کتاب شرافت

«پسری شانزده ساله با اصالت ترکی/ کردی با ضربهٔ چاقو مادرش را در هاکنی کشت و مرتکب یک قتل ناموسی شد. اسکندر توپراک، با ضربهٔ چاقو پمبه توپراک را در لوندر گروو جلوی درب خانه‌شان به قتل رساند. گزارش شده که این مادر ۳۳ ساله صاحب سه فرزند بوده. به گفتهٔ همسایگان، با وجود این آدم و پمبه توپراک زن و شوهر هستند، ولی مدتی است که با هم زندگی نمی‌کنند. شرافت مادر توسط پسر بزرگ محافظت می‌شود که در این خانواده اسکندر مسئول بود.» بخشی از رمان «شرافت» اثر نویسنده سرشناس ترکیه‌ای و خالق «ملت عشق»، الیف شافاک را خواندید. شافاک در این رمان داستان خانواده‌ای ترکیه‌ای و مهاجر را تعریف می‌کند که در جامعه اروپایی لندن دچار تضادها و تناقض‌های فرهنگی شده‌اند و در برابر تغییراتی که باید برای زندگی در جامعه جدید لازم است، مقاومت می‌کنند. پمبه و آدم توپراک که ترکیه را به قصد لندن ترک کرده‌اند تا آنجا زندگی جدیدی برای خانواده‌شان بسازند. اما آنها ترکیه را هم با خود به لندن برده‌اند. سنت‌ها و عقایدی که در خونشان جریان دارد و به فرزندانشان، اسکند رو اسما نیز این عقاید را داده‌اند. عقاید و سنت‌هایی که در نهایت اتفاقی جنایت‌آمیز را برای خانواده رقم می‌زند. مادر خانواده به دست پسرش به قتل می‌رسد. الیف شافاک در این کتاب به موضوع مهاجرت ترک‌ها و تناقض‌های فرهنگی مردان و زنان ترک با خارجی‌ها می‌پردازد. یکی دیگر از موضوعات محوری رمان، موضوع ناموس و غیرت است که بیشتر شخصیت‌های داستان را درگیرش کرده و آن را در شخصیتی به نام اسکندر به اوج خود رسانده‌است. به گمان این نویسنده‌ مهاجرت نمی‌تواند تربیتی را که در جوهره‌ی یک انسان شرقی ریشه دارد از بین ببرد. یک مهاجر ترک هر جای دنیا هم که باشد، ریشه‌هایش را با خودش به این‌سو و آن‌سو می‌کشد. او هیچ مسئولیتی در قبال رفتار خویش احساس نمی‌کند و در پذیرش فرهنگ کشور میزبان مقاومت نشان می‌دهد. «شرافت» خواهشی است برای از بین بردن خشونت از وجود مرد شرقی و نویسنده با این کتاب توانسته نگاه مردسالارانه‌ جامعه‌ی ترکیه را نسبت به موضوعاتی مثل عشق، زن، خانواده و فرزندان نشان دهد. شافاک به دلیل این‌که سال‌ها در مهاجرت بوده و هم‌اکنون نیز بیشتر سال را در لندن مقیم است، رفتار نژادپرستانه‌ی بعضی از انگلیسی‌ها را تجربه کرده و در رمان «شرافت» هم نیم‌نگاهی به رفتار نژاد‌پرستانه‌ی مردم انگلیس نسبت به خارجی‌ها انداخته‌ است.