کتاب فرشته آبی

«فرشته آبی» نوشته هاینریش مان، نویسنده آلمانی زاده اواخر قرن نوزدهم و برادر بزرگتر توماس مان است. مان از خانواده‌ای اشرافی بود اما مَنشی جمهوری‌خواهانه و حتی سوسیالیستی داشت. رمان فرشته آبی مربوط به سال‌های نخستین نویسندگی هاینریش مان است که بازتابی است تمثیل‌وار از مناسبات اجتماعی جامعه آلمان در دورانی که نوکیسگان به دلیل رشد اقتصادی، بدل به برگزیدگان اجتماعی آلمان شده بوند. «فرشته آبی» حکایت یک دبیر خشک‌اندیش و قدرت‌پرست در عشقی پیرانه‌سر به یک رقاصهٔ عامی، کارش به رسوایی می‌کشد، اما سقوط اخلاقی او بهانه‌ای است برای گسستن بند از تمامی شهر که صرفا از سر ترس، مصلحت یا که ریا نقاب اخلاق بر چهره پوشانده است. این نقش‌مایه رمان حاضر را از نظر موضوع و روانکاوی اجتماعی در کنار رمان «مرگ در ونیز»، اثر برادر او توماس مان قرار می‌دهد. این اثر ابتدا با نام «دوگانهٔ استاد گند»، یا «عاقبت مرد خودکام» منتشر شد اما روایت سینمایی موفق آن با نام «فرشته آبی» با بازی مارلنه دیدریش در سال ۱۹۳۰، نام فرشتهٔ آبی را رایج تر ساخت. «فرشته آبی» تا به زیر پوست اجتماع نقب می‌زند و در رگه‌های پنهان فکری و فرهنگی تودهٔ شعارزده‌ای درون‌کاوی می‌کند که در همذات‌پنداری‌ای هیجان‌آلود با حاکمانی منحط، کشور خود را به ورطهٔ دو جنگ بزرگ جهانی انداختند. به طور کلی در رمان‌های اجتماعی هاینریش مان ، سیمای راستین آلمان در قرن بیستم، خاصه در دهه‌های سرنوشت‌ساز آغاز این قرن، بیش از آثار نویسندگان دیگر آلمانی نمود یافته است. از دیگر آثار او رمان‌های «شهر کوچک» و «پیپواسپانو» و رمان کوتاه «کناره‌گیری» است، داستانی که بر اساس الگوی آموزشی نظام قیصری، نقدی است بر اندیشهٔ اَبَرانسان نیچه.