کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری

کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری نوشته‌ی مایکلین دوکلف با ترجمه‌ی گیتی اشرفیان روایتی پژوهشی‌ـ‌تجربی از فرزندپروری در سه فرهنگ مایا، هدزابی و اینویت است. نویسنده که سال‌ها گزارشگر حوزه‌ی علم و سلامت بوده، از دل بحران رابطه‌اش با دختر خردسالش رزی، به سفرهایی میدانی می‌رود تا ببیند جوامع بومی چگونه کودکان آرام، همیار و مهربان بزرگ می‌کنند. انتشارات کتابستان معرفت آن کتاب را منتشر کرده است و متن حاضر نسخه‌ای است که برای خواندن در قالب کتاب الکترونیکی آماده شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری

کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری با روایت شخصی مایکلین دوکلف از فرسودگی و درماندگی‌اش در نقش مادر آغاز می‌شود؛ مادری که در جدال‌های روزمره با دختر سه‌ساله‌اش رزی، خود را در چرخه‌ای از فریاد، احساس گناه و بن‌بست می‌بیند. او در این وضعیت، هم به الگوهای پرتنش خانواده‌ی کودکی خود نگاه می‌کند و هم به توصیه‌های متعارف فرزندپروری غربی که بیشتر بر کنترل، تحکم و برنامه‌ریزی وسواس‌گونه تکیه دارند. در ادامه‌ی کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری نویسنده مسیرش را عوض می‌کند و به‌عنوان گزارشگر و مادر، به سراغ فرهنگ‌هایی می‌رود که کودکانشان هم‌زمان مهربان، مسئول و آرام‌اند. او در دهکده‌های مایا در یوکاتان، میان شکارچی‌ـ‌گردآورندگان هدزابی در تانزانیا و در میان اینویت‌های قطب شمال زندگی می‌کند، با خانواده‌ها هم‌خانه می‌شود و رزی را عملاً در اختیار آن‌ها می‌گذارد تا از نزدیک ببیند چگونه بدون دادوفریاد، تهدید و جدول‌های رفتاری، کودکان را وارد کارهای خانه، همکاری با خواهر و برادر و مراقبت از دیگران می‌کنند. کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری در فصل‌های متعدد، هم روایت سفر و مشاهده‌ی میدانی است و هم نقدی بر «غرب عجیب‌غریب»: فرهنگی که به‌گفته‌ی نویسنده، فرزندپروری را به میدان کشمکش قدرت، اضطراب و تنهایی تبدیل کرده است. دوکلف با تکیه بر پژوهش‌های روان‌شناسی بین‌فرهنگی، مردم‌شناسی و تاریخ خانواده، نشان می‌دهد بسیاری از بدیهیات امروز فرزندپروری غربی (از خانواده‌ی هسته‌ای تا برنامه‌های سخت‌گیرانه‌ی خواب و سیل تحسین و اسباب‌بازی) پدیده‌هایی تازه، فرهنگی و گاه ناسازگار با نیازهای واقعی کودک‌اند. در بخش‌های مختلف کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری نویسنده چهار اصل مشترک در رویکرد جهانی فرزندپروری را برجسته می‌کند و در پایان هر بخش، پیشنهادهایی عملی برای آزمودن این شیوه‌ها در زندگی روزمره‌ی خانواده‌های امروزی ارائه کرده است؛ پیشنهادهایی که از ترکیب تجربه‌ی خودش در سانفرانسیسکو و آموخته‌هایش از والدین بومی شکل گرفته‌اند.

خلاصه کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری

کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری از یک نقطه‌ی شکست شخصی شروع می‌شود: مادری که احساس می‌کند در رابطه با دخترش به ته خط رسیده است. نویسنده از دل این بحران، پرسش اصلی کتاب را طرح می‌کند: آیا راه دیگری برای بزرگ‌کردن کودکان وجود دارد که بر همکاری، اعتماد و مهربانی استوار باشد نه بر سلطه، کنترل و اضطراب؟ دوکلف با سفر به جوامع مایا، هدزابی و اینویت نشان می‌دهد در بسیاری از فرهنگ‌ها، کودکان از همان سال‌های نخست، عضو واقعی خانواده و جامعه به‌شمار می‌آیند؛ در کارها سهیم‌اند، بدون اجبار کمک می‌کنند و در عین استقلال، پیوند عاطفی عمیقی با بزرگ‌ترها دارند. کتاب توضیح می‌دهد چگونه ساختار خانواده‌ی هسته‌ای، توصیه‌های تک‌بعدی متخصصان و تمرکز افراطی بر تحسین و سرگرم‌کردن، والدین غربی را تنها و فرسوده کرده است. پیام مرکزی آن کتاب این است که با الهام از سنت‌های فرزندپروری دیرینه و بازنگری در عادت‌های فرهنگی خود، می‌توان رابطه‌ای آرام‌تر، محترمانه‌تر و کارآمدتر با کودکان ساخت.

چرا باید کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری را بخوانیم؟

خواندن شکار، گردآوری، فرزندپروری فرصتی است برای دیدن فرزندپروری از بیرونِ حباب غربی و مقایسه‌ی عادت‌های روزمره با سنت‌هایی که هزاران سال آزموده شده‌اند. کتاب هم روایت صادقانه‌ی یک مادر خسته است و هم گزارشی میدانی از سه فرهنگ متفاوت که در آن‌ها کودکان بدون جنگ قدرت، همیار و آرام بزرگ می‌شوند. این ترکیب تجربه‌ی شخصی، پژوهش و مشاهده، چشم‌اندازی تازه برای بازطراحی رابطه‌ی والد و کودک فراهم کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شکار، گردآوری، فرزندپروری به کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر فرسودگی، کج‌خلقی‌های مکرر کودکان یا احساس تنهایی در فرزندپروری هستند. همچنین به علاقه‌مندان روان‌شناسی بین‌فرهنگی، مربیان، مشاوران و هرکسی که می‌خواهد بداند بیرون از الگوهای رایج غربی، چه شیوه‌های دیگری برای تربیت انسان‌های مهربان و مسئول وجود دارد.

بخشی از کتاب شکار، گردآوری، فرزندپروری

«در سکون آن صبح دسامبر، در حالی که در رختخواب دراز کشیده بودم، پیش خود به حقیقتی دردناک اعتراف کردم. دیواری داشت بین من و رزی حائل می‌شد. دیگر کم‌کم داشتم برای اوقاتی که بین من و او می‌گذشت، نگران می‌شدم؛ زیرا از آنچه اتفاق می‌افتاد می‌ترسیدم. از اینکه دوباره اختیارم را از دست بدهم می‌ترسیدم؛ از اینکه دوباره رزی را به گریه بیندازم می‌ترسیدم؛ از اینکه بار دیگر باعث بروز رفتارهای بدتری در او شوم می‌ترسیدم. و در نهایت، هراسم از این بود که من و رزی دشمن یکدیگر شویم. من در خانوادهٔ آشفته‌ای بزرگ شدم. دادوفریاد و کوبیدن در و حتی پرتاب کفش، تنها وسایل اصلی ارتباط بین من و والدین و خواهر و برادرهایم بود. بنابراین، در وهلهٔ اول، در واکنش به کج‌خلقی‌های رزی، همان طور رفتار کردم که پدر و مادرم با من رفتار کرده بودند. رفتاری توأم با سخت‌گیری و عصبانیت. و گاهی با صدای بلند کلمات ترسناکی به زبان می‌آوردم. این شیوه دقیقاً نتیجهٔ عکس داشت: رزی پشتش را خم می‌کرد و عین شاهین جیغ می‌زد و روی زمین می‌افتاد. تازه من می‌خواستم بهتر از والدینم رفتار کنم. می‌خواستم رزی در محیطی آرام بزرگ شود و راه‌های ارتباطی سازنده‌تری را به‌جای پرتاب چکمه بر سر کسی به او بیاموزم. به همین خاطر، دربارهٔ اینکه «تحکم» رویکرد مناسبی برای پرورش کودک هست و به مهار کج‌خلقی‌های رزی کمک می‌کند یا نه، با دکتر گوگل مشورت کردم. نتیجهٔ مشورت این بود که تحکم، به‌معنای «جدیت در عین مهربانی» است. ازاین‌رو، تلاش کردم چنین رفتاری در پیش گیرم. اما هیچ‌گاه نتوانستم آن را به‌نحوِ احسن انجام دهم؛ چراکه رویکرد مبتنی بر تحکم، بارها و بارها مرا به بن‌بست رساند. رزی می‌توانست تشخیص بدهد که من هنوز عصبانی‌ام و به همین ترتیب، هر دو در دور باطل گرفتار می‌شدیم. عصبانیت من او را وادار به رفتاری به‌مراتب بدتر می‌کرد. من نیز در پی این رفتار، عصبانی‌تر می‌شدم. و سرانجام کج‌خلقی‌های او به بمبی مخرب تبدیل می‌شد.»