کتاب جهان گمشده و جهان بازیافته

کتاب جهان گمشده و جهان بازیافته (تاریخچه یک جراحت مغزی) نوشته الکساندر رومانویچ لوریا و ترجمه حبیب الله قاسم زاده و رامین مجتبایی است. این کتاب را انتشارات ارجمند منتشر کرده است. این اثر سرگذشت مردی را دنبال می‌کند که پس از آسیب شدید مغزی، حافظه، زبان، ادراک و پیوندش با جهان روزمره از هم می‌پاشد و بعد سال‌ها می‌کوشد تکه‌های زندگی‌اش را دوباره کنار هم بگذارد. متن کتاب فقط شرح یک پرونده‌ی پزشکی نیست، بلکه ثبت کشمکش طولانی برای بازسازی ذهن و معناست. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جهان گمشده و جهان بازیافته

کتاب جهان گمشده و جهان بازیافته (تاریخچه یک جراحت مغزی) نوشته الکساندر رومانویچ لوریا بر زندگی مردی متمرکز است که در جنگ بر اثر اصابت گلوله به ناحیه‌ای از مغز، بخش بزرگی از توانایی‌های شناختی خود را از دست می‌دهد. او دیگر مثل گذشته نمی‌تواند بخواند، بنویسد، جهت‌ها را تشخیص دهد، کلمات را به‌آسانی به یاد بیاورد یا تجربه‌هایش را یکپارچه بفهمد. بااین‌حال آگاهی او از این فروپاشی از بین نرفته است و همین نکته به متن کتاب نیرویی خاص می‌دهد: انسانی که می‌فهمد چه چیزهایی را از دست داده، اما برای بازسازی آن‌ها باید از نقطه‌ای بسیار دور شروع کند.
این کتاب فقط روایت رنج و ناتوانی نیست. لوریا یادداشت‌های پراکنده‌ی بیمار را کنار مشاهده‌های بالینی خود می‌گذارد و از دل آن‌ها تصویری روشن از زندگی در جهانی تکه‌تکه می‌سازد؛ جهانی که در آن دیدن، فهمیدن، نام‌بردن، به‌یادآوردن و حتی تشخیص راست و چپ دیگر کارهای بدیهی نیستند. فهرست کتاب هم این مسیر را نشان می‌دهد: از گذشته و لحظه‌ی زخمی‌شدن تا نخستین ملاقات، گزارش پزشکی، بحث درباره‌ی بینایی، تن، نوشتن، حافظه‌ی گفتاری و ساخت‌های دستوری. سه بحث پیرامونی نیز در متن آمده‌اند که به ساختمان مغز، یادآوری کلمات و ساخت‌های دستوری می‌پردازند و توضیح می‌دهند آسیب مغزی چگونه به اختلال‌های مشخص در ادراک و زبان می‌انجامد.
این کتاب درعین‌حال تجربه‌ی نوشتن را هم به موضوعی مرکزی تبدیل می‌کند. بیمار با نوشتن می‌خواهد گذشته‌اش را نگه دارد، وضعیتش را توضیح دهد و ثابت کند که پشت این آشفتگی هنوز ذهنی زنده حضور دارد. به همین دلیل متن فقط گزارشی از علائم نیست، بلکه سندی از پایداری، خودآگاهی و کشمکش مداوم برای بازسازی پیوند با جهان است. همین ترکیبِ مشاهده‌ی دقیق، یادداشت شخصی و توضیح علمی باعث می‌شود فضای کتاب هم انسانی بماند و هم از نظر شناخت مغز و زبان، پرنکته باشد.

خلاصه کتاب جهان گمشده و جهان بازیافته

این کتاب زندگی زازتسکی را دنبال می‌کند؛ مردی که پس از جراحتی شدید در جنگ، ناگهان با جهانی روبه‌رو می‌شود که دیگر مثل قبل قابل‌فهم نیست. او بخشی از حافظه‌اش را از دست می‌دهد، در خواندن و نوشتن درمانده می‌شود، کلمات از ذهنش می‌گریزند و حتی تشخیص روابط ساده‌ی فضایی برایش دشوار می‌شود. با وجود این فروپاشی، او دست از ثبت تجربه‌هایش برنمی‌دارد و سال‌ها می‌کوشد از راه نوشتن، گذشته‌ی گمشده و هویت ازهم‌پاشیده‌اش را دوباره پیدا کند. لوریا نیز در کنار این روایت شخصی، توضیح می‌دهد که این آسیب چگونه کارکردهای زبان، ادراک و حافظه را مختل کرده است.

چرا باید کتاب جهان گمشده و جهان بازیافته را بخوانیم؟

دلایل خواندن جهان گمشده و جهان بازیافته را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد آسیب مغزی چگونه ساده‌ترین کارهای روزمره مثل خواندن، جهت‌یابی و نام‌بردن را دگرگون می‌کند.
• متن کتاب از خلال یادداشت‌های بیمار، تجربه‌ی درونی اختلال حافظه و زبان را از نزدیک قابل‌درک می‌کند.
• بحث‌های پیرامونی کتاب، پیوند میان بخش‌های مغز و کارکردهایی مثل بینایی، گفتار و ادراک فضایی را روشن‌تر می‌کنند.
• این اثر فقط به نشانه‌های بیماری محدود نمی‌ماند و فرایند طولانی بازسازی هویت و خاطره را هم ثبت می‌کند.
• خواننده از خلال آن با مسئله‌ی خودآگاهی در دل ناتوانی آشنا می‌شود؛ این‌که فرد می‌تواند هم‌زمان دچار اختلال باشد و از آن اختلال رنج آگاهانه ببرد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن جهان گمشده و جهان بازیافته به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی، عصب‌روان‌شناسی، گفتاردرمانی و زبان‌شناسی که به رابطه‌ی مغز و زبان علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند اختلال حافظه و ادراک را نه فقط در سطح تعریف، بلکه در متن یک زندگی دنبال کنند.
• کسانی که به سرگذشت‌های مبتنی بر تجربه‌ی بیماری، بازتوانی و کشمکش برای بازیابی توانایی‌های ازدست‌رفته توجه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی اثر آسیب مغزی بر هویت، آگاهی و ارتباط با جهان شناخت دقیق‌تری به دست آورند.