کتاب ایمانوئل کانت

کتاب ایمانوئل کانت نوشتهٔ آنتونی کنی و ترجمهٔ رضا یعقوبی است و بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب ایمانوئل کانت

کانت از محبوب‌ترین فلاسفهٔ غرب در ایران است. از ابتدای آشنایی ایرانیان با فلاسفهٔ جدید غرب، کانت‌شناسی و فلسفهٔ کانت جاذبهٔ ویژه‌ای داشته و ذهن علاقه‌مندان و متخصصان را به خود مشغول کرده است. 

کتاب ایمانوئل کانت اثر آنتونی کنی، یکی از فلاسفهٔ تحلیلی بزرگ انگلستان است که از بنیانگذاران نوتوماس‌گرایی تحلیلی است و خوانندگان در کتاب تاریخ فلسفهٔ غرب در چهار جلد به ترجمهٔ رضا یعقوبی، با بیان شیوا و شیوهٔ روشن و قدرت تحلیلِ راهگشای او آشنا شده بودند. او در این اثر صرفاً به گزارش آرا و فلسفهٔ کانت نپرداخته است، بلکه شرح، تفسیر و نقد فشردهٔ آثار او را هم آورده است. کنی در این کتاب نقاط قوت و ضعف نظام کانت و نیز منشأ و مقصد و سرانجام اندیشهٔ او را بیان کرده و اندیشمندان و مکاتب فکری تحت نفوذ او را هم گنجانده است.

مهم‌ترین ویژگی این اثر، اعتبارسنجی نظریه‌های کانت بر اساس نظریه‌های فلسفی قرون بیستم و بیست‌ویکم و تطبیق آن‌ها با نظریه‌های فلاسفهٔ تحلیلی است و اینکه با ظهور فلسفه‌های تحلیلی جدید، کدام‌یک از آرای کانت معتبر باقی مانده و کدام‌یک زیرسؤال رفته یا منحل شده است. مخصوصاً منطق و فیزیک قرون بیستم و بیست‌ویکم، درهای تازه‌ای را گشود که بازنگری و ارزیابی دوبارهٔ آرای کانت را لازم و ضروری نمود و چنانکه خواهید دید در محک این بینش‌های جدید، درک ما از فلسفهٔ او هم دگرگون خواهد شد و خواهیم دید که از این منظرِ تازه، کدام نظریهٔ او منسوخ شده و کدام‌یک هنوز معتبر و اثرگذار باقی مانده است. دیگر ویژگی اینکه، مانند بیشتر آثار کانت‌شناسی به کلیات بسنده نکرده و به هنجارهایی مثل عشق، اخلاق، دوستی، جنگ و صلح، قتل و دروغ هم پرداخته و فلسفهٔ سیاسی کانت را نیز تقریر کرده است.

خواندن کتاب ایمانوئل کانت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران رشتهٔ فلسفه پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب ایمانوئل کانت

«به نظر کانت، یک قوهٔ حسی مثل بینایی یا بویایی به خودی خود صرفاً یک قوهٔ منفعل برای دریافت بازنمودها است. با این حال، حس فقط مادهٔ تجربهٔ ما را فراهم می‌کند که به عبارتی باعث تفاوت یک پرتو نور با یک لکهٔ تاریک یا تفاوت بوی گل رُز با بوی پنیر می‌شود. وقتی مادهٔ ادراک حسی به تنهایی در نظر گرفته شود، فقط آشفتگی دیده می‌شود؛ فاهمه با دسته‌بندی موارد، تحت یک یا چند مفهوم، این چنددستگی‌ها را منظم می‌کند. مفاهیم محضِ نور و تاریکی، رُز و پنیر، توسط فاهمه و نه حواس، عطا می‌شوند. تمام متعلَق‌های حس،‌ ضرورتاً متعلَق اندیشه هم هستند.

کانت در زیبایی‌شناسیِ استعلایی‌اش سعی می‌کند با دور انداختن تمام مشارکت‌های فاهمه، تجربهٔ حسی را به عنوان موضوع بررسی، مجزا کند. او می‌پرسد آیا صورت تجربه، کاملاً از مفاهیم فاهمه اخذ شده یا بخشی از آن، معلول ماهیت خود ادراک حسی است. او پاسخ می‌دهد که آگاهی حسی محض، دو صورت دارد که مبادی معرفت پیشینی‌اند، یعنی زمان و مکان. مکان، صورت حواس بیرونی است که جهان اطراف ما را درک می‌کنند. زمان، صورت حس درونی است که ذهن با آن از حالت‌های پی در پی خود با خبر می‌شود.

اینکه بپذیریم هر تجربه‌ای باید در محدودهٔ زمان و مکان باشد، آسان است: هر تجربه‌ای باید در جایی و در زمانی رخ دهد. حتی ساده‌ترین و پایه‌ترین ثبت تجربه باید شکلی مثل «اینجا، اکنون، تاریک» داشته باشد؛ و «اینجا» و «اکنونِ» چنین پیوندنامه‌ای، با شبکه‌ای از زمان‌ها و مکان‌های دیگر متصل است. اما زمان و مکان که صورت تجربه را فراهم می‌کنند، به خودی خود واقعی‌اند یا صرفاً آفریدهٔ قوای خود ما هستند؟

ظاهراً می‌توانیم دربارهٔ زمان و مکان، حقایقی را بدانیم که بر مبنای آگاهی حسی‌اند (چون تحلیلی نیستند) و با این حال، پیشینی‌اند (چون مقدم بر هر تجربه‌ای هستند). کانت استدلال می‌کند که شناخت حقایقِ پیشینیِ ترکیبی دربارهٔ زمان و مکان فقط در صورتی قابل توضیح‌اند که صورت تجربه باشند نه خواص خود اشیا. زمان و مکان به لحاظ تجربی، واقعی‌اند، اما به لحاظ استعلایی، ذهنی‌اند. اگر همهٔ شناسنده‌ها را از میان برداریم، زمان و مکان هم ناپدید می‌شوند: این دو به عنوان پدیدار نمی‌توانند به خودی خود وجود داشته باشند و فقط در درون ما هستند.»