کتاب معادشناسی؛ کتاب معلم معارف کاربردی (۷)

معادشناسی هفتمین جلد از مجموعه معلم معارف کاربردی نوشته حجت الاسلام والمسلمین حاج شیخ محمد حسن وکیلی است. این کتاب را موسسه خدمات مشاوره‌ای و پژوهش‌های اجتماعی آستان قدس رضوی منتشر کرده است.

درباره مجموعه کتاب معلم معارف کاربردی

دورهٔ اخیر، اوج هجوم فکری و فرهنگی باطل علیه حق و تقابل ایمان و کفر است. شبهات، مغالطات و آموزه‌های غیرالهی، در حوزهٔ عقاید، فرهنگ، اخلاق و سبک زندگی از هر سو بر ذهن و فکر جوانان و نوجوانان مسلمان فرومی‌ریزد. شرایط موجود و لزوم مقاومت در جبههٔ حق و نبرد فکری و فرهنگی با باطل، ضرورت عرضهٔ نظام فکری صحیحِ الهی و آسان‌سازی آموزش آن را دوچندان کرده است. از این رو نیاز به تولید محتوا و قالب‌های جدید برای انتقال این معارف بیشتر و بیشتر احساس می‌شود.

بر این اساس مؤسسهٔ جوانان آستان قدس رضوی که رسالت خود را خدمت‌گزاری در عرصهٔ تربیت نسل نوجوان و جوان تعریف کرده است، تولید محتوای آموزشی-معارفی برای نوجوانان و جوانان را در دستور کار خود قرار داده و برگزاری دوره‌های آموزشی معارف را در قالب‌های گوناگون آغاز کرد. در این راستا، سلسله کتاب‌هایی با عنوان «برترین آرزو» تولید شد. این سلسله کتاب‌ها، دورهٔ هفت جلدی معارف با رویکرد کاربردی است که به تبیین یک دوره اصول عقاید به زبان ساده و پاسخ به شبهات روز می‌پردازد و دیگر کتاب‌ها، هرکدام به تکمیل و توضیح بخشی از آن مربوط است. مجموعهٔ حاضر نیز با عنوان «کتاب معلم معارف کاربردی» گامی در راستای آموزش بهتر دورهٔ معارف کاربردی است.

مجموعه کتاب‌های معارف کاربردی، بر اساس نظام فکری‌توحیدی اسلام و امتداد تربیتی و آموزشیِ آن شکل گرفته است. این مجموعه تلاش می‌کند تا فراگیران، تصویری صادق، جامع و دقیق از واقعیت‌ها به دست آورند و بتوانند با تقویت توان عقلانی و استدلالی، زمینهٔ تمایلات و کُنش‌های خود را تنظیم کنند.

در نگارش کتاب آموزشی دورهٔ معارف کاربردی، تلاش شده است که شروط کتاب آموزشی رعایت شود؛ مطالب به‌صورت درس‌به‌درس با ترتیب منطقی و زبان سادهٔ آموزشی تدوین گردیده و برای فهم یک مطلب، به مطالب بعدی کتاب یا توضیحات کتاب دیگری نیاز نیست. سطح جلدهای کتاب نیز متفاوت تنظیم شده است. جلدهای اول آسان‌تر و به‌ترتیب جلدهای بعدی سخت‌تر خواهد شد.

خواندن کتاب معادشناسی؛ کتاب معلم معارف کاربردی (۷) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

مربیان و معلمان معارف اسلامی مخاطبان این کتاب‌اند. 

بخشی از کتاب معادشناسی؛ کتاب معلم معارف کاربردی (۷)

ما نیاز داریم از مسیری به حقانیت و صدق کلام انبیای الهی برسیم و کشف کنیم آن‌ها در مقام عصمت هستند و آن‌چه می‌گویند حق است. این بحث مربوط به «راهنماشناسی» است. هنگامی‌که به کلام ایشان رجوع می‌کنیم، درمی‌یابیم خصوصیات و تفاصیلی را برای زندگی بعد از مرگ مطرح کرده‌اند و از اینکه بعد از مرگ زنده هستند خبر داده‌اند. این راه، ذاتاً یک راه خیلی خوب و درون‌دینی است؛ و در مرحلهٔ پس از پذیرش نبوت و اثبات حقانیت کلام اولیای الهی، قرار دارد.

حال، این سؤال اساسی مطرح است که آیا می‌توان قبل از معاد، نبوت و دین را اثبات کرد؟ به این سؤال، دوگونه پاسخ داده‌اند: در پاسخ اول بعضی اعتقاد دارند که معاد، پیش‌فرضِ بحث نبوت و اثبات دین است. اگر آخرتی نباشد، برای اینکه پیامبری هم باشد، دلیلی وجود ندارد. زیرا عقل انسان به‌تنهایی می‌تواند تدبیر امور دنیوی را متکفل شود و نیازی به بعثت انبیا نیست و استدلال‌هایی که برای نقص عقل اقامه می‌شود، مربوط به مدیریت دنیا برای رسیدن به آخرت است. مرحوم آیت‌الله حاج سید مصطفی خمینی (ره) در حاشیۀشان بر اسفار می‌فرماید:

«اعلم: أن ما سلکه أرباب العرفان و الشهود فی مسائل البرازخ و القیامة و کیفیة تنعم الموجودات بعد الحشر و تعذبهم و الکیفیات المناسبة الحاصلة لهم فیهما و المؤلمات المؤذیة الحاضرة لدیهم هو مما یشهد علیه البراهین و یساعد الذوق و بعض الأمور الأخر. بل قد اقمنا أن بناء إرسال الرسل و الکتب علی هذه المقالة و إلا لا تمس الحاجة إلیهم اصلاً، و لاسیما بعد ما نجد أهل الدنیا تکون منظمة بأحسن النظام و تتعیش الخلائق أتم العیش، و نری أن الممالک الراقیة بعیدة عن إسم الإسلام فضلا عن رسمه و بالعکس، فیعلم منه أن الرسل أطباء النفوس و تذکار المسئل القهریه، و تکون الجنة و النار من التبعات الطبیعیة للأفعال و الأعمال و الأفکار و الاعتقادیات، و تنقسم عندهم إلی جحیم الذات و الصفات و الأعمال و جنتها هکذا»۷۹

یعنی اگر بحث معاد را در نظر نگیریم شاید بحث نبوت عامه را نتوان به‌راحتی‌ها اثبات کرد. پس طبیعتاً در گام اول باید به تبیین معاد پرداخت و سپس به مبحث نبوت عامه و بعد از نبوت خاصه، وارد شد. در این مسیری نمی‌توان برای اثبات معاد به کلمات انبیا تمسک کرد؛ چون مستلزم دور می‌شود.