کتاب هنر زندگی

کتاب هنر زندگی با عنوان فرعی تاملات سقراطی از افلاطون تا فوکو نوشته الکساندر نهاماس، فیلسوف امریکایی معاصر و استاد فلسفه دانشگاه پرینستون است. نهاماس در زمینه فلسفه، زیبایی شناسی یونان، فردریش نیچه، میشل فوکو و نظریه ادبیات فعالیت می‌کند.

 درباره کتاب هنر زندگی

 نهاماس معتقد است شیوه‌ای یگانه از زندگی وجود ندارد گه بهترین نوع زندگی برای همه باشد اما می توان گفت که زندگی فلسفی تنها روش در میان انبوه روش های ارزشمند دیگر است. او می‌گوید که اسراری ندارد بر فلسفه به عنوان شیوه‌ای از زندگی پافشاری کند اما باور دارد در پذیرش چنین مفهومی ناگزیریم و باید بررسی کنیم که چگونه این مفهوم تا امروز به حیاتش ادامه داده و وارد کار بعضی از فیلسوفان مدرن شده و چگونه برخی از ما هنوز در حقیقت بر مبنایِ چنین مفهومی زندگی می‌کنیم.

هدف این کتاب گشودنِ فضایی است برای گونه‌ای دیگر از فلسفه ورزیدن؛ گونه‌ای متفاوت از مفهوم امروزی فلسفه، اما الزاماً نه در تقابل و رقابت با آن. 

 خواندن کتاب هنر زندگی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 علاقه‌مندان به فلسفه مدرن و کتاب‌های فاسفه و زندگی مخاطبان این کتاب‌اند.

 بخشی از کتاب هنر زندگی

هیچ رمانی قادر نیست با چندگانگیِ انکارناپذیری که به سراسر کوه جادو رخنه کرده است برابری کند. هیچ قطعه‌ای نمی‌تواند بهتر از این گفتارِ کوتاه ناهمخوانیِ دوگانه طبیعتِ عشق را از «مقدس‌ترین» تا «شهوانی‌ترین»، چنین فشرده بیان کند که با ظرافت و البته حل‌نشدنی میانِ این دو قطب به ظاهر ناموافق برقرار است. آیرونیِ توماس مان به خواننده جوابی نهایی نمی‌دهد. هر داوریِ بی‌چون‌وچرایی دربارهٔ هویتِ هانس کاستورپ قهرمانِ نامتعارف و بی‌ادعایِ رمان یا دربارهٔ ماهیتِ بیماریِ او که ملاقاتِ سه هفته‌ای‌اش از آسایشگاه را به اقامتی هفت‌ساله بدل می‌کند، ‌ در چنبرهٔ خودفریبیِ‌مان گرفتار می‌شود. آیرونیِ مان، در روندِ توصیفِ زندگیِ انباشته از خود فریبی‌هایِ مدام تمامیِ شخصیت‌هایِ داستان، خواننده را نیز به خودفریبی وامی‌دارد، تا بی‌هیچ دلیلِ موجهی در برابر آنها احساس برتری کنند. منتقدی نوشته است: «لبخندِ پرسش‌برانگیزِ رمان به یک اندازه نویسنده و سوژه‌اش را هدف گرفته.» اما خواننده نیز هدفِ این لبخند است، و همان‌طور که خواهیم دید، این لبخند نه از سرِ مهربانیِ محض است و نه به تمامی خیرخواهانه.

من با توماس مان آغاز می‌کنم تا گونه‌ای تمام‌عیار از آیرونی را نشان بدهم؛ آیرونیِ او وضعیتِ واقعی ذهنی آیرونیست را آشکار نمی‌کند و حتا به تلویح می‌گوید چنین وضعیتی شاید هرگز وجود نداشته باشد. این آیرونی از نویسنده و همچنین از شخصیت‌هایش رازی می‌سازد که غالباً خواننده را فریب می‌دهد. بنیان این کار را افلاتون گذاشت که شاید هنوز هول‌انگیزترین نمونهٔ آن است. هدفِ من بررسیِ پدیده‌ای غیرعادی و تقریباً متناقض‌نما است که از آیرونی افلاتون و سقراط، شخصیت آفریدهٔ افلاتون که موقعیت پا برجاتری از آفریننده‌اش در دنیای واقعی یافت، رفته رفته سنت کاملی سر بر آورد که می‌تواند مبنایی باشد برای چگونه زیستن.

دشمنان و نیز ستایشگرانِ سقراط از این سنت تفاسیر مختلف داده‌اند و به سرانجام‌هایِ کاملاً ناهمگون هدایت شده‌اند. و حالا دیگر به اصل و نَسب تمامِ سنت‌های فلسفی، تمام دیدگاه‌هایِ فلسفی نه به عنوان قواعدِ نظری بلکه به عنوان هنر زندگی نگاه می‌شود. این سنت تصاویری بسیار متفاوت از سقراط به‌وجود آورد و مفاهیمی بسیار گوناگون از خود زندگی به دست داد. و به طور خاص، الهام‌بخشِ نگاهی ویژه شد که با ارزش‌ترین شیوهٔ زندگیِ انسانی را در نهایتِ فردیت‌یافتگی و تقلیدناپذیری آن می‌داند. اما تمامِ این زندگی‌هایِ فردیِ گوناگون که سه نوع آن را در بخشِ دوم این کتاب بررسی می‌کنیم، به طور واضح به سقراط برمی‌گردد که مصرانه چهره‌ای خاموش و رسوخ ناپذیر تحویلِ این مفسران می‌دهد و راه دست‌یابی به زندگی‌اش را آشکار نمی‌کند. مسئلهٔ حیرت‌انگیز اینجا است که آیا پیروان او، اعم از دوستان و دشمنان، به طریقی مضحکهٔ سقراط نشده‌اند؟ اما پیش از اینکه به سقراط بپردازیم، با شخصیتی متواضع‌تر شروع می‌کنیم که مطلقاً به سترگی و ستایش برانگیزیِ او نیست اما شاید به همان اندازه آدمی رازآمیز است و می‌کوشد با خونسردیِ خاصِ خود، به شیوهٔ مردمِ طبقه متوسط زندگی خودش را بسازد.