کتاب هنر فکر نکردن

کتاب هنر فکر نکردن (راهنمای زندگی ذهن‌آگاه)، نوشته ریونوسوکه کویکه، به تأثیر افکار پی‌درپی بر تمرکز و زندگی می‌پردازد. نویسنده با تکیه بر آموزه‌های بودایی و تجربه‌ی مراقبه‌ی ذن، توجه به حواس پنج‌گانه را راهی برای شناخت آشفتگی‌های ذهن و بازگشت به لحظه‌ی حال می‌داند. کویکه می‌کوشد تا تفاوت میان اندیشیدن ضروری و درگیری بی‌وقفه با افکاری را روشن کند که آرامش و تمرکز را کاهش می‌دهند. سحر ودایع خیری این کتاب را ترجمه کرده و نشر لگا در سال ۱۴۰۳ آن را در مجموعه‌ی معنای زندگی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هنر فکر نکردن

کتاب هنر فکر نکردن (The Practice of Not Thinking: A Guide to Mindful Living)، نوشته‌ی ریونوسوکه کویکه، ذهن‌آگاهی را از طریق تجربه‌های روزمره توضیح می‌دهد؛ از گوش‌دادن به دیگران و توجه به احساس‌های بدنی گرفته تا انجام کارهای خانه و شناخت واکنش‌های ناخودآگاه. نویسنده معتقد است که درگیری مداوم با افکار و تفسیرهای ذهنی توجه انسان را از تجربه‌ی مستقیم جهان پیرامون دور می‌کند. منظور از فکرنکردن در عنوان کتاب، کنارگذاشتن قضاوت و تصمیم‌گیری نیست‌، بلکه رهایی از افکار پراکنده و بازگشت به لحظه‌ی حال است. کویکه با پیونددادن مراقبه به آموزه‌های بودایی، از تأثیر ذهن‌آگاهی بر رفتار، روابط و زندگی روزمره سخن می‌گوید.

کتاب هنر فکر نکردن شامل سه فصل است. فصل نخست با عنوان «بیماری فکر کردن» به رابطه‌ی افکار مزاحم، کاهش تمرکز و احساساتی مانند میل، خشم و عدم اطمینان می‌پردازد. فصل دوم با عنوان «چگونه بدن و ذهن خود را کنترل کنیم» بر رفتارهایی مانند حرف‌زدن، گوش‌دادن و توجه به تنفس تمرکز دارد. فصل سوم نیز به گفت‌وگو بین ریونوسکه کویکه و عصب‌شناس، یوجی ایکیگایا، اختصاص دارد.

ریونوسوکه کویکه پیامدهای تأییدطلبی، پرحرفی و تلاش برای حفظ وجهه‌ی شخصی را بررسی می‌کند و تمرین‌هایی برای شناخت انگیزه‌های درونی و تقویت توجه آگاهانه ارائه می‌دهد. آموزه‌های کتاب بر مبانی فلسفه‌ی بودایی استوارند و در همین چهارچوب معنا می‌یابند.

خلاصه کتاب هنر فکر نکردن

ریونوسوکه کویکه در کتاب هنر فکر نکردن، توضیح می‌دهد که تلاش مستقیم برای متوقف‌کردن افکار ممکن است ذهن را بیش از پیش درگیر کند. پیشنهاد او شناخت لحظه‌هایی است که توجه از تجربه‌ی حاضر منحرف می‌شود؛ سپس می‌توان با تمرکز بر یک محرک حسی، مانند دیدن یک شیء یا احساس تماس هوا با پوست، توجه را به زمان حال بازگرداند.

ریونوسوکه کویکه میل به دریافت تحسین، مقاومت در برابر تجربه‌های ناخوشایند و ناآگاهی از واکنش‌های ذهنی را از عوامل آشفتگی می‌داند. او این بحث را به شیوه‌ی گفت‌وگو نیز گسترش می‌دهد و نشان می‌دهد که وعده‌های نسنجیده، بهانه‌تراشی و تعریف‌های غیرصادقانه گاه از تلاش برای حفظ تصویری مطلوب از خود سرچشمه می‌گیرند. مشاهده‌ی انگیزه‌ها پیش از واکنش‌دادنْ یکی از تمرین‌های اصلی کتاب است. برای مثال، فرد می‌تواند خشم خود را تشخیص دهد و بدون سرکوب‌کردن آن یا تخلیه‌اش بر دیگران، احساسش را مشاهده کند. چنین تمرینی فرصت بیشتری برای انتخاب واکنشی سنجیده و توجه به موقعیت حاضر فراهم می‌آورد.

چرا باید کتاب هنر فکر نکردن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هنر فکر نکردن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت میان اندیشیدن هدفمند و درگیری فرساینده با افکار را توضیح می‌دهد.
• این اثر با ارائه‌ی تمرین‌های حسی، راه‌هایی برای تقویت توجه آگاهانه در زندگی روزمره معرفی می‌کند.
• این اثر به خواننده کمک می‌کند تا واکنش‌های هیجانی خود را بشناسد و درباره‌ی آن‌ها تأمل کند.

خواندن کتاب هنر فکر نکردن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب هنر فکر نکردن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کسانی که با افکار تکراری و حواس‌پرتی در فعالیت‌های روزانه مواجه‌ هستند.
• علاقه‌مندان به ذهن‌آگاهی، مراقبه و آموزه‌های بودایی.
• خوانندگانی که می‌خواهند انگیزه‌های پنهان در گفتار و واکنش‌های هیجانی خود را بشناسند.

درباره ریونوسوکه کویکه

ریونوسوکه کویکه، متولد ۱۹۷۸، راهبی ژاپنی است که رویکردی نو و امروزی به شیوه‌ی زندگی بودایی ارائه داده و آن را فراتر از تمرین‌های سنتی این آیین گسترش داده است. او در دانشگاه توکیو تحصیل کرده و در فلسفه‌ی غرب تخصص دارد. کویکه دوره‌های مراقبه‌ی ذن برگزار می‌کند و کتاب‌هایش در ژاپن با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو شده‌اند.

بخشی از کتاب هنر فکر نکردن

«به‌عنوان کسی که مدیتیشن ذن را تمرین می‌کند، شاهد جریان آگاهی‌مان در مدت‌زمان طولانی هستم. با انجام این کار، می‌توانم عملکرد بی‌وقفه و بسیار سریع ذهنم را ببینم. با سرعت باورنکردنی به اطراف حرکت می‌کند، اطلاعات را پردازش می‌کند و به قسمت‌هایی از بدنم که مربوط به حواس پنج‌گانه است می‌رود؛ مثلاً به چشم‌هایم می‌رود که ازطریق آن‌ها می‌بیند، یا ممکن است به گوش‌هایم برود و شروع به شنیدن کند و این حرکات تنها در کسری از ثانیه اتفاق می‌افتد.

در این لحظات کوتاه است که اطلاعات پردازش می‌شود. ذهن ممکن است از گوش‌دادن به نگاه‌کردن، سپس از گوش‌دادن به فکرکردن، گوش‌دادن، نگاه‌کردن و دوباره گوش‌دادن حرکت کند و به همین شیوه ادامه دهد. هرچند ممکن است فکر کنیم که فقط به حرف‌های کسی گوش می‌دهیم، اما آنچه از ذهنمان عبور می‌کند حجم عظیم اطلاعاتی است که شامل انبوهی از چیزهایی است که اغلب کاملاً بی‌ربط هستند.»