کتاب دیلماج

کتاب دیلماج نوشته حمیدرضا شاه آبادی است و نشر افق در سال ۱۳۸۸ آن را منتشر کرده است. این رمان در مرز میان سند تاریخی و خیال حرکت می‌کند و زندگی مردی به نام میرزایوسف دیلماج را از خلال نامه‌ها، یادداشت‌ها و روایت‌هایی تعریف می‌کند که هم بوی تاریخ می‌دهند هم کشش داستانی دارند. محوریت داستانْ عشق، شکست، دگرگونی شخصیت و نسبت آدم‌ها با آزادی و قدرت است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دیلماج اثر حمیدرضا شاه آبادی

کتاب دیلماج رمانی از حمیدرضا شاه آبادی است که باتکیه‌بر شگردی هوشمندانه، در قالب پژوهشی درباره‌ی زندگی میرزایوسف‌خان مستوفی، مشهور به دیلماج، روایت می‌شود. کتاب با نامه‌نگاری میان یک ناشر و نویسنده‌ای به نام خسرو ناصری آغاز می‌شود؛ کسی که ظاهراً مشغول نوشتن اثری درباره‌ی یک چهره‌ی مبهم تاریخی است. فضای کتاب از ابتدا دوگانه است: از یک سو با اسناد، خاطرات و گزارش‌ها روبه‌رو هستیم و از سوی دیگر با روایتی که پیوسته به داستان نزدیک می‌شود. نتیجه جهانی است که در آن تشخیص حقیقت، تفسیر و بازسازی ذهنی آسان نیست.

کتاب دیلماج هم سرگذشت یک شخصیت است هم کاوشی در پیچیدگی انسان. میرزایوسف در روایت‌های مختلف، گاه جوانی بااستعداد، حساس و عاشق‌پیشه است و گاه مردی سیاسی و رازآلود که رفتارهایش قضاوت را دشوار می‌کند. حمیدرضا شاه آبادی از خلال کودکی او، سال‌های آموزش، آشنایی با محافل فکری، تجربه‌ی عشق و سپس شکست عاطفی، لایه‌هایی از شخصیتش را آشکار می‌کند. در کنار این‌ها، فضای اجتماعی تهران، مناسبات طبقاتی، فقر، آموزش، محافل روشنفکری و برخورد آدم‌ها با قدرت نیز حضوری پررنگ دارند.

کتاب دیلماج حال‌وهوایی آمیخته با شور عاشقانه، اندوه، تأمل و تعلیق دارد. نثر در بخش‌های مختلف رنگ عوض می‌کند؛ جایی شبیه مقدمه‌ی یک تحقیق تاریخی است، جایی به خاطره‌نویسی نزدیک می‌شود و جایی دیگر چنان پیش می‌رود که انگار خواننده در قلب یک رمان عاشقانه و سیاسی قرار گرفته است. جابه‌جایی لحن یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اثر است. کتاب دیلماج درباره‌ی دشواری شناخت آدمی است که با آرمان، عشق، رنج و خشونت دست‌به‌گریبان است.

خلاصه داستان دیلماج

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب دیلماج زندگی میرزایوسف را از سال‌های نوجوانی و فقر خانوادگی روایت می‌کند؛ جوانی باهوش که در خانه‌ی محمدحسین‌خان فروغی آموزش می‌بیند و به‌تدریج با زبان، فلسفه و اندیشه‌های تازه آشنا می‌شود. او در همین سال‌ها دل‌باخته‌ی زینت می‌شود و این عشق به مهم‌ترین تجربه‌ی عاطفی زندگی‌اش بدل می‌شود، اما ماجرا آن‌طور که می‌خواهد پیش نمی‌رود و شکست این رابطه او را به انزوا و فروپاشی می‌کشاند. بعد از این دوره، میرزایوسف وارد دستگاه حکومتی می‌شود و مسیر تازه‌ای در زندگی‌اش آغاز می‌شود؛ مسیری که او را از جوانی عاشق و آرمان‌خواه به شخصیتی پیچیده و دشوار برای قضاوت‌کردن تبدیل می‌کند.

چرا باید کتاب دیلماج را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دیلماج را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری چندوجهی از یک شخصیت محوری ارائه می‌دهد و مدام قضاوت شتاب‌زده را به چالش می‌کشد.
• رمانْ پیوند عشق، اندیشه، قدرت و شکست را در زندگی یک فرد به‌شکل ملموس نشان می‌دهد.
• خواننده با فضایی روبه‌رو می‌شود که در آن نامه، خاطره، گزارش و داستان در هم می‌آمیزند.
• این کتاب بخشی از فضای اجتماعی و فکری ایرانِ دوره‌ی قاجار را از خلال زندگی شخصیت‌ها زنده می‌کند.
• این اثر برای کسانی مناسب است که به شخصیت‌های متناقض و تحول‌های درونی علاقه دارند.
• لحن کتاب در بخش‌های مختلف تغییر می‌کند و همین ویژگیْ آن را از یکنواختی دور نگه می‌دارد.

خواندن کتاب دیلماج را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب دیلماج به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان و رمان‌های تاریخی که به بازسازی فضاهای اجتماعی و فکری گذشته توجه دارند.
• خوانندگانی که به داستان‌های شخصیت‌محور و دگرگونی‌های درونی قهرمانان علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند پیوند میان عشق، ناکامی، آرمان‌خواهی و ورود به عرصه‌ی قدرت را دنبال کنند.
• مخاطبانی که از روایت‌هایی با فرم نامه، خاطره و سند لذت می‌برند.
• علاقه‌مندان به داستان‌هایی که مرز میان واقعیت تاریخی و خیال را مبهم می‌کنند.

درباره حمیدرضا شاه آبادی

حمیدرضا شاه‌ آبادی، نویسنده و پژوهشگر تاریخ معاصر، در ۳ خرداد ۱۳۴۶ در تهران متولد شد. او از نویسندگان برجسته‌ی ادبیات کودک و نوجوان ایران است و آثارش، به‌ویژه رمان‌های تاریخی، با روایت‌های جذاب و پرداختن به مسائل اجتماعی و تاریخی شناخته می‌شوند.

شاه‌ آبادی دانش‌آموخته‌ی رشته‌ی تاریخ در دانشگاه تبریز است و فعالیت ادبی خود را با داستان‌نویسی آغاز کرده است. او مدرک کارشناسی ارشد تاریخ دارد و دو دوره‌ی مطالعاتی را در زمینه‌ی ادبیات کودک در کتابخانه‌ی بین‌المللی مونیخ گذرانده است. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به «دیلماج»، «لالایی برای دختر مرده» و «دروازه‌ی مردگان» اشاره کرد.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

رمان «دروازه‌ی مردگان» در سال ۱۳۹۸ برنده‌ی جایزه‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد. حمیدرضا شاه آبادی همچنین از نامزدهای جایزه‌ی جهانی آسترید لیندگرن بوده و در کنار نویسندگی، در حوزه‌ی پژوهش و فعالیت‌های فرهنگی نیز حضوری فعال دارد.

بخشی از کتاب دیلماج

«در این کتاب قصد ما بررسی زندگی و افکار میرزایوسف‌خان مستوفی مشهور به دیلماج است. دربارهٔ او در منابع تاریخی دورهٔ قاجار به طور پراکنده سخن گفته‌اند؛ اما تابه‌حال بررسی مفصلی از زندگی او صورت نگرفته و چهرهٔ او همچنان ناشناخته مانده است. در منابع تاریخی میرزایوسف‌خان چهره‌ای است پیچیده و گاه غیر قابل درک. عده‌ای تحسین و تمجیدش کرده‌اند و عده‌ای خوار و خفیفش داشته‌اند، و هر دو به حد افراط. در نگاه گروه اول میرزایوسف «از آن دسته دلباختگان وطن بود که در راه حصول آزادی و پیشرفت مدنیت ایران سر از پا نمی‌شناخت» و در نگاه گروه دیگر «خیانتی نبود که نکرد و رذالتی نبود که بروز نداد». البته در این میان عده‌ای هم راه اعتدال پیش گرفته و از قضاوت صریح دربارهٔ او خودداری کرده‌اند. یکی از ایشان احمد کسروی است که دربارهٔ میرزایوسف نوشته است: «از کوشندگان راه آزادی بود. اگر چه گفته‌اند که از همان آغاز در آخشیج میهن راه می‌پیموده است». در نگاه کسروی آنچه در بررسی شخصیت میرزایوسف‌خان باید در نظر داشت فراماسون بودن اوست. حضور او در جرگهٔ مخفی فراماسون‌ها از وی شخصیتی رازآلود ساخته و بنا به اعتقاد کسروی «ما چون از اندیشه و خواست آن دسته آگاه نیستیم دربارهٔ میرزایوسف‌خان نیز داوری نخواهیم توانست.»»