کتاب خودشناسی

کتاب خودشناسی یکی از کتاب‌های مجموعه مدرسه زندگی اثر فیلسوف و نویسنده مشهور معاصر آلن دوباتن است. دوباتن در کتاب‌های مجموعه مدرسه زندگی پیوندی میان فلسفه و زندگی روزمره برقرار کرده و می‌کوشد پیپه‌هایی را که در زندگی روزمره با آنها روبه روییم از منظر فلسفی تشریح و تحلیل کند.

درباره کتاب خودشناسی

ما بر این باوریم که گام نخست در مسیر موفقیت خودشناسی است. تنها وقتی درک و تصور درستی از خودمان و شخصیت‌مان داشته باشیم می‌توانیم تصمیم‌های مطمئن، بخصوص در زمینه‌ی مسائل عاطفی و کاری، بگیریم.

متأسفانه، ابزار مناسب و تکنیک‌های درستِ خودشناسی و کسب موفقیت را نمی‌توان به‌سادگی پیدا کرد. این جور مسائل را نه در مدرسه، نه در دانشگاه، و نه در محیط کار به ما آموزش نمی‌دهند. بسیاری از ما درگیر زندگی می‌شویم بدون آنکه اصلاً بفهمیم در پسِ ذهن‌مان چه می‌گذرد.

به همین دلیل، مدرسه‌ زندگی شکل گرفت؛ تا منبعی باشد برای کمک به ما در جهت فهم خودمان و بهبود روابط‌مان هم در حوزه‌ی کاری و هم اجتماعی. می‌خواهیم با کمک مدرسه‌ زندگی یاد بگیریم به آرامش برسیم و از زندگی‌مان بیشتر لذت ببریم.

 دوباتن در کتاب خودشناسی به درک ناقص و ناچیز ما از ذهن خودمان اشاره می‌کند و می‌گوید از ویژگی های ذهن ما این است که شاخت ناکافی و ناکاملی از آن داریم. دوباتن در این کتاب سعی نموده است ذهن ما و زوایای پنهان آن را بیشتر و بهتر به ما بشناساند. از چیزهایی بگوید که باعث اشتباه ما در خودشناسی می‌شوند و راهکارهایی بدهد که با کمک آنها بتوانیم ذهن و ویژگی‌های خاصش را شایسته‌تر از پیش بشناسیم.

 خواندن کتاب خودشناسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 علاقه‌مندان به کتاب‌هایی درباره ذهن و خودشناسی و دوست‌داران کتاب‌های حوزه فلسفه و زندگی مخاطبان این کتاب‌اند.

 بخشی از کتاب خودشناسی

مراقبهٔ فلسفی با این پرسش آغاز می‌شود: الان بابت چه چیزی مضطرب هستم؟

زندگی عموماً فراتر از حدّ انتظار ما دلهره‌زا است. ما در این دنیای متزلزل مدام باید حواسمان باشد راه صحیح را پیدا کنیم. ما گروگانِ دائمیِ سرنوشتِ هوس‌باز هستیم. در هر دقیقه از بیداری، یک رادارِ بی‌قرار در بخشی از ذهن ما مشغول پاییدن یک افق گسترده و تا حدّی غبارآلود است تا منابع تازه‌ای از بلاتکلیفی و ریسک را ثبت کند: جلسه چطوری پیش خواهد رفت؟ کِی باید برویم؟ چه اتفاقی برای نامه‌ها افتاد؟ پنج سال دیگر اوضاعمان چطوری است؟ نزدیک‌ترین دستشویی کجاست؟ ما همیشه به اندازهٔ یک واحد ریسک (نه بیشتر) از آسیب، رسوایی، و تباهی فاصله داریم.

در طول مراقبه باید به تمام اضطراب‌های خود فرصت ابرازِ وجود بدهیم، زیرا سه‌چهارم تشویش‌های ما هیچ علّت بیرونی ندارند، بلکه چون به نگرانی‌های خود وقت کافی جهت بررسی و درک آن‌ها اختصاص نداده‌ایم به صورت تشویش درآمده‌اند. تنها با گوش دادن به آن‌هاست که می‌توانیم شدّت اضطراب خود را تخفیف دهیم. اگر قرار بود سِیر ناخودآگاه در حالت تشویش و سراسیمگی را ثبت کنیم، نتیجه پریشان‌گویی‌های گیج‌کننده می‌شد: «...دوباره که بیسکوئیت ریختی همه‌جا، از دست تو، آخه چرا، مگه کوری، ای وای قرارداد فروش، نه اونا نمی‌تونن از پسش بربیان، دستشویی رو نگاه، فردا به قرار ساعت ۱۰:۳۰ نمی‌رسم، چرا خودم رو قاطی این قضیه کردم، فاکتور عوضی، چرا من، تقصیر خودمه، شاخه‌های درخت، خوابم نمی‌بره...»

این نهر خروشان را می‌توان کم‌کم از شتاب انداخت، انرژی‌اش را گرفت، و تبدیلش کرد به چند جویبار تا رفته‌رفته خشک شود و هیجانش گرفته شود. وقتی بنشینیم و اضطراب‌های خود را هدفمندانه واکاوی کنیم، حالت عصبانیت و دلشورگی‌مان از بین می‌رود.

ما باید مهار اضطراب‌های خود را به دست بگیریم و خودمان را ملزم کنیم که در خیال خود ببینیم اگر تهدیدهای آن‌ها به بروز فاجعه عملی شود، چه اتفاقی خواهد افتاد: اگر تمام دلشوره‌ها و نگرانی‌های ما واقع شوند چه اتفاقی برای‌مان خواهد افتاد؟ به فرض که این اتفاق بیفتد، از کجا معلوم من آسیب ببینم؟ بازی خیالی با وخیم‌ترین عواقبِ احتمالی بهترین راه برای خنثا کردن دل‌نگرانی‌هایی است که اگر به آن‌ها بی‌اعتنایی شود، ما را عاصی می‌کنند. باید تک‌تک آن‌ها را به همین صورت در ذهنمان احضار کنیم؛ خواهیم دید که این روش در اکثر موارد نجات‌بخش است.

تمرین: تفسیر اضطراب

بنویسید بابت چه چیزی مضطرب هستید؛ دست‌کم هشت مورد نام ببرید. در این مرحله، هر مورد باید تک‌کلمه‌ای باشد (یا فوقش چند کلمه).

اشکالی ندارد اگر بعضی از اضطراب‌هایتان خیلی پیش‌پاافتاده یا به نحو جالب و غم‌انگیزی دامنه‌دار باشند. اگر برای‌تان مشکل است، در هر یک از مقوله‌های زیر دنبال مواردی بگردید که برای‌تان اضطراب‌آفرین هستند:

- کار و کسب

- روابط عاطفی

- فرزندان / والدین

- سلامت

- پول

- کارهایی که باید انجام دهم

وقتی فهرست خود را تکمیل می‌کنید، حس شگفت‌آور رهایی به شما دست می‌دهد.