کتاب خوانش پسااستعماری رمان

کتاب خوانش پسااستعماری رمان نوشته سمیه حاجتی است. در این کتاب سعی شده است از دیدگاه پسااستعماری قرائتی جدید از رمان معاصر ارائه گردد. مخاطبان کتاب عمدتاً دانشجویان، پژوهشگران، نویسندگان و سایر علاقه‌مندان ادبیات‌اند.

درباره کتاب خوانش پسااستعماری رمان

 اندیشه‌های پسااستعماری ریشه در مارکسیسم دارند و مارکسیسم کلاسیک در گروه دوم است؛ آنها پیش از سوسور تقابل‌ها را پیشنهاد کردند. تقابل‌های دوگانهٔ سوسوری، زبان‌شناختی است، اما تقابل‌های دوگانهٔ مارکسیستی، طبقاتی- اجتماعی است. برخی ناآگاهانه این دو گونه از تقابل را در کنار هم می‌نهند و تمایزی میان آنها نمی‌بینند، ولی دسته‌ای خودآگاهانه این دو شیوه را به هم نزدیک می‌کنند، برای نمونه، آلتوسر از مارکسیست‌هایی است که به زبان‌شناسی رو می‌کند (اگرچه او در زبان‌شناسی است، پایه‌های آن اندیشه‌های سوسوری است). ساخت‌گرایی و پساساخت‌گرایی در زبان‌شناسی با فرم‌گرایی همخوانی‌هایی دارد، اما مارکسیسم کلاسیک فرم‌گرایی را بیرون از ارزش‌های روشنفکران دانست.

مطالعات پسااستعماری، گفتمانی فرارشته‌ای است که در دهه‌های اخیر گسترش بسیاری پیدا کرده و در چارچوب علوم مختلف تعریف و بررسی شده است. اما بیشتر در حیطهٔ تحقیقات ادبی مورد توجه قرار گرفته است؛ به‌طوری که یکی از رویکردهای مهم نقد ادبی یکصد سال اخیر محسوب می‌شود. در این رویکرد بیشتر به تحلیل و بررسی ادبیات کشورهای جهان سوم که تجربهٔ حضور مستقیم یا غیرمستقیم استعمار را در سرزمین خود داشته‌اند و یا تحت نفوذ امپریالیسم فرهنگی بوده‌اند پرداخته می‌شود. رگه‌های این مطالعات به قرن نوزدهم، همزمان با اوج جهان‌گشایی‌های استعماری و سیادت آن از جنبه‌های مختلف بر ملت‌ها و به طور کلی برخورد گفتمان شرق‌شناسی غرب باز می‌گردد که در گذار زمان تحول و دگرگونی‌هایی در روند مطالعات آن ایجاد شده و گسترش و پیچیدگی‌های بسیاری یافته است.

کشور ایران نیز با وجود حفظ استقلال ملی در سراسر قرن بیستم دستخوش مداخلات غیرمستقیم دولت‌های خارجی بوده و در زمرهٔ نیمه‌مستعمرات قرار داشته است؛ با گذار از این دوره و پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۵۷ و سال‌های پس از آن، چهرهٔ جدید استعمار نو یا استعمار خاموش در جهان قد علم کرده و نفوذ و سیطرهٔ حکومت‌های غربی در قالب جهانی‌سازی مطلوب خویش بر بیشتر تولیدات فرهنگی، ادبی، علمی و هنری جهان از جمله ایران سایه گسترده است.

این کتاب با رویکرد پسااستعماری خود به تحلیل ده رمان فارسی می‌پردازد.

خواندن کتاب خوانش پسااستعماری رمان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به ادبیات و نقد ادبی پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب خوانش پسااستعماری رمان

از آغاز دوران رنسانس در سده‌های چهارده و پانزده میلادی قدرت‌های اروپایی پیوسته مشغول یورش آشکار به کشورهای دیگر با هدف مستعمره‌سازی آنها بودند. اما با شروع انقلاب صنعتی (۱۷۶۰) و رشد فزایندهٔ فناوری، استراتژی‌های سلطه‌گرایانه تغییر و توسعه یافت. تفاوت در سطح علمی، صنعتی و سرمایه‌داری، شکاف بین کشورهای صاحب قدرت و صنعت و کشورهای فاقد آن را سرعت بخشید؛ همچنین قدرت سیطره، نظارت و مداخله در سرزمین‌های دوردستِ تحت استعمار را افزایش داد. پدیده‌ای که فرهنگ‌های بسیاری را در خود هضم کرد و ثروت‌های فراوانی را از کشورهای جهان به غارت برد (نک: دهکردی و فرهادی، ۱۳۹۱: ۹).

بنابراین رشد مالی و صنعتی کشورهای غربی، باعث به وجود آمدن سرمایه و تولید مازاد گردید که با سیاست‌های منفعت‌طلبانه، وارد کشورهای مستعمرهٔ فاقد سرمایه و صاحب نیروی کار شد. کالا و سرمایهٔ وارد شده، شگفتی مستعمرات را نسبت به سرمایه‌داری قدرت‌های استعمارگر برانگیخت و با نوعی نبود توازن، جایگاه فراتری سلطه‌گران را تقویت کرد. این نظام گستردهٔ سرمایه‌داریِ جهانی، امپریالیسم در معنای نو خوانده شد که همگام با اهداف استعمارگری بود. «اصطلاح امپریالیسم و استعمار اغلب به صورت مفاهیم قابل تبدیل شدن به یکدیگر به کار برده می‌شوند» (آبرکرامبی و دیگران، ۱۳۷۰: ۱۸۹) پدیده‌هایی جدایی‌ناپذیر که در سیر تاریخ، تطور یافته‌اند؛ اما هیچ‌گاه از بین نرفته‌اند.