کتاب امر اخلاقی امر متعالی؛ جستارهای فلسفی

جستارهای فلسفی «امر اخلاقی، امر متعالی»، تأملات فلسفی سروش دباغ (۱۳۵۳-) پژوهشگر دین و فلسفه در دو حوزه دین و اخلاق، طی سالیان اخیر است. از آثار دیگر دباغ می توان به «آیین در آیینه»، «عام و خاص در اخلاق»، «درس‌گفتارهایی در فلسفه اخلاق» و «فکر نازک و غمناک» اشاره کرد. نخستین مقاله کتاب «کانت، ویتگنشتاین متقدم و نقد اخلاق تجربی»به بحث از اخلاق در فلسفه کانت و ویتگنشتاین می‌پردازد و ربط و نسبت میان این‌دو را می‌کاود. دومین و سومین مقاله متعلق به حوزه اخلاق کاربردی است. در «بررسی مادری جایگزین از منظر فایده‌گرایی عمل‌محور» یکی از مسائل مهم اخلاق پزشکی مورد بحث قرار گرفته است. در «بررسی اتانازی داوطلبانه غیرفعال از منظر اخلاق راس» نیز یکی از اقسام شش‌گانه اتانازی، که بهتر است در زبان فارسی معادل کشتن مشفقانه یا کشتن از روی ترحم بنامیم، با عطف نظر به دستگاه اخلاقی راس، مورد بحث قرار گرفته است. در «مبانی اخلاقی دموکراسی»، که صورت تنقیح‌یافته یک سخنرانی است، مفهوم دموکراسی از منظر اخلاقی مورد بحث قرار گرفته و مؤلفه‌های اخلاقی دخیل در تکوین دموکراسی و ساز و کار دموکراتیک نشان داده شده‌اند. «اندر باب اخلاق و سیاست» گفت‌وگویی است درباره ربط و نسبت میان سیاست و اخلاق، به‌مثابه دو رشته هنجارمحور.مقاله «ویتگنشتاین و نگریستن از وجه ابدی» به مؤلفه‌های امر هنری و نسبت آن با امر اخلاقی در فلسفه ویتگنشتاین متقدم می‌پردازد. پس از جستارهای اخلاقی، نوبت به مقولات دینی و عرفانی می‌رسد. مقاله «تعبد و مدرن‌بودن» به نقد و بررسی آرای مصطفی ملکیان، روشنفکر معاصر، در باب نسبت میان دین و مدرنیته می‌پردازد. «عرفان و روشنفکری دینی» به بحث درباره منزلت عرفان در منظومه معرفتی روشنفکری دینی می‌پردازد. «تطور امر متعالی در منظومه سپهری»، که صورت منقح‌شده یک سخنرانی است، دو تلقی از مواجهه با امر متعالی در هشت کتاب سهراب سپهری، شاعر و نقاش معاصر، را مورد بحث قرار می‌دهد. «ایمان شورمندانه ـ ایمان آرزومندانه»، که صورت تنقیح‌یافته یک سخنرانی است، ربط میان دو تلقی از ایمان، موسوم به ایمان شورمندانه و ایمان آرزومندانه، را می‌کاود و از نسبت میان آن‌ها سراغ می‌گیرد. «واقعیت غایی و کثرت‌گرایی دینی» مصاحبه‌ای است که با جان هیک انجام شده. در این گفت‌وگو، علاوه‌بر کثرت‌گرایی دینی، موضوعاتی نظیر واقع‌گرایی دینی و تجربه دینی نیز به بحث گذاشته شده و آرای هیک در این حوزه‌ها کاویده شده است. «کدام واقعیت؟» گفت‌وگویی است درباره زبان دین و واقع‌گرایی دینی، در این گفت‌وگو مسائلی نظیر رابطه علم و دین، تجربه دینی، واقع‌گرایی دینی، ناواقع‌گرایی دینی و ... مورد بحث قرار گرفته‌اند.