کتاب فلسفه آلمانی

کتاب فلسفه آلمانی (یک گفت‌وگو)، با عنوان انگلیسی German philosophy: a dialogue، نوشته آلن بدیو و ژان لوک نانسی و ترجمه احسان پورخیری و حسین طیب، گفت‌وگویی مفصل بین دو فیلسوف برجسته‌ی فرانسوی درباره‌ی نسبت فلسفه‌ی آلمانی، فلسفه‌ی فرانسوی و وضعیت امروز تفکر است و نشر لگا در سال ۱۴۰۰ آن را منتشر کرده است. این کتاب حاصل گفت‌وگویی دانشگاهی در برلین است که بعداً ویرایش و تکمیل شده و اکنون در قالبی موجز اما فشرده در اختیار خوانندگان قرار گرفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فلسفه آلمانی اثر آلن بدیو و ژان لوک نانسی

کتاب فلسفه آلمانی با طرح یک گفت‌وگو در دانشگاه هنرهای برلین آغاز می‌شود؛ جایی که آلن بدیو و ژان لوک نانسی در حضور یان وُلکر درباره‌ی «به‌هنگامی» فلسفه و نسبت آن با سنت آلمانی و فرانسوی بحث می‌کنند. در این کتاب، بدیو از دوره‌های ناپیوسته‌ی تاریخ فلسفه، از یونان و اسلام تا ایدئالیسم آلمانی و سپس دوره‌ی فرانسوی‌ـ‌آلمانی سده‌ی بیستم، سخن گفته و کوشیده جایگاه امروز فلسفه را در امتداد این دوره‌ها نشان دهد. نانسی نیز با تأکید بر نقش جنگ‌ها، مهاجرت فیلسوفان و ورود هگل و هایدگر به فرانسه، تصویر دیگری از این رفت‌وآمد فکری ترسیم کرده است.

کتاب فلسفه آلمانی در ادامه به بحث‌های متمرکزتر درباره‌ی کانت، هگل و مارکس می‌رسد. آلن بدیو نسبت خود را با پروژه‌ی نقادانه‌ی کانت، ایده‌ی حدود عقل، دستور بی‌قیدوشرط و تمایز امر زیبا و امر والا توضیح می‌دهد و نانسی در مقابل، از خوانشی دفاع می‌کند که در آن کانت متفکری اگزیستانسیالیست و درگیر با مسئله‌ی «وجود» و «آزادی» جلوه می‌کند. سپس هر دو به‌سراغ هگل می‌روند؛ بدیو از شیفتگی‌اش به منفیّت و زبان هگل و بدگمانی‌اش به «بستار نظام» می‌گوید و نانسی از هگل به‌عنوان متفکری یاد می‌کند که حرکت، ژوئیسانس و فلسفه‌ی طبیعت را در مرکز کار خود قرار داده است.

در بخش‌های بعدی کتاب فلسفه آلمانی، جایگاه مارکس، نسبت فلسفه و پراکسیس، مسئله‌ی تفسیر و تغییر جهان و پرسش از اینکه فلسفه چرا آغاز شده است، به بحث گذاشته می‌شود. آلن بدیو آغاز فلسفه را به آغاز ریاضیات گره می‌زند و از رخدادگونگی این آغاز سخن می‌گوید و ژان لوک نانسی در پاسخ، از دگرگونی جهان، افول خدایان و تغییر شکل کلیت دینی حرف می‌زند. این کتاب در مجموع شبکه‌ای از ارجاعات به افلاطون، دکارت، اسپینوزا، لایب‌نیتس، نیچه، فروید، لاکان، مائو و دیگران است و نشان می‌دهد که چگونه دو فیلسوف معاصر فرانسوی از دل سنت آلمانی با مسائل امروز فلسفه درگیر شده‌اند.

خلاصه کتاب فلسفه آلمانی

کتاب فلسفه آلمانی مجموعه‌ای از گفت‌وگوهای فشرده است که آلن بدیو و ژان لوک نانسی در آن از بحث درباره‌ی سنت آلمانی، به پرسش‌های بنیادی فلسفه‌ی معاصر نزدیک می‌شوند. بدیو تاریخ فلسفه را به‌صورت دوره‌های ناپیوسته می‌بیند و از دوره‌ی یونانی، اسلامی، فرانسوی، انگلیسی و آلمانی تا دوره‌ی فرانسوی‌ـ‌آلمانی پدیدارشناسی را مرور می‌کند تا جایگاه امروز فلسفه را در وضعی بلاتکلیف نشان دهد. نانسی در برابر، بر نقش جنگ‌ها، انقلاب فرانسه و فقدان انقلاب در آلمان و نیز اهمیت زبان آلمانی برای فلسفه تأکید می‌کند.

در ادامه، کتاب به بررسی انتقادی کانت، هگل و مارکس می‌پردازد: از حدود عقل و دستور بی‌قیدوشرط تا منفیّت هگلی، نظام، ژوئیسانس و ایده‌ی «انسانیت ژنریک» در مارکس. گفت‌وگو مدام بین تعریف فلسفه، نسبت آن با سیاست و روان‌کاوی و امکان یا امتناع شناخت مطلق در رفت‌وآمد است و تصویر زنده‌ای از اختلاف‌نظر و هم‌فکری دو متفکر معاصر ارائه می‌کند.

چرا باید کتاب فلسفه آلمانی را بخوانیم؟

کتاب فلسفه آلمانی فرصتی برای مواجهه با نحوه‌ی فکرکردن دو فیلسوف معاصر در لحظه‌ی زنده‌ی گفت‌وگوست؛ جایی که مفاهیم کلاسیک کانت، هگل و مارکس دوباره در برابر پرسش‌های امروز قرار می‌گیرند. این کتاب امکان می‌دهد تا نسبت فلسفه با سیاست، تاریخ، زبان و ریاضیات درون یک بحث واقعی و نه صرفاً شرح‌ و تفسیر درسی دنبال شود.

خواندن کتاب فلسفه آلمانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب فلسفه آلمانی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به سنت آلمانی، فلسفه‌ی قاره‌ای، نسبت فلسفه و سیاست و نیز به گفت‌وگوهای نظری زنده بین متفکران معاصر علاقه‌مندند و می‌خواهند تصویری تازه از کانت، هگل و مارکس در پیوند با جهان امروز به دست آورند.

درباره آلن بدیو

آلن بدیو فیلسوف، نمایشنامه‌نویس، رمان‌نویس و فعال سیاسی فرانسوی، در ۱۷ ژانویه‌ی ۱۹۳۷ متولد شد. او از مهم‌ترین متفکران چپ‌گرای معاصر به‌ شمار می‌رود و سال‌ها به‌عنوان استاد در مدرسه‌ی عالی اکول نرمال سوپریور فعالیت کرده است. بدیو در جوانی از اعضای حلقه‌ی فکری لویی آلتوسر بود و در مبارزات سیاسی، از جمله حمایت از استقلال الجزایر و جنبش مه ۱۹۶۸ فرانسه، حضور فعالی داشت.

اندیشه‌های بدیو تلفیقی از فلسفه، سیاست، ریاضیات و هنر است و مفاهیمی چون «رخداد»، «حقیقت» و «سوژه» جایگاهی مرکزی در آثار او دارند. از مهم‌ترین کتاب‌های ترجمه‌شده‌ی او به فارسی می‌توان به «فرضیه‌ی کمونیسم»، «در ستایش ریاضیات»، «در ستایش تئاتر» و «احمد فیلسوف» اشاره کرد.

درباره ژان‌ لوک نانسی

ژان‌ لوک نانسی فیلسوف، نویسنده و نظریه‌پرداز فرانسوی، در سال ۱۹۴۰ متولد شد و از چهره‌های مهم فلسفه‌ی معاصر فرانسه به‌ شمار می‌رود. او بیش از ۲۰ کتاب و صدها مقاله منتشر کرده و آثارش حوزه‌های متنوعی چون فلسفه‌ی سیاسی، هستی‌شناسی، هنر، ادبیات و الهیات را در بر می‌گیرد. نانسی تحت‌تأثیر متفکرانی مانند ژاک دریدا، ژرژ باتای و مارتین هایدگر بود و در بسیاری از نوشته‌هایش به مسئله‌ی «بودن با دیگری» و امکان شکل‌گیری امر جمعی در جهان معاصر پرداخت.

او با کتاب «اجتماعِ بی‌اثر» به شهرت رسید و در آثاری چون «بودن مفرد جمع» و «معنای جهان» درباره‌ی نسبت فرد، جامعه و مفهوم «ما» تأمل کرد. یکی از پرسش‌های اصلی او این بود که چگونه می‌توان از یک جمع یا «ما» سخن گفت، بی‌آنکه این مفهوم به هویتی بسته تبدیل شود.

نانسی در سال ۱۹۷۳ دکتری خود را زیر نظر پل ریکور دریافت کرد. موضوع رساله‌ی او آزادی در فلسفه‌ی کانت، شلینگ و هایدگر بود که بعدها با عنوان «تجربه‌ی آزادی» منتشر شد. ژاک دریدا و فرانسوا لیوتار نیز از استادان و همراهان فکری او بودند. نخستین کتابش، «عنوان حرف»، با همکاری فیلیپ لاکو لابارت نوشته شد و نقدی بر اندیشه‌های ژاک لاکان بود؛ فیلسوفی که نانسی در آثار مختلفش بارها به نقد او پرداخت.

بیماری و تجربه‌ی پیوند عضو نیز تأثیر عمیقی بر زندگی و نوشته‌های نانسی گذاشت. او در کتاب «متجاوز» تجربه‌ی بیماری و زیستن با بدنی دگرگون‌شده را روایت و تحلیل کرده است.

بخشی از کتاب فلسفه آلمانی

«نانسی: می‌خواهم بگویم کانت است که پس از دورهٔ طلایی عقل‌باوری کلاسیک _ یعنی دکارت، اسپینوزا و لایب‌نیتس و شاید خصوصاً تحت‌تأثیر لایب‌نیتس_ به‌شکلی اولیه و آشکارا غامض، پرسش واقعیت محضی را مطرح می‌کند که کاملاً و حقیقتاً حاضر و مؤثر است _ واقعیتی که با آن مواجه می‌شویم و عقل را بر پایهٔ رانه‌اش وامی‌دارد تا پی امر نامشروط، علت همهٔ چیزها، بگردد، گرچه می‌داند که آن را نخواهد یافت. این را می‌داند، زیرا نهایتاً تنها می‌تواند آن را در چیزی بیابد که کانت آن را شالودهٔ نظام تام‌وتمام عقل، یعنی آزادی، می‌خواند. و آزادی از نظر کانت صرفاً همان ارادهٔ آزاد کلاسیک نیست: خود او آن را آزادیِ آغازکردنِ سلسلهٔ جدیدی از پدیدارها می‌نامد. پس، همچنین آزادی‌ای است که به تاریخ گره خورده است. بنابراین وقتی گفتی «به‌نظر من آلمان تازه بعدها، با تاریخ، ظهور می‌کند»، سخت تعجب کردم زیرا در فلسفه تاریخ هم با کانت ظهور می‌کند. او شماری نوشته راجع به موضوع تاریخ دارد. خُب بفرمایید، این است کانت من.»