کتاب محمدعلی فروغی و ساختارهای نوین مدنی

کتاب محمد علی فروغی و ساختارهای نوین مدنی اثر علی اصغر حقدار جلد چهارم از مجموعه اندیشه‌های ایرانی است. در این کتاب نگاهی می‌کنیم به مجموعه فعالیت‌های مختلفی که او در راستای پیشبرد اهداف خود و اعتلای ایران انجام داده است. 

درباره کتاب محمد علی فروغی و ساختارهای نوین مدنی

ذُکاءُالمُلک، یا همان محمد علی فروغی معروف را همه ما احتمالا به تصحیحی می‌شناسیم که از دیوان سعدی انجام داده است و در خانه‌های ما جای دارد. اما او تنها یک مصحح متون ادبی نبود. ذکاءالملک ملی‌گرا، تجددخواه، روشن‌فکر، مترجم، ادیب و سخن‌شناس، فیلسوف، تاریخ‌دان، روزنامه‌نگار، سیاست‌مدار، دیپلمات، نماینده و رئیس مجلس، وزیر و نخست‌وزیر ایران بود و نقش او را در جریان روشنفکری ایران نمی‌توان کمرنگ انگاشت. 

محمد علی فروغی فرزند محمد حسین فروغی است که خود، یکی از ادبای سرشناس ایران است. او نماینده و رئیس مجلس بوده و همچنین مدتی در سمت وزارت و نخست وزیری نیز فعالیت کرده است. از جمله فعالیت‌های ماندگار فروغی، پایه‌گذاری فرهنگستان ایران و کمک در تاسیس دانشگاه تهران است. 

علی اصغر حقدار در کتاب محمد علی فروغی و ساختارهای نوین مدنی نگاهی به زندگی و فعالیت‌های این چهره شاخص ادبی کرده است. او در این کتاب بررسی کامل و جامعی از فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی او انجام داده است تا نقش او را در پیشبرد جریان‌های فرهنگی در ایران، واضح کند و از سوی دیگر، نشان دهد که چرا لقب روشنفکر به راستی بر قامت چنین مردی، برازنده است. 

کتاب محمد علی فروغی و ساختارهای نوین مدنی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم 

خواندن کتاب محمد علی فروغی و ساختارهای نوین مدنی را به تمام کسانی پیشنهاد می‌کنیم که دوست دارند با زندگی، طرز تفکر، فعالیت‌ها و اندیشه‌های سیاسی این شخصیت مهم ایرانی آشنا شوند. 

بخشی از کتاب محمد علی فروغی و ساختارهای نوین مدنی

در بخش پیش روشن شد که فروغی بر خلاف عده‌ای از نخبگان فرهنگی و مردان سیاسی، دریافتی واقع‌بینانه از پارادایم جامع مدرنیته داشت؛ وی به درستی فهمیده بود که تحول ذهنی توام با تحول اجتماعی و دگردیسی سیاسی و تغییر اقتصادی، پویش‌های تاریخی تمدن انسانی را شکل داده‌اند و خردورزی و تربیت خردمندانه یکی از محورهای اصلی پدید آمدن پارادایمی و از بین رفتن پارادایمی دیگر است. همان طور که اشاره شد فروغی آگاهانه از سرآغازهای فلسفهٔ مدرن خبر داشت و برای این که ایرانیان را متوجه جایگاه مرکزی فلسفه و خردورزی در تحول زیستی ـ فرهنگی خود گرداند، نخستین و بهترین متن را از سیر فلسفه در اروپا تهیه و منتشر کرد و همو بود که با ترجمهٔ یکی از اصلی‌ترین رساله‌های فلسفهٔ مدرن، به اهمیت روش در اندیشه‌ورزی اشاره نمود؛ با این حال فروغی تجدد فلسفی را از رهگذر بازخوانی حکمت سنتی و نگرهٔ تاریخی به فلسفه می‌فهمید و به همین خاطر هم در پرورش فکری خود به آموزش حکمت قدیم پرداخت و هم به تصحیح متون کهن در فلسفهٔ دورهٔ اسلامی اقدام کرد و هم به ترجمه و انتشار فلسفهٔ یونان مبادرت ورزید. فروغی در اشاره به دغدغه‌های فلسفی خود می‌نویسد: «این جانب که همه عمر گرفتار مشاغل دولتی بودم، از آن جا که به علم و معرفت عشق داشتم و نیز اشتیاق به این که تا بتوانم کار تحصیل علم را بر دانش‌پژوهان آسان کنم، تفنن و تفریح خود را در تألیف و ترجمه کتب یافتم و از جمله هوس‌ها که در دل پروردم، این بود که حکمت قدیم و جدید را به دسترس طالبان علم بگذارم و چون در حکمت مشا کتابی معتبرتر از شفا نیست با بال شکسته اندیشه بلندپروازی به سرم زد و بر آن شدم که هر اندازه از آن کتاب گران‌بها را بتوانم به فارسی درآورم.» (مقدمه بر ترجمه فن سماع طبیعی، ص ۱۲۷ و ۱۲۸)

فروغی در توضیح انگیزهٔ خود از ترجمه فلسفهٔ یونان به زبان فارسی می‌نویسد: «چون رسائل و کتب افلاطون اشهر حکمای عالی قدر یونان که در لفظ گرانبهاترین عقد لآلی است و در معنی کلید گنج معالی تاکنون به زبان پارسی درنیامده و این برای ما ایرانیان فقدانی عظیم است، لهذا خاطر هوای ترجمه آن خزاین معرفت از السنه اروپایی می‌نمود و از آن جا که مجموع آن کتب نفیسه بحری زاخر و ترجمه آن به تمامی از کارهای معظم محسوب است، از یاری توفیق بر انجام این مقصود اطمینان نداشتم. پس در بدو اقدام کار را بزرگ نگرفتم تا امید حصول بیشتر و غایت وصول نزدیک‌تر باشد و عجالة... سه رساله از آن رسایل شریفه را که در شرح محاکمه و شهادت سقراط استاد محبوب افلاطون و متضمن فوائد بسیار است از ترجمه‌های معتبر فرانسوی به فارسی آوردم...»(مقدمه حکمت سقراط و افلاطون، ص ۵) از نظر فروغی فلسفه ارمغان یونیانیان به دنیا است و فلسفهٔ جدید غرب در واقع تجدید نظری است در آن فلسفه که با دکارت در کنار لایه‌های دیگر دنیای نوین عرضه شده است.