کتاب تاریخ فشرده موسیقی

کتاب تاریخ فشرده موسیقی (The Shortest History of Music)، نوشته اندرو فورد و ترجمه سهند سلطاندوست، نگاهی به موسیقی از آغاز تا جهان ضبط و نت‌نویسی امروز انداخته است. این کتاب را نشر مرکز منتشر کرده است. اثر حاضر تاریخ موسیقی را فقط به چند نام مشهور و چند سنت شناخته‌شده محدود نمی‌کند و از لالایی، آواز کار، آیین، سازها، جابه‌جایی فرهنگ‌ها و نقش حافظه و کتابت در ماندگاری موسیقی سخن می‌گوید. نویسنده سنت‌های بسیار متفاوت را برای نشان‌دادن پیوندهای پنهان میان صدا، جامعه و تاریخ در کنار هم قرار داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ فشرده موسیقی اثر اندرو فورد

کتاب تاریخ فشرده موسیقی، نوشته‌ی اندرو فورد، نشان می‌دهد که موسیقی را نمی‌توان فقط در قالب یک خط سیر ساده و پیوسته فهمید. نویسنده به‌جای تمرکز صرف بر موسیقی هنری غربی، به سراغ سنت‌های شفاهی، آیین‌های مذهبی، آوازهای کار، لالایی‌ها، سازهای کهن و شیوه‌های گوناگون شنیدن و ساختن موسیقی در فرهنگ‌های مختلف رفته است. در نتیجه این کتاب بیشتر از اینکه فهرستی از نام‌ها و سبک‌ها باشد، کوششی برای فهمیدن جایگاه موسیقی در زندگی انسان است.

تاریخ فشرده موسیقی پنج فصل اصلی دارد و هر فصل از زاویه‌ای متفاوت به موضوع پرداخته است. فصل نخست به سنت موسیقی از دوران پیشاتاریخی تا امروز می‌پردازد و از نسبت موسیقی با زبان، حافظه، آیین و اجتماع حرف می‌زند. فصل دوم به کتابت موسیقی و نت‌نویسی اختصاص دارد و نشان می‌دهد ثبت صدا روی کاغذ چگونه امکان تکرار، آموزش و گسترش فرم‌های پیچیده‌تر را فراهم کرده است. فصل‌های بعدی به کار موسیقی‌دانان، گردش موسیقی در مقام کالا، مفهوم مدرن‌بودن در موسیقی و در نهایت نقش ضبط صوت در دگرگونی تجربه‌ی شنیدن و ساختن موسیقی می‌پردازند.

کتاب تاریخ فشرده موسیقی در انتخاب مثال‌ها هم مسیر متفاوتی را پیش گرفته است. در کنار نام‌هایی مانند باخ، تالیس یا کلارا شومان، از دیجریدو در استرالیا، ترانه‌پیچ‌های یولنو، شوفار در سنت یهودی، قوّالی، گاگاکو، بانجو و ریشه‌های آفریقایی بسیاری از فرم‌های موسیقی نیز سخن به میان می‌آید. این تنوع نشان می‌دهد که موسیقی همیشه در رفت‌وآمد میان فرهنگ‌ها، حافظه‌ها و ابزارها شکل گرفته است.

خلاصه کتاب تاریخ فشرده موسیقی

موسیقی همزمان امری شخصی، جمعی، تاریخی و زودگذر است. کتاب حاضر شرح تاریخ صدا را از جایی آغاز می‌کند که هنوز خبری از سالن کنسرت و نام‌های بزرگ نیست؛ از آواهای نوزاد، لالایی، ضرباهنگ کار، آیین و حافظه‌ی جمعی. موسیقی در فرهنگ‌های مختلف شکل گرفته، جابه‌جا شده، با زبان و مذهب و قدرت پیوند خورده و سپس با نت‌نویسی و ضبط صوت وارد مرحله‌های تازه‌ای شده است.

این کتاب از سازهای باستانی و سنت‌های شفاهی تا سرودهای مذهبی، موسیقی درباری، فرم‌های چندصدایی و دگرگونی‌های جهان مدرن امتداد پیدا می‌کند. دغدغه‌ی اصلی اثر، فهم موسیقی به‌عنوان بخشی از تجربه‌ی انسانی است؛ آنچه هم در حافظه می‌ماند و هم در هر اجرا از نو زاده می‌شود.

چرا باید کتاب تاریخ فشرده موسیقی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تاریخ فشرده موسیقی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تاریخ موسیقی را از محدوده‌ی چند سنت مشهور بیرون می‌آورد و تصویری گسترده‌تر از شکل‌گیری موسیقی در جهان ارائه می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی کتاب می‌تواند رابطه‌ی موسیقی با زبان، آیین، قدرت، حافظه و زندگی روزمره را درک کند.
• این اثر نشان می‌دهد که سازها، سبک‌ها و ایده‌های موسیقایی چگونه میان فرهنگ‌ها جابه‌جا شده و تغییر کرده‌اند.
• بخش‌های مربوط به نت‌نویسی و ضبط صوت روشن می‌کند که فناوری چگونه شیوه‌ی ساختن، حفظ‌کردن و شنیدن موسیقی را دگرگون کرده است.
• نمونه‌های متنوع موجود در کتاب کمک می‌کند موسیقی به‌عنوان بخشی از تاریخ فرهنگ درک شود.

خواندن کتاب تاریخ فشرده موسیقی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تاریخ فشرده موسیقی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ موسیقی که می‌خواهند تصویری فراتر از روایت‌های محدود و آشنا داشته باشند.
• خوانندگانی که به پیوند موسیقی با فرهنگ، مذهب، جامعه و سیاست علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران هنر، موسیقی و مطالعات فرهنگی که به‌دنبال نمونه‌های متنوع از سنت‌های موسیقایی جهان هستند.
• مخاطبانی که می‌خواهند نقش نت‌نویسی، حافظه و ضبط صوت را در تحول موسیقی درک کنند.
• کسانی که از کتاب‌های تحلیلی با مثال‌های تاریخی و بین‌فرهنگی لذت می‌برند.

درباره اندرو فورد

اندرو فورد (Andrew Ford) زاده‌ی سال ۱۹۵۷ در لیورپولِ بریتانیا، آهنگساز، نویسنده و مجری رادیویی استرالیایی‌تباری است که پس از تحصیل در دانشگاه لکستر و تأثیرپذیری از سر مایکل تیپت، در دهه‌ی ۱۹۸۰ به استرالیا مهاجرت کرد. آثار موسیقی او در سراسر جهان توسط گروه‌های مطرحی چون ارکستر مجلسی استرالیا، کوارتت برادسکی، گروه نیو جولیارد و ارکستر سمفونیک هنگ‌کنگ، با تک‌نوازی و تک‌خوانی افرادی نظیر کلر ادواردز، پکا کوسیستو و کیتی نونان اجرا و ضبط شده است.

این هنرمند دارای مدرک دکتری در زمینه‌ی تلفیق شعر و موسیقی از الویس کاستلو تا الیوت کارتر است و جوایز معتبری را دریافت کرده است. اندرو فورد علاوه‌بر تجربه‌ی تدریس در دانشگاه‌های بردفورد و ولونگونگ و حضور به‌عنوان آهنگساز مقیم در مراکز معتبری همچون آکادمی ملی موسیقی استرالیا و دانشگاه ییل، از سال ۱۹۹۵ مجری برنامه‌ی «دِ موزیک شو» در رادیو ملی ای‌بی‌سی استرالیا بوده است.

اندرو فورد نویسنده‌ی حداقل ده کتاب در حوزه‌های مختلفی نظیر نقش صوت در سینما، ترانه‌های ون موریسون، انگیزه‌ی آهنگسازان برای کاوش در ریشه‌های بدوی موسیقی و... است. از آثار مکتوب او می‌توان اشاره کرد به کتاب تاریخ فشرده موسیقی (The Shortest History of Music).

جوایز و افتخارات کتاب تاریخ فشرده موسیقی و نویسنده

کتاب تاریخ فشرده موسیقی در سال ۲۰۱۶ موفق به دریافت نشان استرالیا (OAM/ Order of Australia Medal) شد.

مهم‌ترین جوایز و افتخارات اندرو فورد عبارتند از:

- جایزه‌ی هنرهای نمایشی سیدنی مایر در بخش تسهیل‌گری (۲۰۲۰)،

- جایزه‌ی گرین روم برای موسیقی اپرای Rembrandt's Wife،

- جایزه‌ی آهنگسازی آلبرت اچ. مگز برای Rauha،

- جایزه‌ی پاسکال برای نگارش انتقادی (۱۹۹۸)،

- بورسیه‌ی آهنگسازی پگی گلنویل‌ـ‌هیکس (۱۹۹۸)،

- عنوان پژوهشگر هنرهای خلاق اچ. سی. کومبس در دانشگاه ملی استرالیا (۲۰۱۸)،

- عنوان بهترین آهنگسازی توسط آهنگساز استرالیایی (جایزه‌ی APRA) برای اثری با عنوان Learning to Howl،

- عنوان اثر آوازی/کرال سال (جایزه‌ی APRA) برای Last Words،

- عنوان اثر آوازی/ کرال سال (جایزه‌ی APRA) برای Tales of the Supernatural.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب تاریخ فشرده موسیقی

کلمنسی برتون‌ـ‌هیل (Clemency Burton-Hill): تاریخ فشرده موسیقی اثری فوق‌العاده برای خواندن است. این کتاب به همان اندازه که دانشمندانه و ژرف است، لذت‌بخش نیز هست و به همان اندازه که پرکشش و گیراست، روشنگر و افشاگر است. تاریخ موسیقی اندرو فورد شاید کوتاه باشد، اما عمیق است. او با ظریف‌ترین و ساده‌ترین نوع بیان، لایه‌های بسیاری از تاریخ بشر و فرهنگ جهانی را کاویده و ارائه کرده است.

بخشی از کتاب تاریخ فشرده موسیقی

«۴. موسیقی و مدرنیسم: بازاندیشی در هنر از نیمۀ قرن دوازدهم تا امروز

در تالار کنسرت به تماشای رسیتال پیانویی نشسته‌اید. نوازنده روی صحنه می‌آید، به تشویق حضار پاسخ می‌دهد، می‌نشیند، درپوش ساز را برمی‌دارد و منتظر می‌ماند ... همین‌جور منتظر می‌ماند ... چهار دقیقه و سی‌وسه ثانیه طول می‌کشد. سپس پیانیست برمی‌خیزد، دوباره به تماشاگران تعظیم می‌کند و از صحنه خارج می‌شود.

تا این لحظه به تماشای اجرایی از "۳۳'۴ ساختۀ جان کیج در سال ۱۹۵۲ نشسته بودید. پارتیتور، اگر اصلاً بشود نامش را پارتیتور گذاشت، از سه موومان تشکیل شده و در هریک علامت «سکوت» قید شده است که برای نوازنده بر «سازنزدن» دلالت دارد. این واژۀ لاتینی (tacet) لفظاً یعنی «بی‌صداست»، ولی در تالار کنسرت، به‌ویژه تالاری که در آن هریک از مخاطبان ممکن است راجع‌به ماجرا کنجکاو باشند (پیانیست ناخوش‌احوال شده یا منتظر تغییر نورپردازی است یا در شُرف اینکه بلند شود و با عصبانیت صحنه را ترک کند؟)، هیچ‌گاه سکوت برقرار نخواهد بود. جابه‌جاشدن‌ها و پچ‌پچ‌کردن‌ها و کاغذ ورق‌زدن‌ها و صدا صاف‌کردن‌ها به‌راه‌اند و صدای همۀ اینها را می‌شنویم، چون به‌ندرت به این اندازه که منتظر شروع موسیقی هستیم گوش تیز می‌کنیم.»