کتاب میراث تصوف (جلد دوم)

کتاب میراث تصوف (جلد دوم) (The Heritage of Sufism vol. 2) گردآوری لئونارد لویزن، مجموعه‌ای از ۲۰ مقاله را در بر می‌گیرد که بیشتر بر جنبه‌های فکری، ادبی و هنری تصوف تمرکز دارد؛ از نسبت عرفان با شعر و نثر فارسی گرفته تا موسیقی، سماع، نمادپردازی دینی و اثرگذاری تصوف در سرزمین‌های دیگر. در این میان، بخشی ویژه نیز به مولانا و بررسی زبان، معنا و موسیقی شعر او اختصاص یافته است. مجدالدین کیوانی این مجموعه را ترجمه و نشر مرکز آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب میراث تصوف (جلد دوم)

کتاب میراث تصوف (جلد دوم) با گردآوری لئونارد لویزن، ادامه‌ی مجموعه‌ای است که به لایه‌های گوناگون سنت صوفیانه می‌پردازد و در این مجلد، تمرکز خود را بیشتر بر نمودهای فکری، ادبی، هنری و آیینی آن گذاشته است. کتاب از یک‌سو نشان می‌دهد که تصوف چگونه از محدوده‌ی تعلیمات شفاهی و زهد فردی فراتر رفت و به قلمرو شعر، نثر، تفسیر، نمادپردازی و تجربه‌های ذوقی راه پیدا کرد و از سوی دیگر، مسیر گسترش این میراث را در حوزه‌های فرهنگی گوناگون دنبال می‌کند. 

مجموعه‌ی حاضر حاصل کار چندین پژوهشگر است که موضوعات را از زاویه‌های مختلف بررسی کرده‌اند؛ از ادب عرفانی فارسی و عربی تا پیوندهای تصوف با سنت‌های فکری دیگر.

لئونارد لویزن کتاب میراث تصوف (جلد دوم) را در چند بخش تنظیم کرده تا به موضوعاتی مانند کاربرد نمادین آیات و احادیث در متون صوفیانه، تأثیر تصوف ایرانی در ادب هند و ترکیه، نسبت عرفان با جریان‌هایی چون قلندری و ملامتی و جایگاه موسیقی و سماع در سلوک بپردازند. یکی از بخش‌های برجسته‌ی آن به مولانا جلال‌الدین اختصاص دارد و شعر او را از نظر ساختار زبانی، محتوایی و موسیقایی بررسی می‌کند. 

در میان مقاله‌ها، بحث‌هایی هم درباره‌ی تمرین‌های معنوی مانند ذکر، فکر، مراقبه، محاسبه، خلوت و آداب سلوک دیده می‌شود که تصویری دقیق‌تر از زندگی درونی و تربیت معنوی در سنت صوفیانه به دست می‌دهد. فضای کلی این مجلد پژوهشی است، اما موضوعات آن فقط به تاریخ اندیشه محدود نمی‌ماند و نشان می‌دهد تصوف چگونه در زبان، تخیل، موسیقی و شیوه‌ی فهم جهان اثر گذاشته است.

خلاصه کتاب میراث تصوف (جلد دوم)

کتاب میراث تصوف (جلد دوم) مجموعه‌ای از مقاله‌هاست که ابعاد مختلف سنت صوفیانه را در کنار هم می‌گذارد. در این مجلد، تصوف فقط به‌ عنوان مجموعه‌ای از آموزه‌ها مطرح نمی‌شود، بلکه حضور آن در شعر، نثر، موسیقی، سماع، تفسیر دینی و حتی شکل‌گیری بعضی جریان‌های اجتماعی نیز بررسی می‌شود. 

بخشی از کتاب به تأثیر اندیشه‌های عرفانی در ادب فارسی و سرزمین‌های پیرامون می‌پردازد و بخشی دیگر، تمرین‌های معنوی مانند ذکر، فکر، مراقبه، دعا، خلوت و محاسبه را توضیح می‌دهد. مقاله‌ها در مجموع نشان می‌دهند که تصوف چگونه هم یک تجربه‌ی درونی است و هم نیرویی اثرگذار در فرهنگ و هنر.

چرا باید کتاب میراث تصوف (جلد دوم) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب میراث تصوف (جلد دوم) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری گسترده از پیوند تصوف با شعر، نثر، موسیقی و تفسیر دینی ارائه می‌دهد.
• خواننده با ۲۰ مقاله و چندین زاویه‌ی پژوهشی روبه‌رو می‌شود و موضوع را فقط از یک منظر نمی‌بیند.
• بخش‌های مربوط به ذکر، فکر، مراقبه، محاسبه و خلوت، آداب سلوک را با جزئیات بیشتری روشن می‌کنند.
• مقاله‌های مربوط به مولانا، نسبت زبان، معنا و موسیقی را در شعر عرفانی برجسته می‌کنند.
• کتاب نشان می‌دهد که تصوف چه اثری بر ادب فارسی و نیز بر حوزه‌های فرهنگی هند، ترکیه و جهان عرب گذاشته است.
• مطالعه‌ی آن برای فهم نمادها، اصطلاحات و زمینه‌های فکری متون عرفانی فارسی سودمند است.

خواندن کتاب میراث تصوف (جلد دوم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب میراث تصوف (جلد دوم) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به عرفان اسلامی و تاریخ اندیشه‌های صوفیانه.
• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت تصوف با شعر و نثر فارسی را دقیق‌تر بشناسند.
• پژوهشگران و دانشجویان ادبیات فارسی، الهیات، تاریخ فرهنگ و مطالعات اسلامی.
• کسانی که به موضوعاتی مانند سماع، موسیقی عرفانی و آداب سلوک علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی مولانا و جایگاه او در سنت صوفیانه بیشتر بدانند.

بخشی از کتاب میراث تصوف (جلد دوم)

«عموما تصور می‌کردند که اسلام دینی بسیار فعل‌گرا است، در صورتی که تعالیم آن درباره حیات باطن غنی و گونه‌گون است. هدف از بررسی حاضر ارائه رئوس کلی دو جنبه باطنی مهم از علم تصوف ــ یعنی، دو عملِ تمرینی یا انضباطی ذکر و فکر ــ مطابقِ تعالیم بعضی از صوفیان ایرانی سده‌های نخستین است. فکر و ذکر نه تنها اصلاً نشانه‌ای از بی‌تحرکی و انفعالی‌بودن ایرانی نیست، بلکه در زمره عالی‌ترین انواع فعالیت به‌شمار می‌رود. بسیاری از استادان اهل معنا به ما می‌آموزند که فکر و ذکر جزو مهم‌ترین امور نیز هست، و وضعیت مصیبت‌بار جهان امروز با غفلت ما از این [دو فعالیت معنوی] ارتباط زیاد دارد. معنویت ستیزی تمدن جدید، و نبودِ تقریبا صددرصدِ سازگاری بین ماشینی‌شدن کارها و استفاده از ساعات کار برای منافع معنوی ــ طی فرایندی که باعث شده تا یاد کردن از خداوند و خلقت او و اندیشیدن به اینها در نظر بسیاری از مردم تقریبا دور از واقعیت جلوه کند ــ رابطه‌ای تنگاتنگ دارند.

همه ادیان در پی آنند که فانی بی‌دوام را به باقی سرمدی متصل کنند. آنان که خدای را می‌جویند باید در چارچوب زمانی این زندگی زودگذر دنیوی چنین کنند. آنان که خارخار انجام چنین کاری در دل ندارند و آرزوهای خویش را به این جهان محدود می‌کنند، می‌توانند فقط برای لحظاتی کوتاه خود را فریب دهند که زندگی را پایانی نیست. طالب طریق معنویت سرِ آن دارد که با وصل شدن به ابدیت «زمان را تسخیر» کند. مطابقِ ضرب‌المثلی عربی، وقت در حکم شمشیری است، اگر تو آن را قطع نکنی، او ترا قطع خواهد کرد '.»