کتاب راهنما شناسی؛ کتاب معلم معارف کاربردی (۴)

راهنما شناسی چهارمین جلد از مجموعه معلم معارف کاربردی نوشته حجت الاسلام والمسلمین حاج شیخ محمد حسن وکیلی است. این کتاب را موسسه خدمات مشاوره‌ای و پژوهش‌های اجتماعی آستان قدس رضوی منتشر کرده است.

درباره مجموعه کتاب معلم معارف کاربردی

دورهٔ اخیر، اوج هجوم فکری و فرهنگی باطل علیه حق و تقابل ایمان و کفر است. شبهات، مغالطات و آموزه‌های غیرالهی، در حوزهٔ عقاید، فرهنگ، اخلاق و سبک زندگی از هر سو بر ذهن و فکر جوانان و نوجوانان مسلمان فرومی‌ریزد. شرایط موجود و لزوم مقاومت در جبههٔ حق و نبرد فکری و فرهنگی با باطل، ضرورت عرضهٔ نظام فکری صحیحِ الهی و آسان‌سازی آموزش آن را دوچندان کرده است. از این رو نیاز به تولید محتوا و قالب‌های جدید برای انتقال این معارف بیشتر و بیشتر احساس می‌شود.

بر این اساس مؤسسهٔ جوانان آستان قدس رضوی که رسالت خود را خدمت‌گزاری در عرصهٔ تربیت نسل نوجوان و جوان تعریف کرده است، تولید محتوای آموزشی-معارفی برای نوجوانان و جوانان را در دستور کار خود قرار داده و برگزاری دوره‌های آموزشی معارف را در قالب‌های گوناگون آغاز کرد. در این راستا، سلسله کتاب‌هایی با عنوان «برترین آرزو» تولید شد. این سلسله کتاب‌ها، دورهٔ هفت جلدی معارف با رویکرد کاربردی است که به تبیین یک دوره اصول عقاید به زبان ساده و پاسخ به شبهات روز می‌پردازد و دیگر کتاب‌ها، هرکدام به تکمیل و توضیح بخشی از آن مربوط است. مجموعهٔ حاضر نیز با عنوان «کتاب معلم معارف کاربردی» گامی در راستای آموزش بهتر دورهٔ معارف کاربردی است.

مجموعه کتاب‌های معارف کاربردی، بر اساس نظام فکری‌توحیدی اسلام و امتداد تربیتی و آموزشیِ آن شکل گرفته است. این مجموعه تلاش می‌کند تا فراگیران، تصویری صادق، جامع و دقیق از واقعیت‌ها به دست آورند و بتوانند با تقویت توان عقلانی و استدلالی، زمینهٔ تمایلات و کُنش‌های خود را تنظیم کنند.

در نگارش کتاب آموزشی دورهٔ معارف کاربردی، تلاش شده است که شروط کتاب آموزشی رعایت شود؛ مطالب به‌صورت درس‌به‌درس با ترتیب منطقی و زبان سادهٔ آموزشی تدوین گردیده و برای فهم یک مطلب، به مطالب بعدی کتاب یا توضیحات کتاب دیگری نیاز نیست. سطح جلدهای کتاب نیز متفاوت تنظیم شده است. جلدهای اول آسان‌تر و به‌ترتیب جلدهای بعدی سخت‌تر خواهد شد.

جلد چهارم از مجموعه معارف کاربردی، کتاب راهنماشناسی است. در فضای متعارف کتاب‌های عقاید و کلام بعد از مبحث «توحید» مباحث «نبوت و امامت» مطرح می‌شود اما در این مجموعه ترتیب مباحث تغییر کرده است. به این صورت که بعد از مسئلۀ «توحید» یک جلد مباحث راهنماشناسی قرار داده شده است و در آن نبوت و و وصایت و امامت عامه یا به تعبیری شئون انسان کامل معصوم بررسی می‌شود. جلد بعد مباحث مربوط به نبوت خاصه و جلد ششم هم مباحث وصایت و امامت خاصه است.

خواندن کتاب راهنماشناسی؛ کتاب معلم معارف کاربردی (۴) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

مربیان و معلمان معارف اسلامی مخاطبان این کتاب‌اند.

بخشی از کتاب راهنماشناسی؛ کتاب معلم معارف کاربردی (۴)

علت اینکه مباحث با عنوان «سفر به عالم ملکوت» شروع شده است این است که قبل از شناخت جایگاه راهنمایان و اولیاء الهی می‌بایست سفر به سوی خداوند را توضیح دهیم و بعد از آن بگوییم اولیاء الهی کسانی هستند که به‌سمت خداوند سفر کرده و به مقصد رسیده‌اند. متکلمان از قدیم معتقد بودند که پیامبران انسان‌های خوبی بر روی زمین هستند که فرشتهٔ الهی از بالا آمده و با آن‌ها صحبت می‌کند اما بر خلاف این تصور، حقیقت این است که پیامبران الهی کسانی هستند که از عالم پایین به عوالم فوقانی سفر کرده و به مقام لقاءالله رسیده‌اند و قرار است دیگران را نیز به این سفر ببرند. کار امام، بردن انسان به‌سوی آسمان است. در کافی در بَابُ مَعْرِفَةِ الْإِمَامِ وَ الرَّدِّ إِلَیه روایت می‌کند:

«عَنْ أَبِی حَمْزَةَ، قَالَ: قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ (ع): «یا أَبَا حَمْزَةَ، یخْرُجُ أَحَدُکمْ فَرَاسِخَ، فَیطْلُبُ لِنَفْسِهِ دَلِیلًا، وَ أَنْتَ بِطُرُقِ السَّمَاءِ أَجْهَلُ مِنْک بِطُرُقِ الْأَرْضِ، فَاطْلُبْ لِنَفْسِک دَلِیلًا»۶.

اگر این تصویر صحیح از جایگاه ولایت، نبوت و امامت ترسیم شود، بسیاری از شبهات عصمت و امثال آن حل خواهند شد. البته عرض خواهیم کرد که وقتی اولیاءالهی به مقام بقاء تنزّل می‌کنند در بسیاری مواقع کیفیت وحی به این شکل است که مَلَک الهی از عالم بالا به پایین نزول می‌کند زیرا پیامبر در حالی هستند که نمی‌خواهند به عالم بالا صعود نمایند، اما در هر صورت حقیقت نبوت به‌معنای صعود به ملکوت است نه اینکه فرشته‌ای از بالا نزول کند و مطلبی را به‌شکل دیدنی و یا شنیدنی به او منتقل نماید. با این توضیح دلیل شروع این مباحث با عنوان «سفر به عالم ملکوت» روشن می‌شود.