کتاب گزیده‌ی تذکرة‌الاولیاء

کتاب گزیده ی تذکرة الاولیاء را محمد‌ تفنگدار گردآوری کرده است. متن کتاب گزیده ی تذکرة الاولیاء را فریدالدین عطار نیشابوری نوشته است.  لغت عربی تذکره از ریشهٴ ذکر به معنی «یاد کردن» می‌آید و در اصطلاح مورّخان به معنی مکتوبی است که شرح احوال شعرا، ادبا، عرفا یا گروهی دیگر از شخصیت‌های برجسته در آن ثبت شده باشد. کتاب تذکرة‌الاولیاء عطار هم شرح‌حال بزرگان علم و دین و عرفان تا زمانه‌ی زندگی عطار نیشابوری است.

کتاب حاضر گزیده کوچکی از صدها حکایت و روایت تذکرة‌الاولیاء است. در این کتاب سعی شده تا با آوردن حکایاتی چند و توضیحاتی مختصر برای آن‌ها، خواننده هم با حال‌وهوای داستان‌های عطار آشنا گردد و اُنس گیرد، هم خواندن حکایات و درک مفاهیم آن‌ها بر او آسان شود.

خواندن کتاب گزیده تذکرة‌الاولیاء را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به ادبیات فارسی کهن ایران پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب گزیده تذکرة‌الاولیاء

قل است که یک‌بار داود طایی  پیش صادق آمد و گفت: ای پسر رسول خدای! مرا پندی ده که دلم سیاه شده است. گفت: یا باسلیمان! تو زاهد زمانه‌ای؛ تو را به پند من چه حاجت است؟ گفت: ای فرزند پیغمبر! شمارا بر همهٴ خلایق فضل است؛ و پند دادن همه بر تو واجب است.

گفت: یا باسلیمان! من از آن می‌ترسم که به قیامت، جدّ من، دست در من زند که چرا حق متابعت من نگذاردی؟ این کار (کار دین) به نسبتْ صحیح و به نسبتْ قوی نیست (نسبت فامیلی باعث درستی و قدرت در دین نمی‌شود)؛ این کار به معاملهٴ شایستهٴ حضرت حق بُوَد. داود بگریست و گفت: بارخدایا! آنکه معجون طینت او از آبِ نبوّت است و ترکیبِ طبیعتِ او از اصل برهان و حجّت است و جدّش رسول است و مادرش بتول  است، او بدین حیرانی است؛ داود که باشد که به معاملهٴ خود مُعجِب  شود.

درباره عطار نیشابوری

از تاریخ تولد عطار اطلاع دقیقی در دست نیست. این‌قدر می‌دانیم که ولادت او در نیمه اول قرن ششم (بعد از ۵۱۲ هجری) یا اواسط آن (حدود ۵۴۰ هجری) بوده است. عطار به واسطهٴ اعتبار علمی و سخت‌کوشی در حرفه‌اش، از موقعیت اجتماعی شایسته و معیشت مناسبی برخوردار بوده، اگرچه او نیز چون دیگر اهلِ نظر، از گزند اهل‌ظاهر در امان نمانده است و بعضی محققین از تلاش ایشان برای آزار و حتی قتل عطار سخن گفته‌اند. بااین‌همه، عطار را سرِ جنگ با دشمنان نبوده و گوهر سخن خویش را صَرف مرافعه با فرومایگان یا ساختنِ مدیحه برای جلب حمایت صاحب‌منصبان نکرده است؛ به عمر خویش، مدح کس نگفتم

دُری ازبهر دنیا من نسُفتم

و شاید همین طبع بلند او بود که حسادت مدعیان را برمی‌انگیخت.

اما پیشهٴ عطّار را جمیع محققین «داروسازی و طبابت» دانسته‌اند و ظاهراً پزشک حاذق و پرکاری هم بوده است.

سرانجامِ کارِ عطار نیز همچون ولادتش در ابهام است. در چگونگی وفات شیخ داستان‌هایی نقل شده که بر صحت هیچ‌یک سند محکمی وجود ندارد؛ اما قول مشهور و البته نزدیک به وقایع تاریخی، آن است که او نیز در قتل‌عام نیشابور توسط مغولان روی در نقاب خاک کشید. بر این اساس، شاید شهادت شیخ در دهم صفر سال ۶۱۸ هجری قمری باشد؛ که به‌احتمال، این تاریخِ قتل‌عام نیشابور است.