کتاب فعال سازی رفتاری

کتاب فعال سازی رفتاری، به قلم جاناتان کانتر، آندرو بوش و لورا راش، ترجمه‌ مصلح میرزایی و صمد فریدونی و به کوشش نشر ارجمند منتشر شده است. این کتاب راهنمایی کاربردی و بالینی برای درمانگرانی است که می‌خواهند از رویکرد فعال‌سازی رفتاری به‌عنوان درمان مستقل یا بخشی از درمان‌های شناختی و رفتاری برای رفع افسردگی استفاده کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فعال سازی رفتاری

کتاب فعال‌سازی رفتاری بر این پیش‌فرض استوار است که افسردگی باعث می‌شود افراد از فعالیت‌های لذت‌بخش و معنادار کناره‌گیری کنند و همین اجتناب چرخه‌ی افسردگی را تداوم می‌بخشد. نویسندگان این کتاب، جاناتان کانتر، آندرو بوش و لورا راش تلاش کرده‌اند تا این مدل درمانی را که ریشه در اصول تحلیل رفتار دارد، به‌صورت ساده و عمیق برای محیط‌های بالینی بازتعریف کنند. این اثر برخلاف درمان‌های سنتی که ابتدا بر تغییر افکار متمرکز هستند، بر این باور است که با فعال‌کردن مراجع و برقراری دوباره‌ی پیوند او با پاداش‌های محیطی می‌توان ساختار ذهنی و هیجانی فرد را دگرگون کرد.

خلاصه کتاب فعال سازی رفتاری

کتاب با تبیین مبانی نظری فعال‌سازی رفتاری آغاز می‌شود و توضیح می‌دهد که چگونه کاهش تقویت‌کننده‌های مثبت در زندگی منجر به بروز علائم افسردگی می‌شود. در بخش‌های مختلف، خواننده با ابزار سنجش در این رویکرد آشنا می‌شود. یکی از بخش‌های کلیدی کتاب معرفی مدل محرک، پاسخ، الگوی اجتنابی و مدل جایگزین آن، محرک، پاسخ و مقابله‌ی جایگزین است. این مدل‌ها به درمانگر کمک می‌کنند تا رفتارهای اجتنابی مراجع را شناسایی کرده و راه‌های سالم‌تری برای برخورد با چالش‌ها جایگزین کند.

کتاب گام‌به‌گام مراحل درمان را توضیح می‌دهد؛ از پایش فعالیت‌های روزانه و رتبه‌بندی میزان لذت و تسلط در هر فعالیت گرفته تا برنامه‌ریزی برای کارهای معنادار که با ارزش‌های فردی مراجع همسو هستند. جاناتان کانتر، آندرو بوش و لورا راش همچنین به چالش‌های رایج در مسیر درمان، مانند مقاومت مراجع در برابر تغییر یا مشکلاتی که در اجرای تکالیف خانگی پیش می‌آید، پرداخته و راهکارهای عملی برای حل آن‌ها ارائه داده‌اند. ساختار کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده که شامل مثال‌های موردی و گفت‌و‌گوهای نمونه میان درمانگر و مراجع باشد تا درک مفاهیم انتزاعی را برای خواننده تسهیل کند.

چرا باید کتاب فعال سازی رفتاری را بخوانیم؟

بسیاری از درمانگران به‌دنبال روش‌هایی هستند که در کوتاه‌ترین زمان ممکن نتایج ملموسی برای مراجع به‌همراه داشته باشد؛ فعال‌سازی رفتاری دقیقاً همین ویژگی را دارد. مطالعه‌ی این اثر به متخصصان کمک می‌کند تا فراتر از تحلیل‌های ذهنی پیچیده، بر عمل تمرکز کنند و ابزاری دقیق برای ارزیابی پیشرفت مراجع در هر جلسه در اختیار داشته باشند؛ همچنین سادگی و وضوح مفاهیم ارائه‌شده توسط کانتر و همکارانش باعث می‌شود که درمانگران با هر سطحی از تجربه بتوانند آن را در جلسات خود به کار ببندند.

خواندن کتاب فعال سازی رفتاری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این اثر به روان‌شناسان بالینی، مشاوران، روان‌پزشکان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته‌های مرتبط با سلامت روان پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب فعال سازی رفتاری

«چه اتفاقی افتاد؟ در اینجا دو رویداد برجسته را زیر ذره‌بین خواهیم برد. پیتر لوینسون و دانشجویانش کتابچه‌های راهنمای درمان جداگانه‌ای برای برنامه‌ریزی فعالیت، آموزش مهارت‌های اجتماعی، و بازسازی شناختی تهیه کردند و این مؤلفه‌های درمانی را با گروه کنترل که شامل فهرست انتظار بود، مقایسه کردند (زایس، لوینسون و مانوز، ۱۹۷۹). آنها به این نتیجه رسیدند که هر سه درمان از گروه انتظار بهتر عمل کردند. با این حال، در اثربخشی هر سه درمان نسبت به یکدیگر تفاوتی وجود نداشت. لوینسون از این مطالعه نتیجه گرفت که هر سه درمان باید در یک رویکرد یکپارچه درمان شناختی-رفتاری ترکیب شوند، که بعدها در یک کتاب خودیاری با عنوان افسردگی‌تان را مهار کنید (لوینسون، مانوز، یانگرین و زایس، ۱۹۷۸) در ۱۹۷۸ و یک راهنمای درمان با عنوان دوره مقابله با افسردگی در ۱۹۸۴ (لوینسون، آنتونوچیو، اشتاینمتز-برکنریج، و تِری۱۶، ۱۹۸۴) منتشر شد. این اثر، نشان از پایان تأکید لوینسون بر رویکرد رفتاری صرف در درمان افسردگی بود.

دومین رویداد مرتبط، تسلط رویکردهای شناختی در درمان افسردگی بود که از ابتدا با تلاش پیشگامانی چون آرون بک، در کتاب درمان شناختی افسردگی، (CT، بک، راش، شاو و امری، ۱۹۷۹) و آلبرت الیس، در کتاب عقل و هیجان در روان‌درمانی (رفتاردرمانی عقلانی هیجانی،REBT، الیس، ۱۹۶۲) و بسیاری دیگر به آن دامن زده شد. هم بک و هم الیس متوجه ارزش فنون رفتاری بودند و آنها را در درمان‌هایشان ادغام کرده بودند. برای مثال، بک راهبردهای فعال‌سازی رفتاری را در راهنمای اصلی شناخت درمانی ۱۹۷۹، گنجاند و یک فصل از ۱۸ فصل آن را به این فنون اختصاص داد. در این فصل، یعنی فصل ۷، از فنون خاصی برای فعال‌سازی رفتاری استفاده شده که اساساً تکرار نسخه فعال‌سازی رفتاری لوینسون است و نشان داده شده که این تکنیک‌ها باید در مراحل اولیه درمان و به ویژه هنگامی که شدت افسردگی مراجعان بالاست، مورد استفاده قرار گیرند.

از همه مهم‌تر، این بود که فنون رفتاری در بافتار یک مدل فراگیر شناختی درباره افسردگی استفاده می‌شدند. بِک و الیس هر دو اشاره کردند که تکالیف فعال‌سازی رفتاری از این لحاظ ارزشمند هستند که آزمایش‌های کوچکی برای به چالش کشیدن مفروضه‌های زیرین و باورهای غیرمنطقی به شمار می‌آیند. هدف کلی، شناختی شد که در مقابل تغییر رفتاری قرار گرفت. بنابراین، با این که به خدمت گرفتن فنون رفتاری در رویکردهای شناختی ادامه پیدا کرد، نظریه رفتاری زیربنایی که این فنون در اصل بر پایه آن بودند، از میان رفته بود.»