کتاب استبداد الهی

«استبداد الهی» نوشته دکتر ضیاءالدین ضیائی(-۱۳۲۷)، پیرامون زندگی، زمانه و آرای ساونارولا از روحانیان قرون وسطی در اروپا است. ساوونارولا یک کشیش ایتالیایی است که بعضی او را یک متحجر مذهبی می‌دانند و برخی دیگر او را به عنوان شروع‌کننده‌ی عصر اصلاحات و «جدایی دین از سیاست» در اروپا می‌شناسند. شخصی که در ابتدا بسیار متحجر است اما در نهایت مقابل پاپ ایستاده و به عنوان «مُرتد» آتش زده می‌شود. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: به نظر ساونارولا ریشه‌ی تمام پلیدی‌ها در انکار روح فنا‌ناپذیر مسیحیت نهفته بود که به خاطر لذایذ دنیوی، موفقیت‌های ظاهری زودگذر، سود‌جویی، طرز تفکر و شیوه‌ی زندگی ملحدانه به ورطه‌ی فراموشی سپرده شده بود. اشاره به تفکر ملحدانه چنین القا می‌کرد که کلیسا باعث و مسئول سقوط و انحطاط فعلی جامعه نیست، زیرا چگونه می‌شود علناً بیان کرد که: «ماهی از سر گَنده گردد نی زِ دُم.» به همین سبب بدون این‌که کلیسا زیر سؤال برود همواره اصل خداترسی، ندامت و پشیمانی و تواضع و فروتنی در موعظه‌ها تبلیغ می‌شد. ساونارولا در یکی از نوشته‌های خود تحت عنوان «حراست از صداقت و قداست مسیحیت» انجام وظیفه‌ی بی‌قیدوشرط را برتر از هر چیزی و به اصطلاح امروزی‌ها آن را «تکلیف الهی» می‌دانست. وظیفه‌ی بی‌قیدوشرط مذهبی، رویاروی واقعیتی انکارناپذیر، یعنی علاقه‌ی طبیعی مردم به مظاهر زندگی دنیوی و نشانه‌های زندگی غیر‌قابل‌کنترل یعنی اعتیاد، قمار، بزک کردن زنان، به سخره گرفتن خدا و انحرافات جنسی قرار گرفته بود، یعنی کلیه‌ی مظاهری که ساونارولا در موعظه‌هایش به آن‌ها حمله می‌کرد. به عقیده‌ی او اوج‌گیری هوی و هوس‌های غیر‌ارادی، در افراط‌گری رابطه‌ی جنسی متجلی می‌شد. برای مردان کلیسا اعمال جنسی، لااقل بطور فرضی، تابو محسوب می‌شد. موی سر آن‌ها هنگام ورود به جرگه‌ی کلیسا از ته زده شده و پوشیدن ردای بلند و تراشیدن موی قسمت میانی سر، نماد مقطوع‌النسل‌بودن را تداعی می‌کرد. کلیسا در هرگونه فعالیت جنسی نوعی از انحراف را می‌دید.