کتاب مامای آلمانی

کتاب مامای آلمانی (The German Midwife) نوشته مندی روبوتهم، رمانی تاریخی درباره‌ی مراقبت از جان انسان‌ها در دل جنگ و خشونت نژادپرستانه است. آنکه هف، مامایی زندانی در اردوگاه، ناگهان برای مأموریتی محرمانه به محل اقامت نزدیکان هیتلر برده می‌شود. او باید میان نفرت از عاملان رنج خود و مسئولیتش در برابر مادر و نوزاد، مرزی دشوار پیدا کند. نعیمه محرمی این رمان را ترجمه و نشر لگا آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مامای آلمانی

کتاب مامای آلمانی، اثر مندی روبوتهم، زندگی یک مامای آلمانی را در بستر جنگ جهانی دوم روایت می‌کند؛ زنی که حرفه‌اش حفظ زندگی است اما در محیطی کار می‌کند که مرگ، گرسنگی و تبعیض بر مناسباتش حاکم‌اند. آنکه هف، راوی اول‌شخص داستان، زندانی سیاسی و از معدود زنان غیریهودی کلبه‌ی زایمان است. او مادران را فارغ از عقیده و تبارشان مراقبت می‌کند و همین اصل حرفه‌ای، محور کشمکش‌هایش می‌شود.

مندی روبوتهم تجربه‌ی جنگ را از مسیر بدن‌های فرسوده، زایمان‌های دشوار و امکانات ناچیز نشان داده است. سرما، آب آلوده، پارچه‌های پنهان‌شده و نگرانی از عفونت، بخشی از واقعیت روزمره‌ی شخصیت‌ها هستند. رزا، دستیار جوان آنکه، نیز در همین محیط مهارت می‌آموزد و به تکیه‌گاهی برای مادران تبدیل می‌شود. رابطه‌ی این دو زن نشان می‌دهد که مراقبت فقط به دانش پزشکی محدود نیست؛ حضور کنار بیمار، دلگرمی‌دادن و حفظ اندکی حریم شخصی نیز اهمیت دارد. داستان از خلال این جزئیات، فاصله‌ی میان به‌ دنیا‌آمدن و امکان زندگی‌کردن را آشکار می‌سازد؛ فاصله‌ای که قدرت سیاسی برای مادران و نوزادان تعیین کرده است.

کتاب مامای آلمانی در کنار فضای اردوگاه، خانه‌های گرم و برخوردار نزدیکان حکومت نازی را قرار می‌دهد. این جابه‌جایی، اختلاف امکانات را به مسئله‌ای اخلاقی تبدیل می‌کند: همان آتشی که خانه‌ای را گرم نگه می‌دارد، برای آنکه یادآور کودکانی است که از سرما جان باخته‌اند. روایت میان موقعیت تازه‌ی او و خاطرات بیمارستان‌های برلین رفت‌وبرگشت دارد و نشان می‌دهد چگونه فرمان‌های حکومتی به اتاق زایمان راه پیدا کرده‌اند. بخش‌نامه‌های نژادی، کارکنان درمان را در برابر انتخاب میان اطاعت و وجدان قرار می‌دهند. لحن راوی نیز فقط اندوهگین نیست؛ خشم، کنایه، بدگمانی و خاطرات خانوادگی در توصیف‌هایش حضور دارند.

خلاصه داستان مامای آلمانی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

آنکه هف در اردوگاهی در آلمان، با کمترین امکانات به زنان باردار کمک می‌کند. او برای مادران و نوزادان می‌جنگد اما اختیار چندانی در برابر تصمیم نگهبانان ندارد. احضار ناگهانی به دفتر فرمانده، مسیر زندگی‌اش را عوض می‌کند. مقام‌های نازی به مهارت او نیاز دارند و امنیت خانواده‌اش را به پذیرفتن مأموریتی محرمانه گره می‌زنند. آنکه ناچار اردوگاه و رزا، دستیار جوانش، را ترک می‌کند. او پس از ورود به خانه‌هایی مجلل و عبور از ایست‌های بازرسی، درمی‌یابد که قرار است مراقبت از اوا براون باردار را بر عهده بگیرد.

کتاب مامای آلمانی از همین موقعیت، تعارض میان خاطره‌ی ستم و تعهد به حفظ جان را دنبال می‌کند. آنکه باید در محیطی آکنده از نظارت و تهدید، با مسئولیتی روبه‌رو شود که نه آزادانه انتخابش کرده و نه می‌تواند پیامدهایش را نادیده بگیرد.

چرا باید کتاب مامای آلمانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مامای آلمانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان، تجربه‌ی جنگ را از منظر مراقبت از مادران و نوزادان نشان می‌دهد.
• کشمکش راوی، زمینه‌ی فکرکردن به مرز میان انتقام و مسئولیت حرفه‌ای را فراهم می‌کند.
• جزئیات زایمان، کمبود امکانات و فرسودگی بدن‌ها، تصویری ملموس از زندگی در اردوگاه می‌سازند.
• تقابل دو محیط، نابرابری در دسترسی به امنیت و درمان را آشکار می‌کند.

خواندن کتاب مامای آلمانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مامای آلمانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های تاریخی درباره‌ی جنگ جهانی دوم و زندگی زنان.
• خوانندگان داستان‌های متمرکز بر انتخاب‌های اخلاقی در شرایط اجبار.
• علاقه‌مندان به بازنمایی مامایی و مراقبت در ادبیات که تحمل توصیف‌های تلخ خشونت و رنج جسمانی را دارند.

بخشی از کتاب مامای آلمانی

«پریشانی‌اش از ضعف نبود. ایرِنا قبلاً دو بار در دوران صلح این کار را کرده بود. بلکه از پیامد ناگزیر این فرایند بود؛ این زایمان، این تولد. فرزندش داشت به دنیا می‌آمد و این برای ایرِنا بدترین کابوس بود. تا وقتی بچه در شکم بود و گهگاه لگدی می‌زد و نشان می‌داد که دارد شیرهٔ جان مادر را می‌کشد و باز هم کمش است، امید وجود داشت. ولی در دنیای بیرون، امید زود تباه می‌شد.

لته‌ها و کاغذهایی را که پنهان کرده بودیم، همراه سطلی از آب که قبل از ساعت خاموشی به‌زحمت از چاه کشیده شده بود، برداشتم و زود رفتم کنارش. پریشان بود؛ در نوعی هذیان‌گویی که معمولاً در بیماران تیفوسی دیده می‌شود. با لبان خشک خود یکسره اسم شوهرش را، که لابد مدت‌ها پیش در اردوگاه دیگری مُرده بود، صدا می‌زد و بر آن تشک کاهی نازک که می‌کوبید، جیرجیر تخته‌های زیرین درمی‌آمد.

آهسته اسمش را تکرار کردم: "ایرِنا، ایرِنا؛" و سرم را این‌سو و آن‌سو بردم تا مگر حین بازوبسته‌شدن چشم‌ها، نگاهش را شکار کنم. برخلاف بیمارستان‌های برلین، مادران اردوگاه معمولاً با درد زایمان آن‌دنیایی می‌شدند؛ خودشان را جای دیگری می‌بردند، می‌بردند به قصری خیالی. به گمانم خلق آشیانه‌ای تمام‌عیار در رؤیای خویش، همان که زندگی نتوانست برایشان فراهم کند، راه گریزی از این حقیقت بود که داشتند بچه‌هایشان را وارد این دنیای هولناک می‌کردند.»