کتاب معنا و ساختار علم دینی

معنا و ساختار علم دینی نوشته قاسم بابایی کتابی درباره معناشناسی علم دینی است که در کانون اندیشه جوان منتشر شده است.

طرح بحث علم دینی، ضرورت، امکان و عدم امکان علم دینی و راهکارهای تحقق آن از مباحث چالشی است که در دهه‌های اخیر مورد بحث و نقد قرار گرفته است و با دو رویکرد مخالف و موافق همراه است. موافقان علم دینی در تبیین چگونگی شکل‌گیری علم دین راهکارهای متفاوتی ارائه داده‌اند که می‌توان به دیدگاه دکتر گلشنی در علوم تجربی و دکتر خسرو باقری در علوم انسانی اشاره کرد. 

آنان به حاکمیت متافیزیکی اسلامی بر علوم معتقدند و بر این باورند که علوم طبیعی و انسانی، متأثر از پیش‌فرض‌هاست. دینی‌بودن پیش‌فرض‌ها سبب دینی‌شدن علوم تجربی و انسانی می‌شود. آیت‌الله جوادی آملی راهکار دیگری ارائه می‌دهد. ایشان نگاه توسعه‌یافته به علم دین دارد و همه علوم، اعم از علوم عقلی و تجربی را در زمره دین قرار می‌دهد. رویکرد حکمی- اجتهادی نگاه دیگری در چگونگی شکل‌گیری علم دینی است که دکتر خسروپناه آن را ارائه می‌دهد.

یکی از ثمرهای پذیرش علم دینی، ارائه راهکار کارآمد در چگونگی اسلامی‌شدن دانشگاه‌هاست. موضوعی که در سال‌های اخیر، مورد توجه جدی اندیشمندان قرار گرفته است؛ زیرا دغدغه نفوذ و گسترش علوم سکولار در دانشگاه‌ها و تربیت دانشجویانی با اندیشه سکولار مقوله‌ای نیست که به‌سادگی بتوان از کنار آن عبور کرد و حل این معضل نیازمند راهکار اساسی است. رهبر معظم انقلاب با توجه به ماهیت ضددینی علوم انسانی می‌فرمایند: «این علوم انسانی‌ای که امروز رایج است، محتواهایی دارد که ماهیتاً معارضی و مخالف با حرکت اسلامی و نظام اسلامی است».

پیداست این معضل با افزودن بعضی واحدهای درسی دینی به رشته‌های دانشگاهی یا اهتمام به حفظ شعایر و ظواهر اسلامی حل نمی‌شود و نیازمند راهکار اساسی و بنیادی است. یکی از راهکارهای بنیادی از طریق علم دینی است که در این کتاب به آن پرداخته شده است.

 درباره کتاب معنا و ساختار علم دینی

کتاب معنا و ساختار علم دینی در شش فصل تنظیم شده است.

۱. فصل اول: درآمدی معناشناختی بر علم دینی از دکتر رمضان علی‌تبار فیروزجایی است که در آن به ماهیت چیستی و چگونگی علم دینی پرداخته است.

۲. فصل دوم: بازخوانی علم دینی در علوم تجربی از سرکار خانم سیده‌زهرا موسوی است که حاوی تبیین و بررسی دیدگاه دکتر گلشنی در علوم تجربی است. 

۳. فصل سوم: فرایند شکل‌گیری علم دینی در علوم انسانی است که توسط نگارنده به تبیین و بررسی چگونگی شکل‌گیری علم دینی در علوم انسانی بر مبنای فکری دکتر خسرو باقری پرداخته شده است.

۴. فصل چهارم: تبیین رویکرد حداکثری در علم دینی؛ این مقاله توسط نگارنده حاوی بازخوانی و فرایند شکل‌گیری علم دینی بر اساس دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی است.

۵. فصل پنجم: مدل الگوی حکمی- اجتهادی در علوم انسانی است. در این بخش مصاحبه‌ای با استاد دکتر خسروه‌پناه در زمینه ماهیت و چگونگی شکل‌گیری علم دینی انجام شده است. 

۶. فصل ششم: چگونگی تحول در علوم انسانی سکولار: این بخش شامل گفت‌وگو با دکتر زرشناس است که به تبیین و چیستی علوم انسانی سکولار و راهکار تحول در آن پرداخته است.

 خواندن کتاب معنا و ساختار علم دینی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 علاقه‌مندان به علوم دینی و فلسفه دین