کتاب رفتاردرمانی

کتاب رفتاردرمانی (زمینه، مسائل و دورنما) نوشتهٔ حبیب الله قاسم زاده توسط انتشارات ارجمند منتشر شده است. نویسنده در این اثر به معرفی و بررسی رفتار درمانی در ایران و جهان می‌پردازد. این کتاب شامل ترجمه و تألیف است و به موضوعاتی چون مبانی تاریخی و نظری رفتار درمانی، تعریف رفتار درمانی امروزی، تکنیک‌های رفتار درمانی و مسائل مربوط به پژوهش، آموزش و ضوابط رفتار درمانی می‌پردازد. نسخهٔ الکترونیکی ویراست سوم این کتاب را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رفتاردرمانی

کتاب رفتاردرمانی راهنمای کاربرد رفتاردرمانی نیست، بلکه هدف آن مشخص کردن حوزهٔ علمی و پژوهشی، بررسی مشکلات و شرایط آموزش و استفاده درست از رفتاردرمانی و مهم‌تر از همه، ایجاد نگرش علمی و چندجانبه نسبت به آن است. این امر در شرایط کنونی که رفتاردرمانی در جامعهٔ ما جایگاه پیدا کرده و جذابیت‌هایی ایجاد کرده، ضروری است تا از نگرش‌های سطحی و نادرست نسبت به آن جلوگیری شود. رفتاردرمانی یک دانش کاربردی با رویکرد و روش مشخص است که هدف آن کمک به حل مسائل رفتاری و بهبود وضعیت روانی افراد است و برخلاف برخی رویکردها، مرزهای مشخصی دارد که امکان ارزیابی آن را فراهم می‌کند. امروزه، ارائهٔ یک مدل واحد برای حل تمام مشکلات انسانی منسوخ شده است و بررسی تعاملات انسان و محیط در موقعیت‌های مختلف به شیوه‌ای عینی و تبیین‌پذیر و استفاده از داده‌ها برای ارائهٔ رهنمودهای عملی اهمیت دارد. کتاب رفتار درمانی به بررسی جامع و عمیق رفتار درمانی به عنوان یک رویکرد مهم در روان‌شناسی می‌پردازد. این کتاب با تشریح تاریخچه و شکل‌گیری رفتار درمانی در ایران و جهان، به مبانی نظری و تاریخی این رویکرد، نقش پیشگامان و نظریه‌پردازان آن، و تعریف و مشخصات رفتار درمانی امروزی می‌پردازد. همچنین، تکنیک‌ها و شیوه‌های مختلف درمانی، تصورات نادرست رایج، مسائل و چالش‌های مربوط به روابط انسانی و بصیرت، و موضوعات بحث‌برانگیز معاصر در رفتار درمانی مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرند. در ادامه، کتاب به بررسی نقش نظریه‌های یادگیری و رفتارگرایی، ارتباط بین پژوهش و کارآزمایی بالینی، رفتاردرمانی شناختی، نظریهٔ یادگیری اجتماعی، تلفیق رفتار درمانی و روان‌کاوی، و التقاط‌گرایی تکنیکی در کار بالینی می‌پردازد. مسائل مربوط به پژوهش، آموزش، ضوابط حرفه‌ای، اخلاق و حقوق در رفتار درمانی و همچنین کاربرد آن در مؤسسات و بخش‌های مختلف جامعه و چشم‌انداز آیندهٔ این رویکرد نیز در این کتاب مورد بحث قرار می‌گیرند.

چرا باید کتاب رفتاردرمانی را بخوانیم؟

کتاب رفتاردرمانی به دلیل جامعیت و عمق محتوا، ارائهٔ دیدگاه انتقادی، تأکید بر پژوهش و شواهد، روزآمدی و توجه به تحولات معاصر و ارائه دیدگاهی ایرانی به این حوزه، منبعی ارزشمند برای درک رفتاردرمانی است و به خواننده کمک می‌کند تا با ابعاد مختلف این رویکرد درمانی، از مبانی نظری و تاریخی تا تکنیک‌های عملی و چالش‌های پیش رو، آشنا شود.

خواندن کتاب رفتاردرمانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای دانشجویان کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی بالینی و دست‌اندرکاران حوزهٔ بهداشت روان مناسب است. همچنین، می‌تواند برای علاقه‌مندان به آشنایی با رویکردها و تکنیک‌های رفتار درمانی مفید باشد.

بخشی از کتاب رفتاردرمانی

«در رفتاردرمانی چندان ضرورتی برای برقراری ارتباط درمانی اطمینان‌بخش و نیز همکاری بیمار احساس نمی‌شود. مسلّمآ بدون ایجاد ارتباط درمانی لازم، امکان جلب اعتماد بیمار و در نتیجه امکان همکاری بیمار وجود نخواهد داشت. با توجّه به این که در رفتاردرمانی، بیمار خود باید در برنامه‌ریزی درمانی، انجام تکالیف خانگی و قبول مسئولیت، مشارکتی فعّال داشته باشد، برقراری ارتباط‌درمانی، بسیار مهمّ است.

این رفتاردرمان‌گر است که مسئولیت درمان و تعیین هدف‌های درمانی را عهده‌دار است. چنان‌که گفته شد، مسئولیت بین بیمار و درمانگر تقسیم می‌شود. آن‌چه در رفتاردرمانی مهمّ است، تعامل بین طرفین است و نه اثرگذاری صرف و هدایت یک‌جانبه.

بسیاری از شیوه‌های رفتاری دردناک و زیان‌باراند. البتّه این درست است که زمانی از شیوه‌های رغبت‌زدایی (بدآیندی) در درمان برخی اختلال‌های جنسی و الکلیسم استفاده می‌شد. امّا امروزه بیش‌تر راهبُردها و تکنیک‌های رفتاری، طوری طرّاحی می‌شوند که در اجرای آن‌ها بیمار تنش زیادی را متحمّل نشود و اثر آن‌ها در بسیاری از مطالعات، مورد تحقیق قرار گرفته باشد.

رفتاردرمانی عواطف و احساسات را آماج خود قرار نمی‌دهد. کاربُرد تکنیک‌های رفتاردرمانی ابتدا در قلمرو اضطراب، تنش و ترس و هراس که از لحاظ علامتی به هیجان‌ها مربوط می‌شوند، آغاز شد. با توجّه به این‌که منشأ بسیاری از تکنیک‌ها در روان‌شناسی، شرطی‌سازی و یادگیری بود و روان‌شناسان توانسته بودند در این باره، فرمول‌بندی‌های خود را ارایه دهند، شاید این سوء تعبیر ایجاد شده بود که احساسات، نقشی در رفتاردرمانی ندارد. بیان سازوکار، فرایند و اثربخشی یک روش درمانی در چهارچوب یادگیری و شناخت، به معنای ندیده گرفتن احساسات و عواطف نیست»