کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد

کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد (A Peace to End All Peace) نوشته دیوید فرامکین، روایتی مفصل از تصمیم‌ها و کشمکش‌هایی است که در سال‌های جنگ جهانی اول و پس از آن، نقشه‌ی سیاسی خاورمیانه را از نو ترسیم کرد. نویسنده در این کتاب، با استناد به اسناد آرشیوی، خاطرات سیاستمداران و گزارش‌های محرمانه، روند فروپاشی امپراتوری عثمانی و نقش قدرت‌های اروپایی را دنبال کرده است. نشر ماهی این کتاب تحسین‌شده‌ی نامزد جایزه‌ی پولیتزر را با ترجمه حسن افشار منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد

کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد با تمرکز بر سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۲۲ نشان می‌دهد خاورمیانه‌ای که امروز شناخته می‌شود چگونه محصول تصمیم‌های متفقین در جنگ جهانی اول و مذاکرات پس از آن است. دیوید فرامکین توضیح داده که روایت‌های رسمی بریتانیا، فرانسه و روسیه درباره‌ی خاورمیانه آمیخته به تبلیغات، تحریف و خودسانسوری بوده و حقیقت ماجرا به‌تدریج و با گشوده‌شدن بایگانی‌ها آشکار شده است.

کتاب، حاصل پژوهشی طولانی در اسناد محرمانه، مکاتبات خصوصی و تحقیقات تاریخی تازه است که نویسنده آن‌ها را مانند قطعات یک جورچین کنار هم گذاشته است. این تاریخ‌نگاری در چند بخش و فصل پی‌درپی، هم بازی بزرگ قرن نوزدهم میان بریتانیا و روسیه را دنبال کرده و هم تصمیم‌های سرنوشت‌ساز پس از جنگ جهانی اول را که به تقسیم خاورمیانه، شکل‌گیری کشورهایی مانند عراق و اردن، تثبیت قیمومت‌های بریتانیا و فرانسه و رسم مرزهای تازه انجامید.

دیوید فرامکین نشان داده چگونه سیاستمداران اروپایی، از کیچنر و سایکس و کلِیتون تا لوید جورج، ویلسون و چرچیل، خاورمیانه را میدان اجرای رؤیاهای سیاسی خود می‌دیدند و در عین حال اغلب از واقعیت‌های محلی، تنوع قومی و مذهبی و حساسیت‌های تاریخی منطقه غافل بودند. کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد با دنبال‌کردن دو خط روایی موازی - طرح تقسیم خاورمیانه و دگرگونی درونی سیاست بریتانیا - توضیح داده که چطور توافق‌های ۱۹۲۲ به نقطه‌ی بی‌بازگشت نظم جدید منطقه تبدیل شد.

خلاصه کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد

کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد از پیش‌زمینه‌ی دورتر، یعنی رقابت استعماری قرن نوزدهم و بازی بزرگ میان بریتانیا و روسیه، آغاز شده است و سپس به وضعیت متزلزل امپراتوری عثمانی، اصلاحات نیم‌بند، تنوع قومی و مذهبی و ظهور ترک‌های جوان می‌رسد. نویسنده نشان داده چگونه قدرت‌های اروپایی، از راه بدهی‌های مالی، امتیازهای اقتصادی و کاپیتولاسیون‌ها، عملاً در ساختار داخلی عثمانی نفوذ کرده بودند.

در ادامه، کتاب به جست‌وجوی ناامیدانه‌ی رهبران جدید عثمانی برای یافتن متحدی اروپایی، ورود تدریجی امپراتوری به مدار آلمان و سپس تصمیم‌های متفقین برای تقسیم خاورمیانه می‌پردازد. شکل‌گیری مرزهای عراق، اردن، سوریه و لبنان، قیمومت بر فلسطین، نقش بریتانیا و فرانسه در طراحی نظم تازه و نیز تغییر مواضع لندن نسبت به صهیونیسم و ناسیونالیسم عرب از دیگر محورهای اصلی این کتاب است.

چرا باید کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد را بخوانیم؟

این کتاب امکان دنبال‌کردن ریشه‌ی بسیاری از بحران‌های امروز خاورمیانه را در تصمیم‌های سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۲۲ فراهم کرده است. خواننده با شبکه‌ای از شخصیت‌ها، قراردادها، سوءتفاهم‌ها و رقابت‌های استعماری روبه‌رو می‌شود که از دل آن مرزها، دولت‌ها و منازعات کنونی بیرون آمده است. کتاب‌های علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، مخاطب را به پشت صحنه‌ی قدرت، تصمیم‌گیری و تعامل میان کشورها می‌برند. این آثار معمولاً ترکیبی‌اند از تحلیل نظری و بررسی رویدادهای واقعی، و به خواننده کمک می‌کنند تا ساختارهای سیاسی، منافع ملی، دیپلماسی و پویایی‌های جهانی را بهتر درک کند. چنین کتاب‌هایی نه لزوماً برای متخصصان، بلکه برای هرکسی‌اند که به دنبال فهم دقیق‌تری از سازوکار جهان امروز است؛ جهانی که سیاست در آن، نه فقط در سطح دولت‌ها، بلکه در زندگی روزمره ما هم نقش دارد. خواندن این آثار، تمرینی است برای دیدن جهان از زاویه‌ای کمتر سطحی.

خواندن کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد را به دانشجویان و دوستداران تاریخ خاورمیانه، روابط بین‌الملل و تاریخ جنگ جهانی اول توصیه می‌کنیم. همچنین این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند ریشه‌ی تاریخی منازعات سیاسی و مذهبی امروز منطقه را در سطحی فراتر از روایت‌های کلیشه‌ای دنبال کنند.

درباره حسن افشار

حسن افشار (متولد ۱۳۳۲)، مترجم و ویراستار است. او در میاندوآب متولد شده ولی دوران تحصیلی خود را در تهران گذراند. افشار تحصیل در رشته‌ی معماری و شهرسازی را نیمه‌تمام گذاشت تا برای تحصیل در رشته‌ی سینما به آمریکا برود. او ترجمه را از همان دوران دانشگاه آغاز کرد و اولین اثرش «تاریخ سینما» بود. افشار تاکنون بیش از ۸۰ کتاب در زمینه‌های مختلفی مانند سینما، ادبیات داستانی، تاریخ و نظریه‌ی هنر، علوم اجتماعی و سیاسی و دین‌شناسی ترجمه کرده که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به «آنچه با پول نمی‌توان خرید»، «سه رساله‌ی پیشانقدی» و «اختناق ایران» اشاره کرد.

جوایز و افتخارات کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد

• نامزد جایزه‌ی پولیتزر در بخش بهترین ناداستان (سال ۱۹۹۰)
• نامزد جایزه‌ی ملی حلقه‌ی منتقدین کتاب (سال ۱۹۸۹)

بخشی از کتاب صلحی که همه صلح ها را بر باد داد

«در اواخر بهار سال ۱۹۱۲، کشتی زیبای اینچَنترِس (ساحره) از بندر بارانی جنووا رهسپار سفری تفریحی در دریای مدیترانه شد، سفری بدون برنامه و زمان‌بندی. هرچه بیش‌تر به سمت جنوب می‌رفت، آسمان روشن‌تر می‌شد. طولی نکشید که کشتی مملو از نور گشت.

اینچَنترِس متعلق به دریاداری بریتانیا بود. تجهیزات مجللش هیچ کم از تجهیزات کشتی شخص شاه نداشت. حدود صد نفر خدمه داشت و ده دوازده نفر مهمان که از بریتانیا آمده و پس از اقامتی کوتاه در هتل ریتس پاریس به آن‌ها پیوسته بودند. یکی از آن‌ها نخست‌وزیر بریتانیا، هربرت اَسکوئیت، بود؛ دیگری دختر باهوش بیست و پنج ساله‌اش، وایولت؛ و سومی وینستون چرچیل، متولی غیرنظامی دریاداری، که چند عضو خانواده و همکار نزدیک همراهی‌اش می‌کردند. در این واپسین سال‌های خوش پیش از جنگ جهانی اول، جنگی که بنا بود خط بطلانی بر دنیای ایشان بکشد، آن‌ها جمع ممتازی بودند بهره‌مند از همهٔ امتیازاتی که دنیا می‌شناخت.

وایولت خاطرات سفرش را می‌نوشت. در پمپئی، با دوستانش در "خیابان‌های دراز و سوت و کور و زیبایی" قدم زده بودند که در عصر رومی‌ها زندگی در آن‌ها موج می‌زد. او در خاطراتش نوشت که حالا این خیابان‌ها را علف برداشته است. در سیسیل، تا ویرانه‌های قلعه‌ییونانی کهنی بالا رفتند و روی تکه‌سنگ‌های دیوارهای فروریخته نشستند و بین استوقدوس‌های وحشی و علف‌های هرز ناهار خوردند. بعد بالاتر رفتند و در میان ویرانه‌های آمفی‌تئاتری یونانی به تماشای فرونشستن آفتاب در دل دریا نشستند. آن‌وقت "میان آویشن‌های خودرو و وزوز زنبورها لم دادیم و دریا را تماشا کردیم که رنگ آبی‌اش سرخ‌فام می‌شد و بعد یشمی سرد، تا این‌که خورشید پایین رفت و ستاره‌ها بیرون آمدند".»