کتاب عیار تجربه

کتاب عیار تجربه نوشته محمدحسن وکیلی است. کتاب عیار تجربه را موسسه خدمات مشاوره ای و پژوهش های اجتماعی آستان قدس رضوی منتشر کرده است.

درباره کتاب عیار تجربه

در گذشته طبیعیات (فیزیک و شیمی و زیست) شاخه‌ای از دانش فلسفه بود و در طبقه‌بندی علوم در رده بعد از فلسفه الهی قرار می‌گرفت و ارتباط استواری میان فلسفه الهی و فلسفه طبیعی وجود داشت و غالب دانشمندان طبیعیات، از فلسفه الهی نیز مطلع بودند.

فلسفه‌الهی هم تأمین کننده دسته‌ای از پیش‌فرض‌های علم تجربی بود و هم در استدلال‌ها و نتیجه‌گیری‌ها به علم تجربی جهت‌ می‌داد و کمک می‌کرد که علم تجربی از مجرای صحیح تفکر خارج نشده و نتایج غیرمنطقی تولید نکند.

این کتاب برای اولین بار در تلاش است تا برای مخاطب نخبه و جوان خود از لایه های فراتجربی دانش سخن گفته و با نگاهی موشکافانه و سیر انتقادی در آثار فیلسوفان و نظریه پردازان غربی، نقش تجربه و محدوده اعتبار علوم تجربی را تبیین نموده و در نهایت با دقتی فلسفی، شماری از نظریات مهم و جنجالی جهان علم نظیر تکامل، بیگ بنگ و ... را از دیدی کلان و از منظر فلسفه علم به نقد می‌گذارد.

خواندن کتاب عیار تجربه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به علم و فلسفه پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب عیار تجربه

چیستی و قلمرو علم تجربی

علم تجربی دانشی است که بر اساس تجربه شکل گرفته است؛ یعنی فقط زمانی گزاره‌ای را معتبر می‌شمرد که پشتوانه‌ای از تجربه و حس، آن را تأیید کند.

تجربه، محصول مشاهدات و آزمایش‌های مکرر و پی‌درپی است و منظور از مشاهده و آزمایش، ارتباط گرفتن با یک چیز یا آثار مستقیم یک چیز از طریق حواس پنج‌گانه.

ازاین‌رو، علوم تجربی از چیزهایی بحث می‌کند که به چنگ تجربه و مشاهده درمی‌آید و می‌توان با آن‌ها یا آثار مستقیمشان، از طریق حواس پنج‌گانه ارتباط برقرار کرد.

بنابراین، دایرهٔ علوم تجربی همهٔ عالم را دربر نمی‌گیرد و اگر چیزی ماورای حس و ماده (متافیزیک) وجود داشته باشد، این علم نمی‌تواند دربارهٔ آن اظهارنظر کند و سخنی بگوید ولی در محدودهٔ امور حسی، علوم تجربی می‌توانند در هر عرصه‌ای وارد شوند.

گاه دانش تجربی از خواص ماده (جسم و انرژی) و حرکت و تبدیل آن (فیزیک) بحث می‌کند و گاه از نحوهٔ ترکیبات مواد و تأثیر آن‌ها بر یکدیگر (شیمی) و لحظه‌ای از رفتارهای حیاتی موجودات زنده (زیست‌شناسی) و درجایی دیگر از روش حفظ سلامت یا درمان موجودی زنده (پزشکی و دام‌پزشکی) و گاه از خصوصیات روانی انسان (روانشناسی تجربی) و هنگاهی از احوال اجتماع و فرایندهای تغییر در آن (جامعه‌شناسی تجربی) و... که در همهٔ این حوزه‌ها علم تجربی از تجربه مدد می‌گیرد و با بررسی تکرار پدیده‌ها به گزاره‌هایی علمی دست می‌یابد.

در اصطلاح امروزی گاهی به علوم تجربی، علوم تجربیِ طبیعی گفته می‌شود؛ یعنی علومی که موضوع آن طبیعت (غیر انسان مانند ماده، حیوانات، زمین، سنگ‌ها و... یا بدن انسان) باشد و علوم انسانی (علومی که دربارهٔ مسائل مربوط به روان و ادراک انسان بحث می‌کند؛ مانند ادبیات، حقوق، اقتصاد، مدیریت، روانشناسی، جامعه‌شناسی، تاریخ، منطق و فلسفه و...) را شامل نمی‌شود.

بحث‌های ما نیز در این کتاب بیشتر دربارهٔ علوم تجربی به همین معنای خاص آن (علوم طبیعی) است.