کتاب سلوک شعر (نقد و تئوری شعر)

«سلوک شعر (نقد وتئوری شعر)» اثری از محمود فلکی (-۱۳۳۰) است. این کتاب همان‌گونه که از نامش پیداست به چگونگی نقد شعر و مباحثی در ارتباط با چیستی شعر و نقش زبان و خیال و الهام و ... در سرایش می‌پردازد و شیوه سرایش شاعران صاحب‌سبک ایرانی و اندیشه و جهان‌بینی حاکم بر افکار و اشعار آنها را بیان می‌کند. درواقع این اثر به شما می‌آموزد که چگونه شعر، به ویژه شعر پارسی را درک و نقد کنید. در بخشی از این اثر می‌خوانید: نکتهٔ مهمی که در پیوند زبان با شعر اهمیت دارد این است که «شعر» تا پیش از پدیداری آن در قالب زبان، یعنی در آن سوی واقعیت زبانی، وجود دارد، که می‌توان آن را «شعر ناب» نامید. پس شعر ناب، شعری است که هنوز به گفته یا نوشته در نیامده است. و آن‌ها که از شعر ناب سخن می‌گویند یا مدعی آفرینش شعر ناب هستند، تنها سایه یا جاپای شعر را می‌بینند و آن را شعر ناب تصور می‌کنند. زیرا چیزی که گفته یا نوشته‌شده باشد، به‌خاطر محدودیت زبان، به‌محض پدیداری آن چیز در هیئت زبان (شعر)، رنگ اصیل و ناب خود را می‌بازد. یعنی زبان، توانِ گفتنِ کامل آنچه را که خارج از ارادهٔ زبان وجود دارد، ندارد. شعری که گفته یا نوشته می‌شود، سایهٔ ارادیِ زبان است؛ یعنی شعرِ گفته یا نوشته‌شده، چیزی است که از طریق ارادهٔ زبان اداره یا هدایت می‌شود. زبان در انتقال شعر، امانت‌دار خوبی نیست، یا توانایی لازم را در انتقال ندارد، چرا که در بیان هستیِ ناشناخته‌ای که حس می‌شود، می‌تواند ناقص عمل کند. فاصلهٔ بینهست ذهنیِ شعر(فراسوی واقعیت زبانی) وهستِ عینی شعر (در سوی واقعیت زبانی) هیچ‌گاه کاملن پُر نمی‌شود. البته قرار است زبان این فاصله را پُر کند، یا بگویم، خود زبان همچون گوهر شعر باشد که حذف فاصله می‌کند، ولی زبان تنها سایهٔ هستِ ذهنیِ شعر را در شکل عینی آن نشان می‌دهد. مثل خواب، که تنها پایانه یا گرته‌ای از آن در بیداری می‌ماند. شعر، «خواب» (رؤیای در خواب) است، زبان، «بیداری»؛ و بیداری هیچ‌گاه نمی‌تواند همهٔ خواب را زندگی کند.