کتاب شیدایی

کتاب شیدایی نوشته ایرن نمیروفسکی، رمانی درباره‌ی شور جوانی، خاطرات خاموش و فاصله‌ی میان تصویر بیرونی خانواده‌ها و زندگی پنهان آن‌هاست. سیلویو، مردی سالخورده و تنها، زندگی خویشاوندانش را در محیطی روستایی تماشا می‌کند؛ جایی که آرامش خانه‌ها لزوماً نشانه‌ی آسودگی ساکنانشان نیست. محمود گودرزی این رمان را ترجمه کرده است و بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه این کتاب را منتشر کرده است. داستان از یک دورهمی خانوادگی آغاز می‌شود و به پرسشی درباره‌ی شناخت دیگران می‌رسد: بزرگ‌ترها چقدر جوانی خود را به یاد می‌آورند و چقدر فرزندانشان را می‌شناسند؟ نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شیدایی

کتاب شیدایی از ایرن نمیروفسکی، زندگی خانواده‌ها و زمین‌داران روستایی را در فضایی نشان می‌دهد که مالکیت، آبرو و پیوندهای خویشاوندی در روابط مردم نقش دارند. سیلویو، راوی اول‌شخص رمان، پس از سفرهای بسیار و ازدست‌دادن دارایی‌اش به زادگاهش برگشته است. او در خانه‌ای دورافتاده زندگی می‌کند و تنهایی، آتش بخاری و قدم‌زدن در بیشه‌ها را به معاشرت ترجیح می‌دهد. جایگاه او میان جمع و انزوا، امکان مشاهده‌ی رفتار نزدیکانش را فراهم می‌کند. نگاهش گاهی طنزآمیز و گاهی تلخ است و خاطرات جوانی، قضاوت‌هایش را پیچیده‌تر می‌کنند. هلن و فرانسوا، خویشاوندان او، در ظاهر زوجی خوشبخت و آرام‌اند. دخترشان کولت نیز آرزو دارد ازدواجش شبیه زندگی آن‌ها باشد. نویسنده از خلال همین آرزو، تفاوت میان تجربه‌ی واقعی والدین و برداشتی را بررسی کرده است که فرزندان از سرگذشت آن‌ها دارند. گفت‌وگوهای خانوادگی فقط اطلاعاتی درباره‌ی گذشته نمی‌دهند؛ مکث‌ها، پاسخ‌های کوتاه و تغییر موضوع نیز معنای خود را دارند. راوی به همین نشانه‌های کوچک حساس است، هرچند همیشه نمی‌تواند یا نمی‌خواهد درباره‌ی معنای آن‌ها با قطعیت حرف بزند.
کتاب شیدایی طبیعت را به پس‌زمینه‌ای تزئینی محدود نمی‌کند. مزارع خیس، برکه‌های پنهان، جاده‌های برفی و خانه‌های بسته، حال‌وهوای زندگی آدم‌ها را شکل می‌دهند. آتش نیز تصویری تکرارشونده است؛ گاه گرمای خلوت راوی را می‌سازد و گاه یادآور اشتیاقی است که می‌تواند زندگی را از مسیر پیش‌بینی‌شده بیرون ببرد. موضوع اصلی، تقابل ساده‌ی عقل و احساس نیست. بزرگ‌ترها ممکن است گذشته‌ی پرآشوب خود را فراموش کنند و جوانان نیز پیامد انتخاب‌هایشان را نبینند. مناسبات اقتصادی این کشمکش را ملموس‌تر کرده‌اند: ازدواج، زمین، ارث و امنیت مالی از میل و عاطفه جدا نیستند. سکوت اهالی هم همیشه نشانه‌ی بی‌خبری نیست؛ مردم گاهی برای دورماندن از نگاه دیگران، رنج و اختلاف را پنهان می‌کنند. مقدمه‌ی اولیویه فیلیپونا و پاتریک لینهارد نیز پیوند دغدغه‌های نویسنده با جوانی، خاطره و محیط روستایی داستان را توضیح داده است. این مقدمه همچنین سرگذشت دست‌نوشته‌ی رمان و نقش یادداشت‌های باقی‌مانده در بازیابی متن را شرح می‌دهد. تجربه‌ی خواندن رمان بر توجه به فاصله‌ی میان گفته‌ها، رفتارها و دانسته‌های شخصیت‌ها استوار است.

خلاصه داستان شیدایی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
سیلویو در شبی پاییزی میزبان خانواده‌ی ارار و نامزد دخترشان، کولت، است. کولت از پدر و مادرش می‌خواهد ماجرای آشنایی و ازدواجشان را تعریف کنند؛ او خوشبختی آن‌ها را الگویی برای آینده‌ی خود می‌داند. هلن و فرانسوا نیز امیدوارند دخترشان کنار ژان دورن، آسیابان مولن‌نوف، زندگی آرامی داشته باشد. کولت ازدواج می‌کند و صاحب فرزند می‌شود. در همین محیط، بریژیت، همسر جوان مردی ثروتمند و سالخورده، توجه سیلویو را جلب می‌کند. معاشرت‌ها و برخوردهای اتفاقی، نشانه‌هایی از روابط پنهان را پیش چشم راوی می‌گذارند. سیلویو میان میل به کناره‌گیری و آگاهی از زندگی دیگران گرفتار می‌شود. او که خود روزگاری اسیر شور جوانی بوده، نمی‌تواند به‌آسانی نقش داور را بپذیرد. دیداری غیرمنتظره با کولت، تصور زندگی بی‌دغدغه‌ی او را زیر سؤال می‌برد و راوی را در برابر مسئله‌ی سکوت، دخالت و مسئولیت قرار می‌دهد.

چرا باید کتاب شیدایی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شیدایی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• روایت سیلویو، قضاوت درباره‌ی دیگران را در کنار یادآوری خطاهای شخصی قرار می‌دهد.
• رمان فرصتی برای تأمل درباره‌ی ناتوانی والدین در شناخت خواسته‌ها و رنج‌های فرزندان فراهم می‌کند.
• جزئیات زندگی روستایی، پیوند آبرو و دارایی را با انتخاب‌های عاطفی نشان می‌دهند.
• سکوت‌ها و گفت‌وگوهای شخصیت‌ها، تفاوت میان صمیمیت خانوادگی و شناخت واقعی را آشکار می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب شیدایی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های روان‌شناختی درباره‌ی عشق و پیامد انتخاب‌ها.
• خوانندگان علاقه‌مند به کشمکش میان نسل‌ها و رازهای خانوادگی.
• دوستداران داستان‌هایی که در محیط روستایی می‌گذرند.
• مخاطبانی که از همراهی با راوی سالخورده، خاطره‌گو و اهل تأمل لذت می‌برند.

بخشی از کتاب شیدایی

«فرانسوا گفت: «می‌خواهم اولین دیدار خودم و مادرتان را برایتان تعریف کنم. آن زمان پدربزرگتان در قصبه زندگی می‌کرد. همان‌طور که می‌دانید او دو بار زن گرفته بود. مامانتان نتیجۀ ازدواج اولش بود و زن‌پدرش هم دختری از شوهر اولش داشت. چیزی که نمی‌دانید این است که آن‌ها این دخترِ جوان را برای همسری من در نظر گرفته بودند (یعنی ناخواهری مادرتان را).»
کولت گفت: «چه بامزه!»
«بله، ببینید تقدیر چه می‌کند. برای اولین‌بار وارد این خانه می‌شدم، پشت سر پدر و مادرم. مثل سگی که شلاق بزنند می‌رفتم ازدواج کنم. اما مادرم خیلی دوست داشت به زندگی‌ام سروسامانی بدهد، زن بینوا، و به‌زورِ خواهش و التماس رضایتم را برای این ملاقات به دست آورده بود و تصریح کرده بود که برایم تعهدی ندارد. وارد شدیم، بی‌پیرایه‌ترین و سردترین سالن منطقه را تصور کنید. روی شومینه دو مشعل‌دان برنزی بود که شعله‌های ایزد عشق را به نمایش می‌گذاشتند و من هنوز با وحشت آن‌ها را به یاد می‌آورم.»
هلن خنده‌زنان می‌گوید: «پس من چه بگویم؟ آن شعله‌های یخ‌زده و بی‌حرکت سالن که هرگز روشن نمی‌شدند ارزشی نمادین داشتند.»
«زن دوم پدربزرگتان، بی‌پرده می‌گویم، شخصیتی داشت...»
هلن گفت: «چیزی نگو، او مرده.»
«خوشبختانه... اما حق با مادرتان است: مرده‌ها را راحت بگذاریم. زنی بسیار تنومند و سرخ‌مو بود، با موهای جمع‌شده پشت سرش و پوستی بسیار سفید. دخترش به شلغم می‌مانست. تمام مدتی که ملاقاتم طول کشید دختر بیچاره مدام دست‌های سرمازده و آماس‌کرده‌اش را روی زانوهایش بسته و باز می‌کرد و لام تا کام حرف نزد.»»