کتاب گادامر

کتاب گادامر نوشتهٔ جورجیا وارنکه و ترجمهٔ اصغر واعظی است. نشر نی این کتاب را روانهٔ بازار کرده است؛ کتابی در باب هرمنوتیک، سنت و عقل.

درباره کتاب گادامر

«هانس گئورگ گادامر» در سال ۱۹۰۰ به دنیا آمد و در سال ۲۰۰۲ میلادی درگذشت. او فیلسوف و نویسندهٔ برجستهٔ آلمانی بود که در فرایبورگ با مارتین هایدگر آشنا شد. در آن زمان هایدگر دانشجو بود و هنوز به سِمت استادی دانشگاه درنیامده بود. گادامر علم هرمنوتیک را فلسفی کرد، آن را به کمال رساند و از نظریهٔ ادبی جدا کرد. از آثار او می‌توان اشاره کرد به کتاب‌های «اهمیت امر زیبا در زمانهٔ ما»، «ادبیات و فلسفه در گفت‌وگو»، «آغاز فلسفه»، «دیالوگ و دیالکتیک»‌ و «من کیستم و تو کیستی؟». کتاب گادامر که شش فصل دارد، از هرمنوتیک و سنت و عقل سخن گفته است. این کتاب به‌منظور شرح دیدگاه‌های هرمنوتیکی گادامر منتشر شده است. جورجیا وارنکه، استادتمام رشتهٔ علوم سیاسی در دانشگاه کالیفرنیا و نیز مدیر مرکز اندیشه‌ها و جامعه در این دانشگاه بوده است. او پیش از این در دانشگاه کالیفرنیا، استاد فلسفه و استاد مطالعات زنان بوده است. پژوهش‌های او غالباً بر حوزهٔ هرمنوتیک، نظریهٔ انتقادی، نظریهٔ سیاسی و فمینیسم تمرکز دارد و دربارهٔ اندیشمندانی همچون یورگن هابرماس، ریچارد رورتی، گادامر و دیگر فیلسوفان هرمنوتیکی آثاری منتشر کرده است. گفته شده است که هرمنوتیک فلسفی با هایدگر پایه‌ریزی شد و با «هانس گئورگ گادامر» به اوج رسید. گادامر با انتشار کتاب «حقیقت و روش» در سال ۱۹۶۰، فصلی نو را در تاریخ هرمنوتیک رقم زد و طیف گسترده‌ای از مسائل مرتبط با فهم و تفسیر را بررسی کرد. اندیشه‌های نو و چالش‌برانگیز او بازتاب وسیعی در علوم مختلف و حتی ارزیابی دوبارهٔ علم فلسفه داشت.

خواندن کتاب گادامر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران علم فلسفه و هرمنوتیک پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب گادامر

«طبق تفسیری که ارائه کرده‌ام، فهم هرمنوتیکیِ معنا نه باید تسلیم محافظه‌کاری شود و نه تسلیم سوبژکتیویسم. طنین به‌ظاهر محافظه‌کارانهٔ برخی از اظهارات گادامر از این ایدهٔ او ناشی می‌شود که انتظار حقیقت از ابژهٔ تفسیر را ضروری می‌داند؛ لحن سوبژکتیویستی برخی از اظهارات گادامر حاصل این مدعای اوست که هر فهمی مستلزم کاربرد و درنتیجه، اصلاح در پرتوِ چشم‌اندازهای جدید یا شرایط تاریخی متغیر است. اما گادامر با واشکافی ساختار گفت‌وگویی فهم نشان می‌دهد که فهم نه مستلزم آن است که فرد پیش‌داوری‌های متن یا شبه‌متن را بپذیرد و نه مستلزم آن است که پیش‌داوری‌های خود را بر متن یا شبه‌متن تحمیل کند. بلکه فهم مستلزم تغییر مواضع اولیهٔ هم «متن» و هم مفسر در «امتزاج افق‌ها» یا اتفاق‌نظر بر سرِ معنایی است که ابعاد جدیدی از موضوع (die Sache) را آشکار می‌کند و در مرحلهٔ جدیدی از سنت تفسیری تداوم می‌یابد.

اما این مفهومِ اتفاق‌نظر مشکل دیگری را در ارتباط با شرح گادامر از هرمنوتیک رقم زده است. به نظر می‌رسد که مقصود او از اتفاق‌نظر بر سرِ معنا اغلب توافقی صرفاً صوری است: ما هنگامی با ابژهٔ خود به تفاهم می‌رسیم و آن را در خودفهمی خود وارد می‌کنیم که از آن یاد گرفته باشیم و نظرات آن را در صورت‌بندی و پالودن موضع خود جدی گرفته باشیم. این نوع اتفاق‌نظر «امتزاج افق‌ها» را در معنایی دولایه بازنمایی می‌کند: از سویی، ابژه را از منظر فرض‌ها و موقعیت خود می‌فهمیم؛ از دیگر سو، چشم‌انداز نهایی ما یادگرفتنی را بازنمایی می‌کند که از طریق مواجهه با ابژه به دست آورده‌ایم. بنابراین، چنین امتزاجی مستلزم هیچ توافق انضمامی‌ای نیست. امتزاج صرفاً به این معناست که ما آموخته‌ایم با یکپارچه‌کردن یک دیدگاه خاص به سوی فهمِ جدیدی از موضوعاتِ مورد نظر برویم. با وجود این، گاه به نظر می‌رسد که گادامر بر این عقیده است که اتفاق‌نظر با ابژه یا سنت اتفاق‌نظری ذاتی [یا غیرصوری] است، زیرا فهم فقط از طریقِ چنین توافقِ انضمامی‌ای پدید می‌آید. در این بافت و زمینه، «امتزاج افق‌ها» یعنی دیگر هیچ تفاوتی میان موضعِ ما و موضعِ ابژه وجود ندارد؛ برای رسیدن به فهم باید بر سر موضوع به توافق رسید و درنتیجه، باید ضرورت ممکن نقد متن یا شبه‌متن مورد مطالعه را نادیده گرفت. این بی‌توجهی به نقش تأمل نقادانه، هابرماس و اپل را نگران کرده است. بنابراین، قصد دارم بحث را با بررسی اعتراض‌های آن‌ها به گادامر و پاسخ‌های او دنبال کنم.»