبش‌های دهقانی می‌شد، اما به‌علت پراکندگی روستاها و فقدان سازمان‌دهی سرکوب می‌شدند.
هادی
در پی به قدرت رسیدن و تثبیت انقلاب سوسیالیستی روسیه و تحولات جهانی که در سیاست و اقتصاد جهانی رخ داد، اصل مالکیت بر اراضی بزرگ در ایران مورد تهدید جدی قرار گرفت. این بزرگ‌مالکان در حدود ۷۵ درصد اراضی کشاورزی ایران را در تصرف داشتند. انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه موجب اعتصابات گسترده کارگری و دهقانی در جهان شد. لغو مالکیت فئودالی بر اراضی کشاورزی در روسیه شوروی اصل مالکیت بر ابزار تولید (از جمله مالکیت بر زمین) را متزلزل کرد و در معرض تهدید جدی قرار داد. مجموعهٔ خان‌ها و صاحبان املاک و اراضی بزرگ ایران با کودتای ۱۲۹۹ رضاخان به‌علت ترس از تهدید انقلابی تفاهم و توافق کردند، در پناه او قرار گرفتند و وی را تأیید کردند.
هادی
اما مبارزهٔ دهقانان با سیستم ارباب-رعیتی و بهرهٔ مالکانه روز به روز آگاهانه‌تر شد و آنها نه به تهدید ژاندارم و مباشر وقعی نهادند و نه به موعظهٔ واعظ و حدیث «الناس مسلطون علی اموالهم»، و گفتار واعظان در حدیث عذاب و گناه غصب سهم مالک و باطل بودن نماز بر اراضی‌ای که در آن سهم مالک پرداخت نشود. آن‌زمان در ماه‌های محرم و صفر واعظانی به دعوت بورژواملاکان به شهرها و قصبه‌ها می‌رفتند. هیچ‌یک از منابر وعظ آنان خالی از اندرز و هشدار به دهقانان نبود که از مال حرام و غصب اجتناب کنند.
هادی

اطلاعات تکمیلی

دسته‌بندی
تعداد صفحات۲۳۲ صفحه
قیمت نسخه چاپی۶۹,۰۰۰ تومان
نوع فایلEPUB
تاریخ انتشار۱۳۹۸/۰۸/۰۷
شابک۹۷۸-۶۲۲-۶۳۷۴۵۲-۱
تعداد صفحات۲۳۲صفحه
قیمت نسخه چاپی۶۹,۰۰۰تومان
نوع فایلEPUB
تاریخ انتشار۱۳۹۸/۰۸/۰۷
شابک۹۷۸-۶۲۲-۶۳۷۴۵۲-۱