کتاب اسطوره، امروز

کتاب اسطوره، امروز نوشتهٔ رولان بارت و ترجمهٔ شیرین دخت دقیقیان است و نشر مرکز آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب اسطوره، امروز

اسطوره‌ها فقط فراورده‌های جامعه‌های ابتدایی و کهن نیستند. ذهنیت جوامع امروزی نیز توانایی حیرت‌انگیزی در ساختن اسطوره از رویدادهای روزمره‌ٔ سیاسی و اجتماعی و هنری و ورزشی و غیره دارد. اما هرچند تلاش برای اسطوره‌ای کردن دیدگاه‌های بشر امروز گسترده باشد، برخورد علمی و انتقادی با آن که موضوع بحث اسطوره‌شناسی است چیرگی ذهن تحلیلگر را بر اغوای اسطوره امکان‌پذیر می‌کند. بارت در مقاله‌های مجموعه‌ٔ اسطوره‌شناسی‌ها نشانه‌ها و اسطوره‌های زندگی روزمره‌ٔ سیاسی و فرهنگی فرانسه‌ٔ دهه‌ٔ ۶۰ را زیر ذره‌بین می‌گذارد و از «نشانه‌های ناسالم» که پرورنده‌ٔ اسطوره‌ها هستند نقاب برمی‌دارد. پس از آن، در مقاله‌ٔ نظری بسیار مهم اسطوره، امروز مبانی و اسلوب‌های نظری خود در اسطوره‌شناسی را تدوین می‌کند و در آن چکیده‌ای از دستاوردهای خود در زمینه‌های نقد، نظریه‌ٔ ادبی، نشانه‌شناسی، و اسطوره‌شناسی به دست می‌دهد.

خواندن کتاب اسطوره، امروز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به علاقه‌مندان به اسطوره پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب اسطوره، امروز

«در نیمهٔ نخست اثر حاضر به تئاتر نوکلاسیک دورهٔ رنسانس و قرن هفدهم پرداختیم. بالندگی رمانتیسیزم در اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم تأثیر محسوسی در قالب نمایشنامه‌ها به طور اعم و ساختار و سیر تحول تراژی‌کمدی به طور اخص داشت. در نمایشنامه‌های طنزآلود دورهٔ جاکوبی شاهد استفاده از تصادمی بین سامانمندی و ویرانگری بودیم، هم در شکل و هم در محتوای آثار، به‌ویژه در کریستوفر مارلو. در دکتر فاستوس بین اجتناب‌ناپذیری شسته‌رفتهٔ امور مذهبی و جاه‌طلبی نامحدود اومانیستِ دورهٔ رنسانس تعارضی می‌بینیم که در ساختمان تراژی‌کمیک اثر بازتاب می‌یابد. قالب‌های نمایشی قرون وسطایی آثار دینی و اخلاقی در تقابل با پافشاری رنسانسی بر پیچیدگی امور اخلاقی و تأکید بر سنت‌های غیرمذهبی کمدی قرار می‌گیرد. فاست گوته نمودار تصادم مشابهی بین ارزش‌های اخلاقی و قالب‌های نمایشی است. این نمایشنامهٔ طولانی دوبخشی، که با تلفیق قضایای جدی و شوخی و نتیجه‌گیری‌های دوپهلوی اخلاقی‌اش از نمایشنامهٔ مارلو تراژی‌کمیک‌تر است، از تقابلی میان ارزش‌های رمانتیک و نوکلاسیک در پایان قرن هجدهم خبر می‌دهد. گوته در روایتی از ایفی‌ژنی ــ که نمونهٔ ممتازی از نوکلاسیسیزم زمانه است ــ پیامدهای تراژی‌کمیک اثر اوریپید را گسترش داده و اثری تراژیک با پایان خوش پدید آورده بود، که به استناد گوارینی در تفسیرش از بوطیقای ارسطو اهمیت حیاتی برای تراژی‌کمدی داشت. گوته پیش از آن نیز در نمایشنامه‌هایی مانند گوتس فون برلیشینگن جنبش «اشتورم اوند درانگ» را آغاز کرده بود که محمل مبارزهٔ تئاتر رمانتیک قرن هجدهم با کلاسیسیزم شد.

پیکار میان ارزش‌های نوکلاسیک و رمانتیک را تهاجم ویکتور هوگو در اِرنانی به باورهای کهنهٔ اخلاقی، اجتماعی، و تئاتری چند گام جلوتر برد. اما نه این نمایشنامه، نه نمایشنامه‌های اولیهٔ گوته، و نه آثار برجسته‌تر جنبش «اشتورم اوند درانگ» از قبیل راهزنان شیلر تراژی‌کمدی نیستند؛ ولی از یک لحاظ در مطالعهٔ ما حائز اهمیت‌اند و آن اینکه مآلا زمینه‌ساز پیدایش مهم‌ترین ژانر نمایشی عامه‌پسند قرن نوزدهم و تأثیرگذارترین ژانر در رشد بعدی تراژی‌کمدی شدند: ملودرام. شخصیت‌های خارق‌العادهٔ آثار هوگو و شیلر، تلقی‌های افراطی آنها، و اخلاقیات تکان‌دهنده‌شان شاید در روزگار خود آنها بسیار نوگرایانه جلوه کرده باشند، ولی اکنون فقط واکنش‌های گزافی به افکار غالب زمانه به نظر می‌رسند. جهان قهرمانان آنها، اعم از مرد و زن، جهانی ادبی است و ازاین‌رو غیرواقعی. ملودرام از این تئاتر رمانتیک به دنیا آمد. ولی مهم است که دیگر پیوندهای بین ملودرام عوام‌پسند قرن نوزدهم و رمانس‌های واقع‌گریز اوایل دوران جاکوبی را نیز در نظر داشته باشیم. سازوکار پایهٔ ملودرام با سازوکار تراژی‌کمدی رمانتیک شباهت بسیار دارد؛ و از سنجش آنها با فرمول گوارینی می‌توان به نتایج سودمندی رسید. اما چه‌بسا مهم‌تر از آن اینکه ملودرام کلید فهم بسیاری از نمایشنامه‌نویسان جریان‌ساز قرن بیستم است. برنارد شا و چخوف آگاهانه سازه‌های ملودرام را پیراستند و نمایشنامه‌های خود را با آنها بنا کردند. گران گینیول، واپسین گُل بیمار ملودرام، آرتو را تحت تأثیر قرار داد و «تئاتر شقاوت» آرتو میوهٔ وحشی امروزی ژانر ترکیبی است.»