کتاب از حماسه تا انقلاب، موسیقی

«از حماسه تا انقلاب، موسیقی» نوشته هوشنگ جاوید نگاه توامان تاریخی و باستان‌شناسانه به موسیقی حماسی و تطور آن از گذشته ‌های دور تا دوران تاریخی و اسلامی دارد. این کتاب از حماسه راستین و ریشه‌های تاریخی آن آغاز کرده و به تغییرات معنایی، صوری و محتوایی آن در دوران پس از باستان و در حماسه‌های نوین پرداخته است. بخشی از کتاب: «بر‌اساس شواهدی که وجود دارد و پژوهش‌هایی که ایران‌شناسان خارجی انجام داده‌اند، هنر روایتگری موسیقایی در دوره‌های نخستین زندگی آریایی‌ها، در ایران رشد می‌کند، جایگاه می‌یابد و به دو شکل درمی‌آید، یکی به گونه‌ای است که روایتگران کیشی ضمن استفاده از آوازها و ترانه‌ها و سرودها، از حرکات پیچیده و گیجیدۀ پایکوبی‌ها و همچنین ادوات موسیقی و مصرف بی‌اندازۀ مشروبات خود را به منزلۀ سدکنندۀ بلایای طبیعی جلوه می‌دادند. آنان با این کارها با در هم آمیختن حرکت موسیقی و آواز و ایجاد شور و شوق و رسیدن به آستانۀ جذب، تا بدان حد پیش رفتند که در حکم «جادودرمانگر» درآمدند و نام «کاهن» و «شمن» یافتند. همین دسته افراد بودند که زرتشت آنان را «کَرپَن» یا «کارپان» می‌نامد و ضمن نفرین به آن‌ها از خدا می‌خواهد که آنان را نابود و مردم را از شرشان راحت کند. دستۀ دیگر روایتگرانی بودند که افسانه‌های زاییده از اندیشۀ خود را با واقعیات روزگار در هم می‌آمیختند و شرحی حماسی موسیقایی از آن ایجاد می‌کردند و در مجالس بزرگان و فرماندهان به اجرا درمی‌آوردند.»