کتاب ماهی بالای درخت

کتاب ماهی بالای درخت (Fish in a Tree) نوشته لیندا م. هانت، زندگی دختری را دنبال می‌کند که در مدرسه مدام دردسرساز به نظر می‌رسد اما پشت رفتارهایش ترس، خجالت و ناتوانی در خواندن پنهان شده است. داستان از جایی قوت می‌گیرد که یک معلم تازه، به‌ جای برچسب‌زدن، تصمیم می‌گیرد الای را واقعاً ببیند. این کتاب درباره‌ی تفاوت، شرم، دوستی و پیدا‌کردن راهی برای فهمیدن خود است. آرزو احمی این رمان نوجوان را ترجمه و نشر پیدایش آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ماهی بالای درخت

کتاب ماهی بالای درخت نوشته‌ی لیندا م. هانت رمانی است درباره‌ی مدرسه، قضاوت‌های عجولانه و فاصله‌ی میان آنچه دیگران از یک کودک می‌بینند و آنچه در درون او می‌گذرد. شخصیت اصلی، الای نیکرسون، دختری است که بارها مدرسه عوض کرده و تقریباً در هر کلاس به‌ عنوان دانش‌آموزی دردسرساز شناخته شده است. او شوخی می‌کند، از تکلیف فرار می‌کند، ناگهان واکنش تند نشان می‌دهد و مدام به دفتر فرستاده می‌شود. اما متن خیلی زود روشن می‌کند که این رفتارها فقط ظاهر ماجرا هستند. الای با خواندن و نوشتن دست‌وپنجه نرم می‌کند، از حروف می‌ترسد و برای پنهان‌کردن این ناتوانی، نقش کسی را بازی می‌کند که انگار اهمیتی به مدرسه نمی‌دهد.

این کتاب فضای مدرسه را فقط به‌ عنوان محل درس‌خواندن نشان نمی‌دهد، بلکه آن را به صحنه‌ای برای شرم، رقابت، دوستی، تمسخر و کشف توانایی‌ها تبدیل می‌کند. ورود آقای دنیلز، معلم تازه‌ی کلاس، مسیر داستان را تغییر می‌دهد. او برخلاف بسیاری از بزرگ‌ترهای اطراف الای، فقط به نتیجه یا ظاهر رفتارها نگاه نمی‌کند و می‌خواهد بفهمد پشت این آشفتگی چه خبر است. در کنار او، چند شخصیت فرعی هم نقش مهمی دارند؛ از آلبرت با ذهن دقیق و رفتار متفاوتش تا کیشا که صریح و محکم است. این جمع کوچک، کم‌کم تصویری از دوستی میان آدم‌هایی می‌سازد که هر کدام به‌ شکلی از جمع کنار گذاشته شده‌اند.

لیندا م. هانت در کتاب ماهی بالای درخت در کنار روایت مدرسه و خانواده، به موضوع‌هایی مثل عزت‌نفس، سوگ، جابه‌جایی‌های پی‌درپی، فشار مقایسه و نیاز به دیده‌شدن هم می‌پردازد. لحن روایت از زاویه‌ی دید الای شکل می‌گیرد و همین باعث می‌شود ترس‌ها، خیال‌پردازی‌ها و شوخ‌طبعی او همزمان دیده شوند. این داستان هم از رنج پنهان یک کودک حرف می‌زند و هم از لحظه‌ای که کسی بالاخره تصمیم می‌گیرد او را نه به‌ عنوان مشکل، بلکه به‌ عنوان انسانی با توانایی‌های خاص ببیند.

خلاصه داستان ماهی بالای درخت

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

الای نیکرسون در مدرسه دختری شناخته می‌شود که مدام دردسر درست می‌کند، تکلیف‌هایش را انجام نمی‌دهد و حرف‌های نامربوط می‌زند. اما واقعیت این است که او نمی‌تواند مثل بقیه بخواند و سال‌ها این مشکل را پشت شوخی، سکوت و خرابکاری پنهان کرده است. با آمدن آقای دنیلز، معلم تازه‌ی کلاس، او برای نخستین‌بار با کسی روبه‌رو می‌شود که به‌ جای سرزنش، می‌خواهد دلیل رفتارهایش را بفهمد. در همین مسیر، الای با چند همکلاسی متفاوت نزدیک می‌شود، با احساس شرم و تنهایی‌اش روبه‌رو می‌شود و کم‌کم یاد می‌گیرد خودش را فقط از دریچه‌ی شکست‌های مدرسه نبیند.

چرا باید کتاب ماهی بالای درخت را بخوانیم؟

دلایل خواندن ماهی بالای درخت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تجربه‌ی پنهان‌کردن ناتوانی در مدرسه را از درون ذهن یک دانش‌آموز نشان می‌دهد.
• داستان کمک می‌کند فشار برچسب‌هایی مثل تنبل، دردسرساز یا بی‌استعداد دقیق‌تر دیده شود.
• کتاب دوستی میان بچه‌های کنارگذاشته‌شده را بدون احساساتی‌کردن بیش‌ازحد روایت می‌کند.
• خواننده با ترس، شرم و خیال‌پردازی‌های الای آشنا می‌شود و دلیل رفتارهای او را بهتر می‌فهمد.
• این کتاب یادآوری می‌کند که توانایی فقط در نمره و سرعت خواندن خلاصه نمی‌شود.

خواندن کتاب ماهی بالای درخت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن ماهی بالای درخت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های نوجوانِ مدرسه‌محور که بر احساسات و رشد شخصیت تمرکز دارند.
• خوانندگانی که به داستان‌هایی درباره‌ی تفاوت، اعتمادبه‌نفس و پذیرفته‌شدن علاقه دارند.
• پدران، مادران و آموزگارانی که می‌خواهند دنیای درونی کودکانی را که در کلاس مسئله‌دار به نظر می‌رسند بهتر بشناسند.
• کسانی که از روایت‌های شخصیت‌محور با راوی نوجوان و نگاه طنزآمیز لذت می‌برند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی اثر قضاوت عجولانه و اهمیت دیده‌شدن شناخت بیشتری به دست آورند.

درباره لیندا م. هانت

لیندا مالالی هانت (Lynda Mullaly Hunt)، نویسنده‌ی آمریکایی رمان‌های کودک و نوجوان است. او پیش از ورود به عرصه‌ی داستان‌نویسی، سال‌ها به‌ عنوان آموزگار مقطع ابتدایی فعالیت می‌کرد؛ پیشینه‌ای حرفه‌ای که نقش تعیین‌کننده‌ای در شناخت او از روان‌شناسی رشد، تعاملات دانش‌آموزی و تنوع سبک‌های یادگیری کودکان داشت و درون‌مایه‌های اصلی آثارش را شکل داد.

هانت با انتشار رمان «ماهی بالای درخت» در سال ۲۰۱۵ مشهور شد؛ داستانی که به خاطر آن نامزد جوایزی همچون گودریدز شد و در لیست پرفروش‌ترین کتاب‌های نیویورک‌تایمز و آمازون قرار گرفت. نخستین داستان او، «یکی برای مورفی‌ها»، به تجربه‌ی زیسته‌ی کودکان در نظام سرپرستی موقت می‌پردازد و کتاب «فریاد بر سر باران» نیز روابط بین‌فردی، مدیریت خشم و پذیرش تغییر را دستمایه قرار داده است. آثار هانت به خاطر تأکید بر شفقت اجتماعی، هویت فردی و مدارا با تفاوت‌ها، عموماً در برنامه‌های کتابخوانی مدارس در سطح جهان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

جوایز و افتخارات کتاب ماهی بالای درخت

• نامزد بهترین داستان کودک و نوجوان در جوایز گودریدز (سال ۲۰۱۵)
• نامزد جایزه‌ی کتاب Rebecca Caudill Young Readers (سال ۲۰۱۷)
• نامزد مدال California Young Readers (سال ۲۰۱۹)
• در لیست پرفروش‌ترین کتاب‌های نیویورک‌تایمز
• در لیست بهترین کتاب‌های سال آمازون
• و...

چه نسخه‌های دیگری از کتاب ماهی بالای درخت منتشر شده است؟

• کتاب ماهی بالای درخت، ترجمه‌ی پرناز نیری، نشر افق
• کتاب ماهی ها پرواز می کنند!، ترجمه‌ی پروین علی پور، نشر چشمه
• کتاب ماهی روی درخت، ترجمه‌ی مرضیه ورشوساز، نشر پرتقال
• کتاب یک ماهی روی درخت، ترجمه‌ی سحر حجازی، نشر مهرسا

بخشی از کتاب ماهی بالای درخت

«جسیکا با چنان دسته گل بزرگی از گل‌فروشی پدرش به مهمانی خداحافظی خانم هال می‌آید که قسم می‌خورم بوته‌ای را از زمین کنده و تهش را در ورق آلومینیوم پیچیده است.

به جهنم. برایم مهم نیست. در فروشگاه، کارتی با رزهای زرد تند پیدا کردم. عکس گل در یک هفته خشک نمی‌شود. حس می‌کنم این‌طوری می‌خواهم بگویم معذرت می‌خواهم که همیشه این‌قدر اعصاب ‌خردکنم.

مکس هدیه‌اش را به خانم هال می‌دهد. همان‌طور که خانم هال هدیه را باز می‌کند مکس هم به صندلی‌اش تکیه می‌دهد و دست‌هایش را پشت سرش می‌گیرد. فکر کنم امیدوار بود خانم هال واکنشی از خودش نشان بدهد و وقتی دید فقط خوشحال است، حسابی ناامید شد.

مکس دوست دارد مورد توجه قرار بگیرد. مهمانی را هم دوست دارد. تقریباً هر روز از خانم هال می‌خواهد مهمانی بگیرد و امروز، بالاخره یک مهمانی گیرش آمده.

وقتی خانم هال کارتم را از پاکت بیرون می‌کشد، مثل کارت بقیه‌، آن را بلند نمی‌خواند. مکث می‌کند و از همین می‌فهمم حتماً حسابی از آن خوشش آمده است. احساس غرور می‌کنم، احساسی که زیاد پیش نمی‌آید داشته باشم.

خانم سیلور هم خم می‌شود تا کارت را نگاه کند. فکر ‌کنم بالاخره یک بار هم که شده قرار است ازم تعریف کنند، اما در عوض، ابروهایش در هم فرو می‌روند و اشاره می‌کند بروم دم در.»