کتاب فاشیسم

کتاب فاشیسم (آکسیون فرانسز، فاشیسم ایتالیا، ناسیونال‌سوسیالیسم) نوشته ارنست نولته و ترجمه مهدی تدینی است و بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این اثر با طرح یک پرسش اساسی آغاز می‌شود: آیا فاشیسم فقط نام تجربه‌ی سیاسی ایتالیاست یا می‌توان آن را مفهومی عام برای توصیف جریان‌های مشابه در کشورهای دیگر نیز دانست؟ نولته با تمرکز بر آکسیون فرانسز، فاشیسم ایتالیا و ناسیونال‌سوسیالیسم آلمان، خاستگاه‌ها، شباهت‌ها و تفاوت‌های این جریان‌ها را در بستر بحران‌های سیاسی و فکری اروپا بررسی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فاشیسم اثر ارنست نولته

کتاب فاشیسم (Fascism in Its Epoch)، اثر ارنست نولته، پژوهشی درباره‌ی یکی از مناقشه‌برانگیزترین مفاهیم سیاسی سده‌ی بیستم است. نویسنده بحث را با بررسی معنای فاشیسم و امکان ارائه‌ی تعریفی عام از آن آغاز می‌کند. آیا فاشیسم نامی برای تجربه‌ی ایتالیاست یا می‌توان این مفهوم را برای جریان‌های سیاسی مشابه در کشورهای دیگر نیز به کار برد؟ نولته در پاسخ به این پرسش، سه نمونه‌ی مهم، یعنی آکسیون فرانسز، فاشیسم ایتالیا و ناسیونال‌سوسیالیسم آلمان را در کنار یکدیگر بررسی می‌کند و شکل‌گیری آن‌ها را در ارتباط با بحران‌های فکری، اجتماعی و ایدئولوژیک اروپا توضیح می‌دهد.

کتاب فاشیسم در سه بخش، به دکترین‌ها، شیوه‌های عمل و زمینه‌های فکری این جنبش‌ها می‌پردازد. ارنست نولته علاوه‌بر سه نمونه‌ی اصلی، تجربه‌ی کشورهایی مانند مجارستان، لهستان، پرتغال، اسپانیا و اتریش را نیز بررسی می‌کند و به تفاوت شکل‌های فاشیسم در کشورهای مختلف می‌پردازد. یکی از محورهای مهم بحث رابطه‌ی فاشیسم با مارکسیسم است. نویسنده فاشیسم را در پیوند با مارکسیسم‌ستیزی بررسی می‌کند و در این میان، به شباهت‌های ساختاری و تأثیرپذیری‌های متقابل میان این جریان‌ها توجه دارد. این کتاب فراتر از تاریخ سیاسی، به بررسی اندیشه‌ها، ایدئولوژی‌ها و تحولات سیاسی اروپا می‌پردازد.

فضای کتاب تحلیلی و جدلی است و ارنست نولته در طول بحث، پرسش‌های مختلفی را درباره‌ی تعریف، خاستگاه و ویژگی‌های فاشیسم مطرح می‌کند. او تلاش می‌کند با مقایسه‌ی جریان‌ها و بررسی زمینه‌ی تاریخی شکل‌گیری آن‌ها، تصویری دقیق از این مفهوم به دست دهد. این کتاب برای خوانندگانی که می‌خواهند فاشیسم را در بستر تاریخ سیاسی و فکری اروپا بشناسند، مفید است.

خلاصه کتاب فاشیسم

کتاب فاشیسم به بررسی این پرسش می‌پردازد که آیا می‌توان فاشیسم را مفهومی عام دانست یا باید آن را به تجربه‌ی ایتالیا محدود کرد. ارنست نولته برای بررسی این مسئله، آکسیون فرانسز، فاشیسم ایتالیا و ناسیونال‌سوسیالیسم آلمان را بررسی می‌کند و شکل‌گیری این جریان‌ها را در بستر بحران‌های سیاسی و فکری اروپا توضیح می‌دهد.

بخش مهمی از بحث کتاب به رابطه‌ی فاشیسم و مارکسیسم اختصاص دارد. نویسنده با مقایسه‌ی ایده‌ها، شیوه‌های عمل و سازمان‌دهی سیاسی این جریان‌ها، تلاش می‌کند تا ویژگی‌های مشترک و تفاوت‌های آن‌ها را روشن کند. در این چهارچوب، فاشیسم به‌عنوان پدیده‌ای گسترده‌تر از تجربه‌ی ایتالیا بررسی می‌شود؛ پدیده‌ای که در کشورهای مختلف اروپا شکل‌های متفاوتی پیدا کرد و در واکنش به کشمکش‌های سیاسی و ایدئولوژیک زمانه رشد یافت.

چرا باید کتاب فاشیسم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فاشیسم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب به بررسی دقیق‌ مفهوم فاشیسم و کاربرد آن در تاریخ سیاسی اروپا می‌پردازد.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند رابطه‌ی میان فاشیسم، مارکسیسم و بحران‌های سیاسی و فکری اروپا را بشناسد.
• نویسنده آکسیون فرانسز، فاشیسم ایتالیا و ناسیونال‌سوسیالیسم آلمان را در کنار یکدیگر بررسی می‌کند و زمینه‌ای برای مقایسه‌ی آن‌ها فراهم می‌آورد.
• کتاب در کنار رخدادهای سیاسی، به ایده‌ها، دکترین‌ها و شیوه‌های عمل جنبش‌های فاشیستی نیز توجه دارد.
• این اثر برای کسانی که می‌خواهند کاربرد مفهوم فاشیسم را در بحث‌های سیاسی با دقت بیشتری بررسی کنند، خواندنی است.

خواندن کتاب فاشیسم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فاشیسم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ سیاسی اروپا که می‌خواهند با خاستگاه و تحول جنبش‌های فاشیستی آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی معنای فاشیسم و تفاوت آن با کاربردهای رایج سیاسی و تبلیغاتی پرسش دارند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که به تاریخ اندیشه‌ی سیاسی، ایدئولوژی‌ها و منازعات فکری سده‌ی بیستم علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند رابطه‌ی فاشیسم، مارکسیسم و توتالیتاریسم را به‌طور تطبیقی بررسی کنند.
• کسانی که به کتاب‌های تحلیلی درباره‌ی مفاهیم و جریان‌های سیاسی علاقه‌مندند.

درباره ارنست نولته

ارنست نولته (۱۹۲۳‌ـ‌۲۰۱۶)، فیلسوف و تاریخ‌نگار آلمانی، در شهر ویتن به دنیا آمد. او به‌دلیل نقص مادرزادی از خدمت سربازی معاف شد و به تحصیل فلسفه پرداخت. نولته در دانشگاه فرایبورگ از شاگردان مارتین هایدگر بود و در سال ۱۹۵۲ دکترای خود را دریافت کرد.

نولته در سال ۱۹۶۳ با انتشار کتاب «فاشیسم در زمانه‌ی خود» به شهرت رسید. این اثر بحث‌های گسترده‌ای را در محافل روشن‌فکری اروپا برانگیخت و زمینه‌ی پژوهش‌های بعدی او درباره‌ی فاشیسم، نازیسم و جنبش‌های سیاسی رادیکال را فراهم کرد. او در ادامه، کتاب‌هایی مانند «فاشیسم: از موسولینی تا هیتلر» را منتشر کرد و به بررسی خاستگاه و تحول جنبش‌های فاشیستی پرداخت. نولته در آثاری مانند «آلمان و جنگ سرد» و «مارکسیسم، فاشیسم، جنگ سرد» نیز به رابطه‌ی میان این جریان‌های فکری و سیاسی و تحولات تاریخ اروپا پرداخت.

از دیگر آثار مهم نولته می‌توان به «جنگ داخلی اروپا از ۱۹۱۷ تا ۱۹۴۵» و «سایه‌ی همیشگی هیتلر» اشاره کرد. او در دو دهه‌ی پایانی زندگی خود نیز به فعالیت‌های پژوهشی و نویسندگی ادامه داد و کتاب «اسلام‌گرایی: سومین جنبش مقاومت رادیکال» را در ۹۰سالگی منتشر کرد. این اثر به بررسی جنبش‌های اسلامی معاصر و جایگاه آن‌ها در تاریخ جنبش‌های مقاومت رادیکال می‌پردازد.

«فاشیسم در زمانه‌ی خود» از مهم‌ترین آثار نولته به شمار می‌آید. او در این کتاب با رویکردی پدیدارشناسانه به تبارشناسی نازیسم، فاشیسم و جنبش‌های رادیکال فرانسه می‌پردازد و این جریان‌ها را در ارتباط با واکنش‌های سیاسی و فکری به مدرنیته بررسی می‌کند. «قرن بیستم: ایدئولوژی‌های خشونت» نیز از آثار مهم اوست که در آن ریشه‌ها و ارتباط میان نازیسم، فاشیسم و کمونیسم بررسی شده است.

نولته به‌خاطر دیدگاه‌های بحث‌برانگیزش درباره‌ی فاشیسم و کمونیسم، یکی از چهره‌های مناقشه‌برانگیز تاریخ‌نگاری آلمان بود و در برخی منابع، از او به‌عنوان متخصص فاشیسم‌پژوهی یاد شده است. رویکرد او به پدیده‌های سیاسی و تاریخی تحت‌تأثیر سنت فلسفه‌ی آلمانی بود و تلاش می‌کرد تحولات سیاسی سده‌ی بیستم را در چهارچوبی تاریخی و فلسفی تحلیل کند.

نولته در اواخر قرن بیستم در جریان مقاله‌ای درباره‌ی نسبت نازیسم و کمونیسم با یورگن هابرماس، فیلسوف آلمانی، وارد مناقشه‌ای تاریخی شد که بعدها به «دعوای تاریخ‌نگاران» شهرت یافت. این مناقشه یکی از بحث‌های مهم تاریخ‌نگاری آلمان درباره‌ی تفسیر نازیسم و جایگاه آن در تاریخ معاصر این کشور بود.

ارنست نولته در ۱۸ اوت ۲۰۱۶، در ۹۳سالگی، در برلین درگذشت.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

ارنست نولته جایزه‌ی بنیاد هانس مارتین شلایر را در سال ۱۹۸۵، جایزه‌ی کنراد آدناوئر را در سال ۲۰۰۰ و جایزه‌ی افتخاری گرهارد لوئنتال را در سال ۲۰۱۱ دریافت کرد.

بخشی از کتاب فاشیسم

«اما علم تاریخ یک کار را نمی‌تواند به اتکای خود انجام دهد: نمی‌تواند مفهوم را با مرجعیت خود تعریف کند. علم تاریخ همواره مفهوم را پیش روی خود می‌یابد؛ یعنی این هواداران یا مخالفانند که آن را ساخته‌اند. اگر علم تاریخ بخواهد خاص‌ترین گرایش خود را دنبال کند، بررسی ناچیزترین شکل از اشکال ظهورِ مفهوم را به پایان نمی‌رساند. زیرا پیوندها بی‌پایان است و تمایزات در نهایت به ناملموس بودنِ مفردات توصیف‌ناپذیر باز می‌گردد. حتی «فراوانیِ» (و نه بی‌کرانگی) موضوع مورد بحث نیز تنها در برابر نگاهی ارزیابی‌کننده و تمایزبخش پدیدار می‌شود. اما نخستین تفسیرها دربارۀ امور سیاسی همواره «پیش از» علم، در کشاکش‌های حیات اجتماعی، شکل گرفته ‌است. این تفسیرها در ارتباط با یک پدیدۀ مشخص نه به ‌معنای «توصیف»، بلکه در حکم «پنداشت»‌ است. درست است که علم نمی‌تواند این پنداشت‌ها را خود پدید آورد، بلکه باید آنها را مفروض گیرد، اما در عوض چنان این پنداشت‌ها را به گونه‌ای انتقادی به یکدیگر و به توصیف پیوند می‌دهد که اصولاً می‌تواند به فراتر از پیش‌فرض‌های مقدماتی خود دست یابد.»