کتاب حزب در نظام اسلامی

حزب در نظام اسلامی کتابی نوشته حیات‌الله یوسفی است که جایگاه احزاب در سیستم سیاسی نظام اسلامی را بررسی کرده است.

درباره کتاب حزب در نظام اسلامی

کانون بحث این تحقیق، بررسی جایگاه احزاب در سیستم سیاسی نظام اسلامی و نقش نهادی آن در ساختارهای کلان این نظام است. اینکه حزب در نظام اسلامی، چگونه موقعیت نهادی خود را در زمینه های اجتماعی و سیاسی تعریف می‌کند و ویژگی‌ها، کارکردها و ارتباط ارگانیک آن با دیگر بخش‌ها و اجزای فعال این نظام اجتماعی چیست، مهم‌ترین مسائل مطرح‌شده این اثر است.

اثر حاضر محصول تلاش گروه «نظام‌ها و مطالعات انقلاب اسلامی» مرکز پژوهش‌های جوان است. این مجموعه، شاخه‌ای از شاخسار پربار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی است که با گروه‌های علمی «بینش و اندیشه»، «مطالعات فرهنگی و اجتماعی»، «نظام‌ها و مطالعات انقلاب اسلامی»، «اخلاق، تربیت و روان‌شناسی»، «سنت‌های حوزوی و آداب طلبگی» و «ادب و هنر» به افق‌های پیشِ‌رو و گام‌های پیشرو در عرصه فرهنگ جامعه اندیشیده و آثار مفیدی به ثمر نشانده است.

کتاب متمرکز بر یافتن پاسخ این مسئله است که جایگاه احزاب در مجموعه نظام اسلامی و نقش نهادی و رفتاری آن در فعالیت‌های کلان اجتماعی چیست؟ وقتی از حزب و جایگاه آن در نظام اسلامی بحث می‌کنیم، مراد این است که موقعیت حزب [به عنوان نهادی تاثیرگذار] در ساختار کلان نظام اسلامی و نقش آن در این مجموعه مورد توجه قرار خواهد گرفت؛ برای مثال، بیان خواهد شد که احزاب سیاسی در مجموعه کلان نظام اسلامی، به عنوان یک نهاد فعال اجتماعی و سیاسی و در موقعیت میانی بین بزرگ‌ترین نهاد جامعه اسلامی [نظام سیاسی] و سطح ساده اجتماع تعریف می‌شوند. طبعا ویژگی‌ها، کارکردها و ارتباط ارگانیک آن با سایر مجموعه‌ها و اجزای فعال این نظام کلان اجتماعی [البته مطابق با مبانی، اصول و فرهنگ اسلامی] بیان شده است.

 خواندن کتاب حزب در نظام اسلامی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 همه علاقه مندان و پژوهشگران علوم سیاسی مخاطبان این کتاب‌اند.

 بخشی از کتاب حزب در نظام اسلامی

«Party» در انگلیسی یا «parti» در فرانسه برگرفته از مصدر «partir» به معنای گرفتن یا قسمت‌کردن است که معادل فارسی آن را «حزب» برگزیده اند. کاربرد این واژه در ادبیات سیاسی حتی بر مفهوم طبقه نیز تقدم تاریخی دارد. در قرون وسطی، party معنی نظامی داشته و به عده‌ای اطلاق می‌شده است که برای رفتن به صحنه نبرد از دیگران به صورت «مجزا» می رفته اند. پسین‌ترها این واژه درباره اشراف شورشی که علیه لوئی سیزدهم و چهاردهم با بیگانگان متحد شدند به کار برده می‌شد. در طول قرن نوزدهم، برای مدت ها واژه party مترادف با «گرایش» یا «طرز فکر» بود؛ گرایشی که اندیشه های یک طبقه یا گروه اجتماعی مشخص را به نمایش می گذاشت. مثلاً حزب کارگر به معنای یک سازمان کارگری تلقی نمی شد، بلکه گرایشی برای دفاع از منافع کارگران بود.۵

«حزب» در اصطلاح علمی، همانند بسیاری از مفاهیم کلیدی در علوم انسانی، دارای تعریف ها و تلقی‌های متعدد و مختلف است. در تعریف کلی و عمومی حزب به مفهوم جدید و مطابق با ادبیات غربی، به چند عنصر مشترک می‌توان توجه کرد:

۱. سازمان یا تشکیلات نهادی مشخص؛

۲. اهداف مشترک جمعی (منافع) یا گرایش‌های خاص فکری، سیاسی و عقیدتی؛

۳. دستیابی به قدرت. به‌صورت معمول هدف احزاب سیاسی دستیابی به قدرت است؛ زیرا فعالیت حزبی همواره در بستر دولت ها و در فضای رقابتی و به هدف دستیابی به پست های دولتی یا قدرت سیاسی قابل شناسایی و تحلیل است.