کتاب الگوی ارتقای سرمایه فرهنگی در ایران

کتاب الگوی ارتقای سرمایه فرهنگی در ایران نوشتهٔ سیدرضا صالحی امیری و رزیتا سپهرنیا است. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب در حوزهٔ جامعه‌شناسی فرهنگی را منتشر کرده است.

درباره کتاب الگوی ارتقای سرمایه فرهنگی در ایران

سیدرضا صالحی امیری و رزیتا سپهرنیا در کتاب الگوی ارتقای سرمایه فرهنگی در ایران در ابتدا از چیستی و مفهوم‌شناسی سرمایهٔ فرهنگی سخن گفته‌اند و تاریخچهٔ آن را بررسی کرده‌اند. در این میان از نظریهٔ پی‌یر بوردیو، جامعه‌شناس فرانسوی بهره برده‌اند. پی‌یر بوردیو، یکی از مهم‌ترین شخصیت‌ها در حوزهٔ نظریهٔ فرهنگی و پژوهش‌های فرهنگی امروز است. او تلاش کرده است سطوح خرد و کلان تحلیل را در هم آمیزد. در عین حال، به تجربه ذهنی و ساختارهای عینی توجه دارد. بوردیو از جامعه‌شناسی انتقادی مارکس و وبر به طور هم‌زمان سود می‌برد، از این رو نظریه‌اش مانند نظریه فوکو، جذب پهنهٔ تفکر چپ میانه‌ای می‌شود که دیدگاه متعصبانه‌تر آموزه مارکسیستی جامعهٔ طبقاتی را رد می‌کند. بوردیو الگوهای نظری انتزاعی را بسط داده و مطالعات تجربی مفصلی را به آن‌ها ضمیمه کرده است، از همین رو هم نزد نظریه‌پردازان محض و هم جامعه‌شناسان فرهنگ‌گرایی که بیشتر انگیزه‌های روش‌شناختی دارند اعتبار کسب کرده است. آثار تجربی او حوزهٔ آموزش، فرهنگ عامه، هنر، انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی را پوشش می‌دهد و از این راه مخاطبانش را به حداکثر می‌رساند. او به شماری مفاهیم (از قبیل حوزه، سرمایه فرهنگی، ذائقه، عادت‌واره و...) پرداخته است که به لحاظ پژوهشی و نظری قابل استناد و انتقال‌اند. بوردیو جامعه‌شناسی سنتی را با نظریه خود درآمیخت و همواره در پی ارتباط مفاهیم نظریه شناختی خود با تحقیق تجربی بود. او آثارش را که حوزهٔ گسترده‌ای از علوم، فلسفه و نظریه ادبی تا جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی، را در بر می‌گرفت «تئوری عمل» نامید. مطالعات بوردیو مرزهای آدانشگاهی و سنت‌های فکری را در هم آمیخت. 

نویسندگان در بخش‌های بعدی کتاب نویسندگان به مباحثی همچون شناسایی شاخص‌های سرمایه فرهنگی، آسیب‌شناسی سرمایه فرهنگی در ایران، ارتقای سرمایه فرهنگی در ایران و راهکارهای برون‌رفت از چالش در حوزه سرمایه فرهنگی در ایران پرداخته‌اند.

خواندن کتاب الگوی ارتقای سرمایه فرهنگی در ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران حوزه‌های جامعه‌شناسی فرهنگی و توسعه پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب الگوی ارتقای سرمایه فرهنگی در ایران

«فرمول معروف ماکس وبر (دولت مجتمعی انسانی است که انحصار استفاده مشروع از خشونت فیزیکی در یک سرزمین را از آنِ خود می‌کند) را با کمی تغییر می‌توان این‌گونه بیان کرد که دولت متغیر و مجهولی است که انحصار استفاده مشروع از خشونت فیزیکی و خشونت نمادین را بر سرزمینی معین و جمعیتی مشخص با موفقیت از آنِ خود می‌کند. این امر از دو عامل نشئت می‌گیرد: دولت هم می‌تواند در عینیت و قالب ساختارهایی ویژه تجلی یابد و هم در ذهنیت، در مغز و اعصاب در قالب ساختارهای ذهنی و الگوهای درک و اندیشه. دولت محصول تراکم و انباشت انواع سرمایه‌های فیزیکی (ارتش و پلیس)، سرمایه اقتصادی، سرمایه فرهنگی و به تعبیر بهتر سرمایه اطلاعاتی و سرمایه نمادین است. ماهیت تراکمی و انباشت سرمایه‌ای، دولت را به دارنده نوعی «فراسرمایه»۳۰ مبدل کرده است. ظهور یک «سرمایه دولتی» دولت را قادر می‌کند تا بر حوزه‌های گوناگون و بر انواع متفاوت سرمایه‌های خاص، و به‌خصوص بر «نرخ تبدیل سرمایه‌ها» و بر روابط قدرت میان دارندگان آن سرمایه‌ها اعمال نفوذ کند. پس تحقق دولت حرکتی است موازی تحقق حوزه قدرت، که این حوزه فضای بازی است که دارندگان سرمایه‌های گوناگون به‌ویژه برای اعمال قدرت بر دولت، درون آن به مبارزه می‌پردازند. منظور از اعمال قدرت بر دولت، اعمال قدرت بر «سرمایه دولتی» است و قدرت اعمال نفوذ بر انواع سرمایه و بازتولید آن خصوصا از طریق نظام آموزشی است. دولت‌ها با تکیه بر سرمایه‌های فیزیکی به ملزومات دفاعی دست می‌یابند و قلمرو حاکمیت را حفظ می‌کنند و با سرمایه‌های اقتصادی به جمع‌آوری مالیات و بررسی مسائل مالی می‌پردازند و با سرشماری و آمار می‌توانند برای کسب سرمایه اطلاعاتی به سرمایه دولتی دست یابند و از این راه با پخش یکسان اطلاعات، یگانه‌سازی را در بازار فرهنگ صورت دهند. یگانه‌سازی فرهنگی و زبانی ملازم تحمیل زبان و فرهنگ مسلط به عنوان شکل مشروع و طرد تمامی موارد دیگر به عنوان شکل‌های ناشایست و غیراصیل است.»